1. YAZARLAR

  2. Mesut Ercüment

  3. Azerbaycan Cumhuriyeti 99 Yaşında
Mesut Ercüment

Mesut Ercüment

Yazarın Tüm Yazıları >

Azerbaycan Cumhuriyeti 99 Yaşında

A+A-

Bu başlığı gören bazı kimseler garipseye bilir. Zira Azerbaycan daha 26 yıl önce Sovyetlerden ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiş bir ülkedir. Peki nereden çıktı bu 99 yıl? Bu soruya cevap vermek için tarihte bir yolculuğa çıkalım ve 100 yıl geriye gidelim.

1917 yılında Birinci Dünya Savaşından mağlup olarak ayrılan Çarlık Rusya’sı peş-peşe darbeler ve iç karışıklıkla boğuşuyordu. Rusya, egemenliği altındaki diğer bölgelerde olduğu gibi artık Güney Kafkasya’da da kontrolü kaybetmişti. Güney Kafkasya’yı oluşturan 3 büyük Millet Gürcüler Ermeniler ve Azerbaycan Türkleri birleşerek beraber Transkafkasya Hükümetini kurdular. 1918 yılının 22 Nisanına gelindiğindeyse bu hükümet Transkafkasya Federatif Demokratik Cumhuriyetini ilan etti. Böylece Bakü ve çevresindeki Bolşeviklere bağlı “Bakü Komiserliği” hariç Güney Kafkasya’da Rus egemenliği tamamen sonlanmış oldu. Ancak bu devleti oluşturan üç millet arasında da çekişmeler devam ediyordu.

Gürcüler ve Ermeniler Osmanlı Devletiyle savaştan yanayken Azerbaycan heyeti buna kesinlikle karşı çıkıyor hatta Osmanlıyla ittifak kurulmasını destekliyordu. Ayrıca, o dönemde Ermeni çetelerinin Azerbaycan Türklerine karşı giriştikleri soykırımlara karşı Gürcü ve Ermeni heyetinin vurdumduymazlığı ve hatta bazı yerlerde buna destek olması zaten sıkıntılı olan ilişkileri iyice geriyordu.

Bu birlikteliğin fazla uzun sürmeyeceği artık malum oldu. 1918 yılının Mayıs ayının sonlarında Gürcüler ve Ermeniler bu hükümetten ayrılarak kendi bağımsızlıklarını ilan ettiler.  Azerbaycan heyetiyse 27 Mayıs 1918 günü Mehmet Emin Resulzade başkanlığında toplanarak “Azerbaycan Milli Şurası”nı kurdu. Bir gün sonra 28 Mayıs 1918 yılında Azerbaycan Milli Şurası Azerbaycan Halk Cumhuriyetinin kurulduğunu tüm dünyaya ilan etti. Bu Azerbaycan için büyük bir tarihtir. Daha önce birçok devletleri bünyesinde barındırmış olan Azerbaycan, artık bölge ismi olarak değil bizzat devlet ismi olarak dünya siyasetine girmişti.

Müslüman doğunun kurulan bu ilk Cumhuriyetini birinci olarak tanıyan da Osmanlı Devleti oldu. Ancak devlet kurulsa da varlığı tehlike altındaydı. Çünkü bu genç devletin başkenti Bakü gösterilse de Bakü, hala liderliğini azılı bir Türk ve Müslüman düşmanı olan Ermeni Şaumyanın yaptığı Bakü Sovyet Komiserliğinin işgali altındaydı. Üstelik Rusya tarafından tepeden tırnağa silahlanmış olan bu işgalciler, geçici başkent ilan edilen Gence şehrini alıp Azerbaycan Cumhuriyetini soy koymak için harekete geçmişlerdi. Bunu gören Azerbaycan Hükümeti, Osmanlı Devletinden yardım istedi. Kendisi zor durumda olmasına rağmen kardeşinden gelen bu yardım talebine kayıtsız kalamayan Osmanlı Devleti, Harbiye Nazırı Enver Paşanın kardeşi Nuri Paşa komutanlığında, Azerbaycan’a “Kafkas İslam Ordusu” adında bir ordu gönderdi. Bu ordu yok olmak tehlikesi altındaki Azerbaycan’ı kurtararak yeniden asıl sahiplerine yani Azerbaycan Türklerine geri verdi.

Ancak ne yazık ki 23 ay sonra yani 1920 yılının 27 Nisanında Sovyet ordusu Bakü’ye girerek Azerbaycan devletini işgal etti.  Fakat Mehmet Emin Resulzadenin: “Bir Kere Yükselen Bayrak Bir Daha İnmez” sözünde olduğu gibi o istiklal bayrağı 1991 yılının 18 Ekiminde yeniden yükseldi. Azerbaycan 70 yıllık esaretten sonra yeniden bağımsızlığını ilan etti.

Azerbaycan Bağımsızlığı Hakkındaki 18 Ekim 1991 yılında imzalanan Anayasanın 1. Maddesi aynen şöyledir: “Azerbaycan Cumhuriyeti 1918 de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyetinin varisidir”. Azerbaycan’ın şuan kullandığı bayrak, milli marş ve arma gibi devlet sembolleri aslında 1918 Kurulan devletin sembolleridir. Azerbaycan’da resmi olarak 18 Ekim 1991 yılındaki Sovyetlerden alınan bağımsızlık yeni bir bağımsızlık değil, eski bağımsızlığın yenilenmesi veya ikinci bağımsızlık olarak görülür. İşte bunun için 28 Mayıs 1918 Azerbaycan Cumhuriyetinin Kuruluş günüdür. Yazıyı şairin son sözleriyle bitirmek istiyorum:

Sen bizimsen, bizimsen durdukça bedende Can,

Yaşa-yaşa çox yaşa, ey şanlı Azerbaycan!

Bu yazı toplam 1146 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.