1. YAZARLAR

  2. Mustafa ÖZYURT

  3. Hadimi Ve Sava Paşa
Mustafa ÖZYURT

Mustafa ÖZYURT

mustafa özyurt
Yazarın Tüm Yazıları >

Hadimi Ve Sava Paşa

A+A-
Sava paşa, zikri geçen iki ciltlik kitabında; meşhur İslam âlimleri ve yazarlarının eserlerini incelemek suretiyle bu değerli eserleri meydana getirmiştir.
Bu kitabı okuyan her Türk ve Müslüman iftihar edecek ve İslam dini’nin ne derece üstün hukuki esaslara dayandığının bilincine varmış olacaktır. Sava paşa, bu değerli eserini meydana getirmekte çektiği güçlükleri açıklarken, Hadimi’nin “Mecamiül-Hakaik” adlı eserini okuduktan sonra, sorunu çözebildiğini; c.1.s. 19-20 de şöyle açıklamaktadır. Sayfa: 19, Fıkra: f “Bu kısım hukukun umumu efkâra arz edebildiğimiz bu eserin meydana getirilmesinde Hadimi’nin”Mecamiul-Hakaik”ı özetlenmiş olarak görülecektir. Sahife: 20” Bir metin elde edildikten sonra bunu ikmal için klasik bir eser olan, Hadimi’ye müracaata başladım.
Hadimi İslam hukuku mevzuatının bütün aksamını vahye dayanma niteliğini tebellür ettirme bakımından delil’in başka bir ayırımını yapmaktadır.
O da diğer Ulema gibi, delil’i iki kısma ayırmakta bir kısmına kaynak teşkil eden müstakil deliller (Edillei aslıye) adını vermektedir ki: bunlar Kur’an, Sünnet, İcma ümmet ve Kıyası fukaha olan dört asli delilden ibarettir. İkinci kısma ise mülhak Deliller demekte ve bunların dört asli delil’e mülhak bulunan on altı delilden ibaret olduğunu işaret etmektedir. (Edillei mülhaka).
Hukukun bu kısma arî (Hind ve Avrupa dil aile ırkı) ve Turanî (Turanlı) bilim adamları tarafından da takip edilen Sami (Beyaz ırkın Arabça, Asurca, İbranice, Habeşce dilleri konuşan çeşitli budunların-kavimlerin toplandığı koldan olan) bilginlerin metodu hakkında fikirler edinebildim.
Hadimi; ilmi bir surette münakaşasını yaparak bazı fukaha’nın (Hukukcuların) taklidi de birer şer’i delil olarak ve binaenaleyh bir kaynak mahiyetinde kabul etmeleri fikrini ret etmektedir. Esasen birçok ulema’da, Hadimi’nin bu fikrine katılmış bulunmaktadır.
Birinci kısma ayırdığı delilleri de tekrar bir ikinci bölmeye tabi tutarak Allah tarafından Peyğamberine doğrudan doğruya vahiy olunmuş deliller, dolayısı ile vahiy olunmuş deliller, diye ikiye ayırmaktadır. Dolayısı ile vahiy olunmuş deliller de yine Allah tarafından inzal edilmiş emirlerdir. Ancak, bunlar diğerleri gibi doğrudan doğruya vahiy olunmayıp, dolayısı ile vahiy olunmuşlardır.
Doğrudan doğruya vahiy olunmuş deliller de iki türlüdür: Allah tarafından inzal olunmuş deliller (Edillei menzule). Allah tarafından Peygamberine ilham olunmuş deliller (Edille-i Nebeviye).
İnzal olunmuş olanlar, Allah tarafından Peyğambere, istiğrak (Dalınç) Cebrail a.s. vasıtası ile iblağ olunan deliller. Bunlara vahiy deliller denildiği gibi nesir halinde birer şiir ahengini kapsamaları dolayısı ile ”Nazmi” deliller de denilir.
Bu sınıfa dâhil bulunan delilleri teşkil eden kelimeler, aynen Cebra’il a.s. tarafından söylenmiş ve nasıl söylenmiş iseler, aynı surette Hz. Peyğabber’e, tarafından intikal ettirilmiştir ki: bu mufassalatın tümü Kur’an’ı teşkil etmiştir. İkinci kısma mensup bulunanlar yani ilham yolu ile Hz. Peygambere bildirilmiş bulunanlar ise, Hz. Cebrail’in aracılığı olmaksızın, ilham olunmuş deliller bulunmaktadır.
Aynı eser de c.2,s.45 de, Hadimi’den şöyle mevzu edilmektedir.
İslam fukahası’nın (Bilim, din, şeriat ve hukuk Âlimleri) yenilerinden olan Hadimi, hususiyle FIKIH, ilim, Din, Şeriat metodu üzerinde çalışmalar yapmıştır. Teşri Şer’i Şerife dayanan metodunun yani Fıkıh hukuk mevzu’u “Mecamiul-Hakaik” adlı eserinde şöyle açıklamıştır: “Şer’i delillerle sıhhatleri isbat edilmiş olan şer’i hükümleri bilmektir.”
Hadimi; asli delillerden diğer ikisini de şu suretle bölmektedir.
1- İlk üç islam nesline (Ashab, Tabiin, Tebaiy’ı Tabiin) mensup fukaha’nın toplanması suretiyle vukua gelen icma.
2- Mukayese yoluna dayanılarak yapılan ve bir tek hukuk şinas’a aid olan kıyas. Hadimi, bu iki delili de vahye dayanan delillerden neş’et etmiş addetmektedir. (Devam edecek)
 
Bu yazı toplam 94 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.