1. YAZARLAR

  2. Mustafa ÖZYURT

  3. 104- ULUĞ BEY
Mustafa ÖZYURT

Mustafa ÖZYURT

mustafa özyurt
Yazarın Tüm Yazıları >

104- ULUĞ BEY

A+A-


     Uluğ Bey’i dünya’ya tanıtan, astronomi alanında yaptırdığı eserler oldu. Onun en meşhur eseri Semerkand da yaptırdığı büyük rasathanedir. Günümüzden yaklaşık altı asır önce yapılan bu rasathanediki bu çalışmalar, çağımızın astronomi çalışmalarına hala ışık tutmaktadır. O gün yapılan hesaplar, günümüzün astronomik hesaplarına tıpatıp uymaktadır. 1420 senesinde tamamlanan rasathanenin ilk müdürü Gıyaseddin Gemşid’dir daha sonra Kad Zade Rumî, sonra da Ali Kuşcu bu vazifeye getirilmiştir. Rasathanenin yer üstündeki kısmı üç katlı idi. Yıldızların yüksekliklerini bulmak için kullanılan rub’u daire Ayasofya Cami’nin kubbesi kadardı. 
        Uluğ Bey, İlhanlılar zamanında yapılan rasathaneleri inceledi. Kontrolden geçirdi ve yeni rasatlar yaptırdı. On iki sene süren bu çalışmanın neticesini ancak 1437 senesinde alabildi. Ve kendi adıyla anılan büyük eseri Uluğ Bey Zîci’ni ortaya koydu. Önceki zîclerin eksiklerini tamamlayan bu eser devrin ilmi esaslara dayanan tek cetvelli olup, eski zîclerin yahlışlarını düzeltiyor ve yıldızların hareketlerini daha mükemmel gösteriyordu. Eser, bilim tarihinde Batlemyüs ve Nasîrüddin Tûsî’nin hazırladığı zîclerden sonra üçüncü büyük zîc olarak tanınmaktadır. 
          Eserde umumiyetle gökyüzünün güneyinde kalan kırk sekiz takımyıldız konu edilmiş ve bu takımyıldızlar içerisinde bulunan 1018 yıldızın koordinatlarını en doğru biçimde tesbit etmiştir. Eser dört bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölüm; Farklı kimseler tarafından kullanılan değişik kıronolojik sistemleri belirtir. İkinci bölüm; pıratik astronomi bilgilerini ihtiva eder. Üçüncü bölüm; dünya merkezli kâinat sistemine göre, gök cisimlerinde görülen hareketler ve yerleri ile alakalıdır. Dördüncü bölüm; astrolojiden bahseder. Eser 1665 senesinde İngilizce’ye tercüme edilerek Oxford’da basıldı. Fransızca tercümesi 1853 de Farça metniyle birlikte basıldı. Esere Ali Kuşcu ve torunu Mirim Çelebi tarafından şerhler yapılmıştır. 
 

Bu yazı toplam 381 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.