1. YAZARLAR

  2. Mustafa ÖZYURT

  3. 104- ULUĞ BEY
Mustafa ÖZYURT

Mustafa ÖZYURT

mustafa özyurt
Yazarın Tüm Yazıları >

104- ULUĞ BEY

A+A-

   Herhangi bir Arabî ayın birinci gününün hangi gün olduğunu bulmak için muhtelif usûller vardır. Bunların en sahihi Uluğ Bey’in bildirdiği usûldür. Bu usûle göre, evvela hicri senenin birinci ayı olan Muharrem’in birinci günü bulunur. Muharrem ayı’nın birinci gününü bulmak için, bilinen hicri sene sayısı dâima ikiyüz on(210)adedine bölünür. Bu taksimin kalanını birler basamağındaki (en sağındaki) rakam bâkiden çıkarılır. Kalan sayı birici cetvelde, birinci sütunda yâni bâkî sayının birler basamağı atılmış hâli sütunda bulunur. 
          Buradan sağa doğru gidilir. Cetvelin birinci satırında yer alan ve bâkî sayının birler basamağını gösteren rakamın altındaki sütundan rastlanan sayı, pazardan itibaren sayılarak Muharremen birinci günü olur. mEsela 1316 hicrî senesinin Muharremi’nin birinci gününü bulmak için: 
          Bâkî (kalan) 56’nın birler basamğındaki 6 rakamı 56’dan çıkarılınca 50’den sağa gidilince 6 rakamına aid sütunda bir (1) bulunur. Sene başının Pazar olduğu anlaşılır.
         Her hangi bir ayın birinci gününü bulmak için önce bu senenin birinci günü bulunur. İkinci cetvelde, Muharrem hizasındaki, yâni birinci satırdaki sene başı rakamının bulunduğu sütunda, aranılan ay hizasındaki rakam, bu ayın birinci gününün Pazar’dan itibaren sayısı olur. Mesela 1316 senesi Ramazan ayının birinci gününü bulalım: Bu senenin başı Pazar günü, yâni haftanın birinci günü olduğu için, ikinci cetvelin birinci satırında 1 rakamının bulunduğu sütunda, Ramazan hizasında 6 bulunduğundan, Ramazanın birinci günü, Pazardan itibaren altıncı Cuma günüdür.
Uluğ bey’in ayrıca Dört Ulus Târihi adlı başka bir esiri olduğu söylenmektedir. Uluğ bey’e Batı dünyası ilim adamları, onbeşinci asır astronomu ünvanını vermişlerdir. Ayrnıca Milletler arası Astronomi Derneği tarafından Ay’ın görünen yüzeyinde bir bölgeye Uluğ Bey Krateri adı verilmiştir.(türk sultanları sh.406 (Şakayık-ı Numaniyye tercümesi; sh.37)Uluğ Bey ve zamanı.(devam edecek)
 

Bu yazı toplam 294 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.