1. YAZARLAR

  2. Prof. Dr. Ali ACAR

  3. Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkının Tanınması
Prof. Dr. Ali ACAR

Prof. Dr. Ali ACAR

Yazarın Tüm Yazıları >

Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkının Tanınması

A+A-
Kadınlara haklarının verilmesi 20.Yüzyıl’ın başından itibaren etkin bir mücadele vermeye başlayan kadın hareketleri sonucunda olmuştur. Bu süreçte kadınlara evlenme, boşanma, miras, eğitim görme, kamu görevlerinde yer alma gibi medeni ve toplumsal haklar verilmeye başlanmıştır. Aslında İslam hukukunda bu konulara ilişkin hükümler 1400 sene önce yer almıştı.
Ancak devlet yönetimine etkin katılımını sağlayacak olan seçme-seçilme hakkının verilmesi gibi birinci kuşak siyasi haklar kadınlara en son tanınan haklar olmuştur.
Tanzimat’la gelişme göstermeye başlayan Türk kadın hareketi meşrutiyetle yeni bir ivme kazanmıştır.
I. Meşrutiyet döneminde II. Abdülhamit’in açtırdığı kız idadisi iki yıl gibi kısa ömürlü bir okul olmasına rağmen kızları lise düzeyinde eğitme teşebbüsünün ilk örneği olma bakımından önemlidir. Kızlara yönelik eğitim kurumlarının sayısı II. Abdülhamit döneminde artırılmıştır.
1924 Anayasası’nda da seçme ve seçilme hakkı yalnız erkeklere verilmiştir. Anayasa’nın10. ve 11. maddeleri “18 yaşını bitiren her Türk milletvekili seçimlerine katılabilir” derken “30 yaşını bitiren her Türk’ün de milletvekili seçilebileceğini” öngörmektedir. Bazı milletvekilleri “her Türk” ifadesinin kadınları da kapsadığına dikkat çekip kadınlara da bu hakların verilmesini gündeme getirince madde Anayasa komisyonunda “her Türk” yerine “her erkek Türk” şeklinde değiştirilmiş ve kadınlara bir kez daha siyasi haklarını kullanma yolu kapatılmıştır.
Ülkemizde Kadınların seçme ve seçilme hakkının tanınması 1934 tarihinde gerçekleşmiştir. Aslında kadınlara yönetime katılma hakkının verilmesinin ikinci aşaması ise “Köy Kanunu” dolayısıyla gündeme gelmiştir. TBMM’nin 26 Ekim 1933 tarihli oturumunda “Köy Kanunu”nun 20. ve 30. maddelerinin değiştirilmesi hakkındaki kanun layihası görüşülerek kabul edilmiştir.
1930’larda, Türkiye'de kadınların siyasi haklarını kazanması için gerekli yasaların çıkarılması. kadınların siyasi hayatta da kendi görüş ve düşüncelerine göre bağımsız oy kullanmanın, ülke yönetiminde ve siyasi kararlarda etkinliği meşrulaşmıştır.
1930 yılından itibaren çıkarılan bir dizi yasa ile önce Belediye seçimlerine katılma, sonra köylerde muhtar olma ihtiyar meclislerine seçilme hakkı tanınan kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakları, 5 Aralık 1934’de Anayasa ve Seçim Kanunu’nda yapılan yasa değişikliği ile tanındı. Türkiye’de kadınlar 20 Mart 1930’da belediye seçimlerinde seçme hakkı kazandılar. 1933’te Köy Kanunu’nda muhtar seçme ve köy heyetine seçilme hakkı düzenlendi. Milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkına ise 5 Aralık 1934’te yapılan anayasa değişikliğiyle kavuştular. 8 Şubat 1935’de ilk defa meclis seçimlerine katılan Türkiyeli kadınları mecliste 18 sandalye elde ettiler.
Ülkemizden sonra ise; Brezilya’da 1934’de, Filipinler’de 1937’de, Arjantin ve Meksika’da 1946’da, Japonya’da 1945’te, Çin’de 1947’de, Liberya’da 1947’de, Uganda’da 1958’de ve Nijerya’da 1960’da kadınlar oy verme hakkına sahip oldular.

İsviçre’de kadınların seçme ve seçilme hakkını elde etmesi 7 Şubat 1971’de gerçekleşirken İsviçre’ye bağlı Appenzell kantonunda ise 1990’ı bulmuştur.
Kadınların seçme ve seçilme hakkını kazandığı en son ülke ise Suudi Arabistan
Suudi Arabistan kadınlara seçme ve seçilme hakkını ancak 12 Aralık 2015’te verdi. Suudi Kral şeriat kuralları çerçevesinde kadınların her türlü seçme seçilme hakkını kullanabileceklerine dair bir fetva yayınladı.

Ülkemizde 1935’ten beri az sayıda da olsa kadınlar kabinede kendine yer almışlardır. Özellikle kadın Başbakanlarımızdan olan Tansu Çiller en güzel örnek olmaktadır. Son günlerde MHP de yapılacak olan Genel kurulda Meral Akşener'in gücü areneda kendisini gösterecek mi? Bu konu sayın delegelere ve partinin son aylardaki yürüttüğü politikalara bağlı görülmektedir.
 
Bu yazı toplam 204 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.