1. YAZARLAR

  2. Mustafa ÖZYURT

  3. Ahlak Değişikliği
Mustafa ÖZYURT

Mustafa ÖZYURT

mustafa özyurt
Yazarın Tüm Yazıları >

Ahlak Değişikliği

A+A-
Ahlak insanda olması gereken bir takım güzel huylardır. Ahlak terbiye yoluyla, islam eğitimi ile kazanılır. Güler yüzlü olmak, temiz olmak, merhametli olmak, tevazulu olmak, affetmek, susmak, doğru konuşmak, sabr etmek, güzel ahlaktan bazılarıdır.
Ahlaki vazifelerimizin ilki Allah’a karşı olanıdır. Allah’ın ismini hürmetle anmak, onun sevgisini kalbe yerleştirmek, ona isteyerek ibadet etmek ahlaki vazifelerimizdendir. Sonra Peygamberimize karşı olan ahlak vazifemizdir. 0 hürmete en layık olandır. Onun getirdiklerini kabul etmek, adı anıldığı vakit (Sallallahu aleyhi vesellem) demek, o ne söylemişse tereddütsüz kabul etmek ahlaki vazifelerimizdendir.
Sonra kitabımız olan Kur’anı Kerime karşı hürmet etmek, o okununca sessizce dinlemek, onda emr edileni yapıp nehy edilenden uzaklaşmak ahlaki vazifelerimizdendir.
Ruhun sağlığı ve terbiyesi çok önemlidir. Ruhun sağlığı kuvvetli imanla, ibadetle beslenmesiyle, kötü huylardan arınmasıyla gerçekleşir. Ruhi hastalıkların en felaketi kötü huylar ve dünya sevgisidir. İnsanın kötü ahlaklardan korunması, dünya sevgisinden arınması, zikirle meşgul olması, ruhi hastalıkları def eder.
Aile her insanın mensup olduğu ufak topluluktur. Bütün güzelliklerin kaynağı ailedir. İnsan büyüklerini saymayı, küçüklerini sevmeyi, bütün insanlarla iyi geçinmeyi bilmeli. Koca, karısına karşı daima nazik ve yumuşak muamelede bulunmalıdır. Kadın, kocasının kazandıklarını israf etmemelidir. Kocasının istemediği kişileri eve almamalıdır. İzinsiz ve lüzumsuz şekilde evden dışarı çıkmamalıdır
Akrabalara sevgi ve saygı göndermelidir. Komşular akrabalardan sonra bize en yakın olan kişilerdir. Dinimiz, bize komşularımızla iyi geçinmeyi, gerek elimizle gerekse dilimizle onları incitmemeyi emr etmiştir. İslam Ahlakıyla ahlaklanmış bir müslümanın sıfatlarıdır bu sayılanlar.
Hadimi k.s. bizlere ahlaktann, hikmetten ve şeceat’tan şöyle izahlarda bulunmaktadır:
Mevahibi Ledünniye’de İbni Mes’ud r.a.dan rivayet edilen bir hadisi ş.de “Muhakkak Cenabı Hakk, rızıklarınızı taksim ettiği gibi ahlaklarınızı da taksim etti.” buyurmuştur.
Hılkatinde herkesin istidatları değişiktir. Kimisi kuvvetli ve kimisi karışmak hasebiyle zayıftır. Nutk, bir idrak kuvvetidir. İtidalı hikmettir. O hikmek nefis için bir melekedir ki, onunla hatadan savap idrak olunur. Yani vasat fiillerin kendisinden sudur ettiği (çıkdığı) bir melekedir kudrettir.

HİKMET

İlim de mübalağadır. Lügat manaları: İbni Arabî, ilimde en son mertebeye ulaşmak demiştir. İlmi Ledündür demişlerdir. İstılahı manası: İnsanlığın nefsinin, bilfiil ameli ve nazari olarak, takat mikdarı kemalata ermesidir. (b.s.424)
Önce ifrat ve tefrit’in makbul olmadığını, münasip olanın evsat (orta yol dengeli ) olduğunu belirtelim. Zira evsat da 3 haslet, fazilet vardır. Hikmet, İffet ve Şecaattır.
Hikmet için 7 şube vardır: 1. Safa’iz-zihn (zihnin safileştirilmesi): Bu istidattır. Bu tekaddüm edenden ulaşılamayan ve ulaşmaya tereddütsüz, matlubun istihracına (istenilmesi gereken şeyin çıkartılmasına) nefsin istidadıdır.
2. Cevdetü’l-fehm (iyi anlama yüksek anlayış). Bu lazım olmuşun tasavvurunun, lazımın tasavvuruna zihnin intikal sıhhatidir (sağlıklı intikal etmesidir).
3. Zekâ: Mukaddemattan neticeye zihnin sür’atle intikalidir. Bu birincisinden ehasdır. İkincisi de birincisinden ahastır. Birincisi yani istidat, aklı heyülani mertebesinde istidattır. Meleke ile akıl mertebesidir. Üçüncüsü ise yani seriû’l-intikal ki aklın çok çabuk intikali yani çabuk kavrayıp karşı tarafa da intikal ettirebilmesidir. bilfiil akıl mertebesine yakındır.
4. Hüsnü tasavvur. Bu eşyanın hakikatından, ziyadeliğe girmeksizin ve dâhilde olanı da ihmal etmeksizin bahsetmektir. 5. Suhuleti teallûm: Kolaylığı öğrenmektir. Bu çalışmakla hâsıl olan idrak kuvvetidir. Bu külfetsiz minnetsiz matlubu idrakde (anlamada) nefse bir kuvvettir.
6. Hıfzetmek: Çalışmakla hâsıl olanın, idrak edilenin zabtıdır. 7. Zam ile zikirdir: Yani mazbut emirleri hazırlamak ve gizlemeden o nisbetle zikretmektir. (b.s.431)
ŞECAAT: Şecaat içinde on bir şube vardır. 1. Nefsin kibri; yani zenginlerin fakirleri hakir görmesi ve büyüklerin küçükleri hakir görmesidir. 2. Töhmet büyüklüğü; bu dünya saadeti ve şekaveti ile gasalmamaktır. 3. Sabır; elemlere (acılara) ve ehvale (korkulan şeylere) mukavemet kuvvetidir. 4. Necdet; nefis için sebat melekesi ile korkutuculardan feryat etmemek. 5. Hılm; Gazabın şiddet anında tamanine (sakin olabilmek, kalbi sakinliktir.)
6. Sükûn; husumet ve muamelelerde ahestelik, teenni etmek ve tehir etmek. 7. Tevazu; fazilet sahiplerinin büyüklenmemesi, ululanmaması. Mal ve mevkî sahiplerinin kendilerinden aşağı rütbede olanlara büyüklenmemeleridir.
8. Şehamet; Umurı azimiye (büyük işlere girişmek) mübaşeret üzere hırstır. 9. İhtimal; hasenatta (Güzel ve iyiliklerde)nefse sıkıntı vermek ve nefsi yormaktır. 10. Hamiyye; din ve haram üzere muhafazadır. 11. Rikkat; başkasına layık görülen ezadan eza duymaktır. (Devam edecek)
Bu yazı toplam 73 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.