1. YAZARLAR

  2. Dilek Bülbül

  3. Bahar’ın Uyanışı: Hıdrellez
Dilek Bülbül

Dilek Bülbül

Yazarın Tüm Yazıları >

Bahar’ın Uyanışı: Hıdrellez

A+A-

Her yıl kış mevsiminin bitip yaz mevsiminin başlaması anlamına gelen ve 6 Mayıs günü kutlanan “Hıdrellez” bahar mevsiminin uyanışını simgeler. Ruz-ı Hızır yani; Hızır günü olarak adlandırılan Hıdrellez hemen hemen tüm kültürlerde bilinmektedir fakat İslâmî inanışa göre; Hızır ve İlyas Peygamber’in yeryüzünde buluştukları gün olması sebebiyle kutlanmaktadır. Hızır ve İlyas sözcükleri zamanla birleşerek halk ağzında Hıdrellez şeklini almış ve bu kutlu güne ismini vermiştir.

Hızır, yaygın inanca göre ab-ı hayat suyundan içerek ölmezliğe ulaşmış; özellikle baharda insanlar arasında dolaşarak zor durumda olanlara yardım eden, bolluk bereket ve sağlık dağıtan, Allah katında ermiş bir ulu kişidir. Hızır’ın hüviyeti, yaşadığı yer ve zaman belli değildir. Hızır baharın, baharla vücut bulan taze hayatın sembolüdür. Bundan dolayı Hıdrellez gününden önce yapılması gereken birtakım hazırlıklar vardır. Bu hazırlıklar; evin temizliği, üst baş temizliği, yiyecek içeceklerle ilgili hazırlıklardır. Hıdrellez günü giyilmek üzere yeni elbiseler ve ayakkabılar alınırken evler de bir bayram havasında baştanbaşa temizlenir. Çünkü; temiz olmayan evlere Hızır’ın uğramayacağı düşünülür. Hıdrellez gecesi Hızır’ın uğradığı yerlere ve dokunduğu şeylere feyiz ve bereket vereceği inancıyla çeşitli uygulamalar yapılır. Yiyecek kaplarının, ambarların ve para keselerinin ağızları açık bırakılır. Ev, bağ-bahçe, araba isteyen kimseler, Hıdrellez gecesi herhangi bir yere istedikleri şeyin küçük bir modelini yaparlarsa Hızır’ın kendilerine yardım edeceğine inanırlar.

Hıdrellezde baht açma törenleri de oldukça yaygın olarak uygulanan geleneklerdendir. Bu törene İstanbul ve çevresinde “baht açma”, Denizli ve çevresinde “bahtiyar”,Yörük ve Türkmenlerde “mantıfar”, Balıkesir ve çevresinde “dağara yüzük atma”, Edirne ve çevresinde “niyet çıkarma”, Erzurum’da “mani çekme” adı verilir. Törenler baharda doğanın ve tüm canlıların uyanmasıyla eş anlamlı olarak insanların da talihlerinin açılacağı inancıyla şanslarını denemek için yapılır. Hıdrellezden bir gece önce bahtını denemek ve kısmetlerinin açılmasını sağlamak isteyen genç kızlar yeşillik bir yerde veya bir su kenarında toplanırlar. İçinde su bulunan bir çömleğe kendilerine ait yüzük, küpe, bilezik gibi şeyler koyarak ağzını tülbentle bağladıktan sonra bir gül ağacının dibine bırakırlar. Sabah erkenden çömleğin yanına giderek sütlü kahve içip ağızlarının tadının bozulmaması için dua ederler. Ardından niyet çömleğinin açılmasına geçilir. Çömlekten içindekiler çıkarılırken bir yandan da maniler söylenir. Buna göre eşyanın sahibi hakkında yorumlar yapılır. Hıdrelleze özgü bu uygulama temelde bu şekilde yapılmakla birlikte, yörelere göre bazı farklılıklar da gösterebilmektedir.

Havaların ısınmasıyla birlikte bu hafta sonunu güzel bir piknikle değerlendirmek isteyenlere ufacık bir hatırlatma, cumartesi akşamı başlayacak olan Hıdrellez Pazar günü ikindin sonlanacaktır. Bahtınız açık olsun.

 

 

Bu yazı toplam 745 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar