Prof. Dr. Mustafa UZUNPOSTALCI

Prof. Dr. Mustafa UZUNPOSTALCI

Mustafa Uzunpostalcı
Yazarın Tüm Yazıları >

Faizsiz Ekonomi

A+A-
Bilindiği gibi günümüz ekonomisinde faiz de işin içinde yer almaktadır. Ancak bunun ekonomiye gerçek bir katkısının olup olmadığı, varsa nispetinin ne olduğu konusunda genelde bilgimiz yoktur. İçinde yaşadığımız dünya bize bunları ekonominin bir parçası olarak lanse etmiş, biz de bu böyle imiş diyerek kabullenmiş görünüyoruz.
Bundan dolayı da ekonomimizde faizi onun ayrılmaz bir parçası imiş gibi değerlendiriyoruz ve öyle kabulleniyoruz. Fakat daha önceki yıllarda başlayıp günümüzde varlığını hissettiren bazı yeni kuruluşlarımız bu hususun doğru olmadığını bize anlatmaktadır. Bu kuruluşlar günümüzde katılım bankaları olarak karşımıza çıkmış bulunmaktadır.
Geçtiğimiz günlerde devlet bankalarından olan Ziraat Bankası da katılım bankasını faaliyete geçirmişti. On gün kadar önce de yine bir devlet bankası olan Vakıfbank da Vakıf Katılım Bankası adıyla faizsiz bankasını halkımızın hizmetine sundu. Böylece eski finans kurumlarının gördüğü işleri ve işlemleri bu kurumlar da kabullenmiş oldular.
Yani her ne kadar isimlerinin içinde banka kelimesi geçse de bunlar bizim bugüne kadar anladığımız manada banka işlemi değil, faiz kullanılmadan ve alış-veriş esasına, daha doğrusu kâr esasına dayanan işlemler yapmaya başladı.
Bu kurumların diğer kurumlardan farkı bu kurumlar her hangi ihtiyacı olan bir vatandaşa kredi vermez. Ancak murabaha yoluyla onların işlerini görmelerinde yardımcı olurlar.
Murabaha, dinimizin meşru gördüğü bir alış-veriş şeklidir.
Bilindiği gibi, farklı yöntemlerle alış-veriş yapılır. Meselâ ticaret yapan bir kimse bir malı satın alır ve alış fiyatı üzerine, satacağı yere kadar getirirken her hangi bir masraf yapmışsa onu da maliyetine ilâve ettikten sonra, belli bir kâr da koyarak satar. Ancak ne kadar kârla sattığını söylemez. Günümüzde yapmış olduğumuz alış-verişlerin çoğu böyledir. Böyle bir alış-verişte satıcın kâr veya zarar ettiğini bilmeyiz. Ancak işimize gelirse o malı satın alırız.
Bizim burada bildiğimiz şudur: Ticaret yapan kimseler sattıkları mallardan, gününe göre, kâr ettikleri gibi ki, esas olan da budur; kârsız ve hatta zararına da satabilirler. Böyle yapılan bir alış-verişte biz bunun hangi şekilde yapıldığını bilmeyiz. Ancak işimize gelirse satın alırız.
Bunun yanında bazı durumlarda satıcılar satmakta oldukları bir malın kendilerine kaça mal olduğunu ve üzerinden ne kadar kâr ettiklerini açıkça söylemek suretiyle de satış yapabilirler.
Bu şekilde yapılan satış şekline de sadece murabaha veya murabaha yoluyla satış denir. Dikkat edilirse bu bir alış-veriş çeşididir. Alış-veriş olduğu için de dinimizce caizdir.
Dinimizin yasakladığı, alış-veriş şekli, aynı cinsten olan bir malın karşılıklı olarak değişiminde birinin diğerinden fazla, diğerinin de ondan noksan olması durumunda yapılan alış-verişlerdir.
Meselâ buğday bir cinstir. Buna göre sert buğday, Moskova veya Meksika buğdayı bu cinsin içindedir, yani buğdayın türleridir. Türleri farklı olsa da aralarında cins birliği vardır. Tabii olarak, ayrı tür olmaları sebebiyle bunların fiyatları farklı olabilir.
Bir kimsenin elinde Moskova türü buğday bulunduğu hâlde, kendisine Meksika buğdayı lâzımsa o buğdaydan elinde bulunan kimseyle karşılıklı olarak değişmek istediklerinde ancak aynı miktar vererek değişebilirler. Hem de ikisinin de peşin olması gerekir. Aksi hâlde faizli muamele yapılmış olur.
Dinimizin yasakladığı bu tür muamelelerdir.
Eğer bu kimseler almak istedikleri buğdayı fiyatlandırarak alıp satarlarsa bunda bir sakınca yoktur. Çünkü bu bir parayla alıp satmadır. Bu durumda istedikleri kadar buğdayları değiştirebilirler. Çünkü bu satın almaktır ve helâldir.
Katılım bankaları da bir kimsenin almak isteyip de parası olmadığı için alamadığı bir malı satın alıp üzerine belli bir kâr koyarak müşteriye satmaktadırlar. Bunu belli bir vade ile veya taksitle de satabilirler.
Bu bakımdan onların yaptıkları iş, dinen meşru kabul edilen bir iştir.
 
Bu yazı toplam 98 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.