1. YAZARLAR

  2. Mustafa ÖZYURT

  3. Asrın Benamı Fuzalasından Olan Hocası Kaz Abadi Kimdir
Mustafa ÖZYURT

Mustafa ÖZYURT

mustafa özyurt
Yazarın Tüm Yazıları >

Asrın Benamı Fuzalasından Olan Hocası Kaz Abadi Kimdir

A+A-
Hadimi r.a.in zatını anlamaya çalışırken ders aldığı hocasını ve hocalarını tanımakta çok büyük fayda var düşüncesi ile İstanbulda’ki muhterem ve sevgili hocasından Kaz Abadi Ahmed bin Muhammed Efendiden biraz bahsedelim.
Kaz Abadi Ahmed bin Muhammed Efendi:
Müteahhirin fuzaladan olup ikmali tahsili Sivas da Tefsiri Muhammet Efendidendir. Müzzakı sufiye’ye ademi vukufun’ dan naşi muarraz bulunurdu. Dersaadet de neşri ulum ile meşğul oldu. (1163) tarihinde vefat ederek Aksaray’dan Koca Mustafa Paşa ‘ya giden caddenin sağ cihetine defnedildi. Tilamizi’nin en meşhuru Hadimi merhumdur.
Tafsili ahvali Izzi tarihin de mezkürdur. Asari: (Haşiye ala süreti’l-Fatiha lil-Beyzavi), (Haşiye ala haşiyeti Mirza Can), (Tenviri’l-besair), (haşiyetü’l-usül), (Netayici’l-enzar), (Şerhi fevaid’is-seniyye), (Şerhu’l-feride), (Şerhu adabi’l-Birgüvi), (Haşiyeti isbatı vacib), (Şerhi nuniyi) dir. (1191) de vefat ederek yanına defin olunan mahdumu Nafi Muhammed Efendi de âlim bir zattır. (Feride)yi şerh eylemiştir. (Kaz Abadi- Kaz evve-veya Kaz Ova ) Tokat sancağı nahiyesinden bir nahiyedir. (Osmanlı müellifleri s.404).
OSMANLI DEVLETİNİN İLMİYE TEŞKİLATI
O. Prof. İ. Hakkı UZUNÇARŞILI’nın Osmanlı Devletinin İlmiye Teşkilatı- (T. T. Kurumu Ankara 19884) isimli eserin s.238-239 da:
İzmirli Mehmet bin Veli, Abdullah Hilmi, Mehmed Akkirmani,
Ebu Said Hadimi (Vefatı 1176 H.=1762 M.) Konya’nın Hadim kasabasındandır. Tefsir, hadis, fıkıh ve akaide dair eserleriyle meşhurdur. İlmi şöhretine binaen I. Mahmud tarafından İstanbul’a davet olunarak Ayasofya camii’in de Fatiha süresini tefsir etmiş ve İstanbul Âlimleri tarafından büyük takdirle karşılanmıştır.
Nazir İbrahim Efendi. Gelenbevi İsmail Efendi. Palabıyık Mehmed Efendi. Müfti-Zade Mehmed Efendi, olarak kaydedilmektedir.
OSMANLI HUKUK TARİHİNDE MECELLE
Osmanlı Hukuk tarihinde Mecelle Dr. Osman ÖZTÜRK İslami İlimler Araştırma vakfı neşriyatı İstanbul 1973 sahife 118 de 13. numarada: Büyük Türk Fakihi Ebu Said el-Hadimi (vef. H. 1176/1762-1763) tarafından alfabetik harf sırasına göre kaleme alınmış 154 ana kaideyi ihtiva eden Mecami’el-Hakaik isimli eser İbni Nüceym’-in tesbit ettiği kaidelere el-Hadimi’nin yapmış olduğu ilaveleri ve Usul’ul-fıkıh’a dair kıymetli malumatı ihtiva eder” diye geçmektedir.
119. sahifede ise: Mecellenin İslam hukukunu tedvin de takip ettiği sistem, İslam âleminde benimsenerek; Müteakip tarihlerde girişilen, ta’dil ilave ve yeniden hazırlama şeklinde tezahür eden tedvin faaliyetlerinde onun sistemi takip edilmiştir.
Sahife 121 de de: 1. Mecelle’nin kaynakları başlığıyla:
Esbabı mucibe mazbatasında da ifade olunduğu gibi Mecelle’i Ahkâm-ı Adliyenin kaynağı; Hanefi mezhebi üzere kaleme alınmış fıkıh kitapları, şerh, haşiye ve talikaatı ve fetvalar olmak üzere İslam hukukudur. Mecelle tedvin edilirken, o güne kadar Hanefi mezhebi esasları üzere kaleme alınmış muteber ve meşhur fıkıh kitapları, onların izahı mahiyetinde olan şerhleri ve zaman zaman zuhur eden yeni meseleler hakkında yine bu fıkıh kitapları nazar-ı itibara alınarak verilmiş olan fetvalar gözden geçirilmiş ve günün ihtiyacına cevap verecek hükümler alınmaya gayret edilmiştir.
Mecelle örf ve âdeti de hukukun kaynaklarından kabul etmiştir. Fakat bu kabulle İslam Hukukunun haricine çıktığı düşünülemez. Zira Mecelle’nin benimsediği tarzdaki örf ve adet zaten İslam hukukunun kaynaklarındandır. Mecelle’nin kaynakları arasında Garp hukukunun bulunup bulunmadığı hususundan daha önce bahsettiğimiz için, burada tekrar da fayda görmemekteyiz. (Mecelle de Garp yani batı hukukundan hiçbir madde yoktur).
OSMANLI HUKUK TARİHİNDE MECELLE
Osmanlıda İslam Hukukunda Mecelle’ye devam edeceğiz. 2. Kavaidi Külliye:
Usul-u hukuk ve usül-u muhakemata dair Mecellenin baş tarafında yer alan yüz madde; ”Kavaidi Külliye” ismi ile meşhurdur. Bu yüz maddeden birincisi tarif mahiyetinde olduğu için, Kavaid-i Külliye’yi 99 kabul edebiliriz. Bu kaidelerin ilk tesbitinde, ”İslam dünya’sında Mecelle’den önce Mecelle’ye Muvazi çalışmalar” başlıklı bölümde bahsettiğimizden burada yeniden bahsetmeyi lüzumsuz görüyoruz. Biraz sonra da göreceğimiz gibi Külli kaidelerin ekseriyeti İbni Nüceym’in“el-Eşbah ve’l-Nezair”ve Ebu Said el-Hadimi’nin”Mecami’ul-Hakaik”isimli eserlerinden tercüme suretiyle alınmıştır.
Mecelle’nin kaynakları hakkında bize kesin bilgi vermesi bakımından Kavaid-i Külliye’yi alındıkları kaynaklardaki( Not: Eserin aslında arapca asılları var) biz burada sadece Türkçe manalarınını yazarak 7 maddesini kaydedeceğiz. Geri kalanlarını meraklılar için eserin aslına müracaat etmelerini tavsıye ederiz.
Madde- Bir işten maksat ne ise hüküm ona göredir.
Madde- İlmi fıkıh mesail-i şer’iyye-i bilmektir.
Madde- Ukudda itibar makasıt ve maaniyedir, elfaz ve mebaniye değildir.
Madde- Şekk ile yakın zail olmaz.
Madde- Bir şeyin bulunduğu hal üzere kalması asıldır.
Madde- Kadim kıdemi üzere terk olunur.
Madde- Zarar kadim olmaz… (Devam edecek)
 
Bu yazı toplam 91 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.