1. YAZARLAR

  2. Mustafa ÖZYURT

  3. Hazreti Hadimi Usulü Fıkıh Âlimi ve Müfessirdi
Mustafa ÖZYURT

Mustafa ÖZYURT

mustafa özyurt
Yazarın Tüm Yazıları >

Hazreti Hadimi Usulü Fıkıh Âlimi ve Müfessirdi

A+A-
Hadimi, günün şartlarında hangi bir ilme Müslümanların ve insanlığın ihtiyacı varsa zamanını ona göre değerlendirmesini bilenlerdendir.
Hadimi, Osmanlı Türklerinden olup, kendi sahalarında eser veren, ilme fenne, sanata hizmeti geçen, medeniyete, ahlak ve fazilete hadim olan kıymetli şahsiyetlerin hal tercümelerini ihtiva eden “Osmanlı Müellifleri” isimli üç ciltlik eserin müellifi olan Bursalı Mehmet Tahir Efendi, 1600 kadar âlimi: Meşayih(Yani mütesavvif), âlimler, şairler, edipler, tarihçiler, tabipler, riyaziyeci (Matamatikciler) ve coğrafyacılar olmak üzere 7 bölüme ayırmış, bunların 20.000 den (Yirmibin) den fazla eserini tanıtmıştır. Bu, makalemiz de ele aldığımız Hz. Hadimi’yi de “Ulema”Din âlimleri” başlığını taşıyan umumi bir fasılda zikretmiştir.
Mısır da Evkaf Bakanlığın da idarecilik yapan, ilim adamlarından Abdullah Mustafa el-Meraği, Usul âlimlerine tahsis ettiği “el-Fethü’l-Mübin fi Tabakatü’l- usuleyyin” adlı eserinde Hadimi’yi bir Usul’cü olarak kaydetmiştir.
Eski Diyanet işleri başkanlarından Ömer Nasuhi Bilmen ise, müfessirlere tahsis ettiği “Büyük Tefsir Tarih -Tabakatü-l –müfessirin “ isimli eserinde, onu tefsir âlimleri arasında zikretmiştir.
Muhammet Hadimi, Usulü fıkıh ve tefsir âlimi olmakla beraber, umumiyetle, Anadolu’da yaşayan fıkıh ve Tasavvuf âlimlerinin büyüklerinden sayılmaktadır.
Mu’cemü’l-Müellifin isimli Biyoğrafya ve Bibliyografya kitabının yazarı olan Ömer Rıza Kehhale’nin, fıkıh âlimi, usulcü ve bazı ilimlerle meşğul olmuş bir âlim olarak tavsif ettiği Hadimi’nin yetiştirdiği birçok ilim adamlarını saymaktadır.
Matbaa’nın çıktığı günden H.1339 m.1919 senesine kadar, doğu ve batı ülkelerinde basılan eserleri, müelliflerin ve kısa biyografilerini tesbit eden Yusuf İlyan Serkis, Mu’cemu’l-Matbuat’ında, Hz. Hadimi’nin 6 kitabı ile 24 Risalesinin isimlerini ve mühim bir kısmının da mevzularını zikretmiştir. Yakinen müşahede edilen hususlardan biri de şudur ki: Hadimi, talebelere ders vermenin yanı sıra, insanların hidayete gelmesine, İslam ahlakını ve hukukunu öğrenmesine vesile olmak için çok çalışmıştır. Pek çok mevzu da kitaplar yazmıştır.

İLMİ ŞAHSİYETİ VE BUNA TESİR EDEN AMİLLER

Netice olarak söylemek icap ederse, çok kısa olarak, umumi hayatı ile ilmi hayatından bahsettiğimiz h.12, m.18.inci asrın âlimlerinden Muhammet Hadimi’nin bu yüksek ilmi şahsiyetinin teşekkülüne tesir eden amilleri, kanaatimizce şöyle sıralamak mümkündür.
1- Evvela ilmin yüksek değerini takdir eden, asil köklü ve tanınmış bir ailenin çocuğudur. Kendisi gibi, kardeşi Ebu Nuaym Ahmed Bin Mustafa el-Hadimi de Ulemadan olup bazı eserler yazmıştır. Yukarda belirttiğimiz vechile, Dedelerinin Hüsamettin Efendi, âlim ve veli bir zat olduğu gibi, babası Hacı Mustafa Efendi de büyük bir ilim adamıdır.
Böyle bir ilim ocağında dünyaya gelmesi, daha çocuk iken ilme başlamasına vesile olmuştur. Nitekim henüz 10 yaşın da iken Kur’anı Kerimi ve bazı ilmi metinleri, kıymetli kitapları ezberlemiş bulunmaktadır. Binaen aleyh, çok küçük yaşta ilim tahsiline başlaması, onun hafızasında taş üzerine işlenmiş bir nakış gibi, ilmin yerleşmesine sebep olmuştur.
2- Hadimi, çok çalışan az uyuyan, kuvvetli bir irade ve azim sahibi olduğu gibi, Cenabı Hakk, bunlara ilaveten ona kuvvetli bir hafıza, keskin bir zekâ, üstün bir kabiliyet ve mükaşefe yani hakikatleri ve İlahi sırları keşfi, kalp temizliği ile öğrenmeyi de lütfetmiştir. Kaynaklar da, Nakşibendî büyüklerinin yolunda olduğu da, zikredilmiştir. (Devam edecek) 
Bu yazı toplam 113 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.