1. YAZARLAR

  2. Mehmet Kaçar

  3. İlimlerin beşerisi veya manevisi var mı?
Mehmet Kaçar

Mehmet Kaçar

Yazarın Tüm Yazıları >

İlimlerin beşerisi veya manevisi var mı?

A+A-

İlim: İlim kelimesi aynı zamanda bilim olarak da nitelendirmektedir. Diğer taraftan dini açıdan da bir anlamı olması ayrı bir önem kazandırmaktadır. İlim, özellikle fiziki evreni deney ve gözlem üzerinden araştıran; merak, inanç ve amaç ile beraber desteklenen çalışmalar bütünü olarak da söylenebilir. İlimler manevi ve dünyevi ilimler olarak ikiye ayrılsa da aslında böyle bir ayrıma dahi gerek yoktur ve her insana ilim öğrenmek farzı ayın ve farzı kifâye olarak farzdır.

Her Müslüman’a farzı ayın olan ilimler şunlardır: Her Müslüman’a farz olan ilim, İslam’ın rükûnlarını beyan eden şu hadisi şerifteki hakikatleri içeren ilimlerdir. Bunlar: İslam dinini beş temel üzerine bina edilmiştir. Allah’tan başka ilah olmadığına ve Hz. Muhammed(s.a.v)’in onun kulu ve Rasûlü olduğuna şehadet etmek, namaz kılmak, zekât vermek, hacca gitmek ve oruç tutmak.

Bu beş temel esas her müslümana farzdır. Bu bakımdan bunların farz oluş keyfiyetini ve nasıl tatbik edilmeleri gerektiğini bilmek de her müslümana farzı ayn olmaktadır. Müslümanlara farzı ayın olan ilimler sadece muamele ilimleridir. Diğerleri ise farzı kifaye olan ilimlerdir.   Keşifler çoğaldıkça ilimlerin çeşitliliği de o oranda artmaktadır.  Çünkü, ilim müslümana beşikten mezara kadar farz kılınmıştır. İlim Çin’de de olsa gidiniz alınız emri ilahisini veren de yine bir dindir.  İnsanların beşeri ilimler dediği ilimler ise farzı kifaye olan ilimler grubuna giren ilimlerdir.

Beşeri bilimler son derece geniş bir akademik disiplin setidir. Beşeri bilimler temel olarak “ampirik  bir bilim olmayan herhangi bir şey” olarak tanımlanabilir. Bu klasikler, tarih, diller, hukuk, edebiyat, sahne sanatları, felsefe, din ve görsel sanatları, matematik, fizik, kimya, tıp vb. kapsam içerisine alır. Bazı disiplinler ise hem beşeri bilimleri hem de bilimlerin ve hatta dinin de bir parçası olarak düşünülebilir: Mesela antropoloji ve dilbilim. Çoğu üniversite mezunu, beşeri bilimlerin birinde lisans derecesine sahiptirler.

Bazı bilimlerin ana alanlarının her birinin özet olarak hızlı bir incelemesi:

Klasikler, eski antik kültür ve özellikle Eski Yunan, Roma ve Çin medeniyetleri üzerine yapılan çalışmadır. Klasikler, tarihsel olarak, beşeri bilimlerde çok önemli bir yere sahipti. 14. Ve 17. Yüzyılların “Rönesansı” olarak adlandırıldı, çünkü yüzyıllarca klasik Yunan ve Roma fikirlerinin canlanması ve özümsemesi oldu. Rönesans ayrıca 8-13. Yüzyıllardaki İslam Altın Çağı’ndan fikir ve teknolojileri de içeriyordu.

Elbette, tarih, MÖ 4. binyılın en eski yazılarından bugün mümkün kılınan tarihe kadar, geçmişin bir incelemesinden ibarettir. Büyük bir hadisede “mürekkebin kuruması” için bir yıldan az sürebilir ve tarih olarak değerlendirilmiş olması gerekir. Tabii ki, tarihsel hesaplar önyargılı olabilir. Özellikle 19. yüzyılda popüler olan “büyük adam” tarih teorileri, bağlamda doğru bir şekilde analiz etmekten ziyade, bekar bireylerin belli başlı tarihi hadiselere katkılarını vurguladı.

Diller, beşeri bilimlerde temel bir çalışma alanıdır. Biz zamanlar, eğitimli kişilerin çoğunluğunun iki dilli olması beklenirdi, özellikle Latinceye aşinalık gerektiriyordu; ancak İngilizce baskın bir küresel dil haline geldiğinde, devlet okulunda bir dil öğrenmek zorunlu hale getirildi.

Diğer beşeri ilimlerin çoğu gibi hukukun idaresi ve incelemesi de tarihin başlangıcına dayanır. Hukuk, bir toplumu düzenleyen kurallardan meydana gelir. Modern zamanlarda, bunlar genellikle seçilmiş temsilciler aracılığıyla demokratik olarak seçilir. Birçok ülkede, yasa o kadar karmaşıktır ki, uzmanların –avukatların, hukuk bilginlerinin ve hâkimlerin- dikkate değer bir ayrıntıyla anlaşılmasını gerektirir. Sahne sanatları ve görsel sanatlar, daha önce olmasa da, yaklaşık 150. 000 yıl önce, insanlığın şafağına kadar uzanan beşeri bilimlerin son derece eski bir sahasıdır. Çoğu insan sanata aşinadır – onlar her yerde. Filimler, resimler, dans, aksesuar ve kıyafetler, hatta iç dekorasyonlar bile sanat olarak kabul edilebilir. Hemen her peygamberin bir sanatkâr olduğu da düşünülebilir. Tebliğ emrini yerine getirirken en mükemmel sanatsal gösterileri sunmuşlardır. Sanatlarının zirvesinde oldukları içinde yığınlar tarafından kabul görmüşlerdir.   Bir yaşam üreten sanat yapmak zor olabilir, ancak en iyi sanatçılar genellikle çok saygı görür ve finansal olarak başarılıdır. Birçoğu, sanatın yorumlanmasının büyük ölçüde öznel olduğunu, nacak bazı alanlarda açıkça geniş bir fikir birliği olduğunu savunuyor. Felsefe ve din, metafizik, etik, epistemoloji (bildiklerimizi nasıl biliyoruz?) Ve mantık tartışmalarıyla ilişkili beşeri bilimler alanıdır. Din, bu soruların cevaplarına doğaüstü veya ilahi kaynaklara hitap etme eğilimindeyken, felsefe bir takım alternatiflerle ortaya çıkmaktadır. Felsefe ve din bazen tuhaf olabilir, çünkü filozoflar eskiden din görüşü altındaki soruları laik bir açıdan cevaplamaya çalışırlar. Elbette din çalışması, aynı zamanda dünya dinlerinin kültürünü ve tarihini de içerir.

İnsanların, dini temellerinin olması ve yaratılırken bu temeller üzerine yaratılması ve aynı zamanda onun öğrenmeye ve öğrendiklerini aktarmaya yetenekli yaratılması ilimlerin temelinde dinin ve yaratanın olduğunun da açık bir göstergesidir.  Selâmetle!

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.