1. YAZARLAR

  2. Abdurrahim Küçük

  3. Lübnan Çıkmazının İç Yüzü-14
Abdurrahim Küçük

Abdurrahim Küçük

Yazarın Tüm Yazıları >

Lübnan Çıkmazının İç Yüzü-14

A+A-

LÜBNAN FRANSA ANLAŞMASI

Lübnan’a bağımsızlığının müjdecisi olan bu anlaşma Lübnan Cumhurbaşkanı Emile Edde ve Fransız sözcüsü Dımartıl tarafından imzalandı.

Anlaşmanın getirdikleri şunlardı:

1-Lüpnan Devleti’nin bağımsızlığının tanınması

2-Birleşmiş Milletler de bağımsızlığın tanınması için Fransa’nın destek vermesi 3- Bağımsızlığına yeni kavuşan ülkenin bir süre askeri yönetim altında kalması.

4-Dış işlerinin Fransa tarafından temsil edilmesi.

5-Lübnan Reis’inin ülkedeki Fransa Büyükelçiliği ile sürekli temas içinde olması.

6-Yeni yönetimin tüm dini etkinliklere ve azınlıklara eşit mesafede olması

gerektiği belli başlı maddeler arasındaydı.

Bu bağımsızlık puluyla mühürlenmiş zarfın içinden hiçbir iyi haber bulunmayışı Lübnan halkının eski yaşantısından hiçbir şeyin değişmeyeceği anlamına geliyordu. Bununla birlikte ülkede tefrika yaratan guruplar arasında haber niteliği taşımayan bu anlaşma Lübnan Meclisi’nde kabul edildi. Daha sonra çıkan çatışmalar ise dini duygulardan uzak makam kavgalarından başka bir şey değildi.

Mesela bölgenin kutsal mirasçıları olduklarını iddia eden Marunîler İngiliz yanlıları Fransız yanlıları olmak üzere ikiye ayrıldılar. Fransa sempatizanlığını Emile Edde temsil ederken, İngiliz yanlılarını Bişara HURİ temsil ediyordu.

Bişara HURİ’nin rieset makamına olan hırsı diğer Arap devletlerine birleşme çağrısında bulunarak ulusal kahramanlık pozisyonlarında idi. İngilizler bu hareketi diğer Arap devletlerinin sempatizanlığını kazanmak için olanca gücüyle destekliyor gözüküyordu.  Bu İngiliz ve Fransa yanlılarının sürtüşmesi Mısır toplantısına kadar davam etti. Bu toplantıya Irak, Lübnan ve İngiltere’de bulunana sömürge yanlıları da katılıyordu. Toplantı da mısır başbakanı Nehhas Paşa, Bişara HURİ ve Suriye Dışişleri Bakanı Cemil MERDEN bulunmaktaydı. Bu ses birliğinden rahatsız olan Fransa 1943 de General GOURAUD ve DIGAL’a çektiği telgrafta Fransa’nın Lübnan’daki Hristiyanları korumak zorunda olduğunu söylüyordu. Bunu üzerine Fransız hesabına çalışmayan Cumhurbaşkanı Elferd NİGOS ve Başbakan Sami SALİH’ten istifaları istendi. Ve milletvekili Eyüp SABİT geçici olarak Cumhurbaşkanı olarak atandı.

Azınlıkta olan Prostaniy'ye mezhebinden olan Sabit’in görevi secimler sonuçlanıncaya kadardı. Koyu bir Hristiyan olan Sabit, Hristiyanların geleceklerini teminat altına almayı dini bir vecibe bilmiştir. İnancı uğruna o gün secim yasasına eklemiş olduğu iki madde ne kadar masum insanın kanına kıymışsa bugün hale kıymaya devam etmektedir.  Eyüp SABİT’in imzalarını taşıyan secim maddelerinden 49. Madde; milletvekili sayısını 54’le sınırlarken 50. maddede milletvekili dağılımının azınlık ve dini etkenlere göre yapılması gerektiğini belirliyordu.

Bu 54 sandalyenin 32’si Hristiyanlara tahsis edilirken 22’si Müslümanlara bırakılmıştı. Hristiyanlara bırakılan sandalyelerden 18’i Marunîlere, 6’sı Rum Ortodokslara, 3’ü Rum Katoliklere 3’ü ermeni Ortodokslara ayrılmıştır. Müslümanlara ayrılan 22 sandalyeden 10’u Sünnilere 9’u Şiilere 3’ü Dürzilere tahsisi edildi. Bu iki seçim maddesine Karşı çıkan Müslümanlar Eyüp SABİT’ten bu maddelerin kaldırılmasını istediler.  Ve ülkede yeniden kargaşa başladı.

Durumun vahametini İngiliz elçisi İngiltere’ye hemen ulaştırmıştı. Seçim yapılması halinde Müslümanlarla Hristiyanlar kanlı çatışmaya kalkışmasından korkan SABİT’in seçimi erteleyeceği ihtimali açıklanmıştı.  Bunun üzerine Mısır Başbakanı NEHHAS PAŞA’yı harekete geçiren İngiltere, Paşa’nın Hristiyanlara ayrılan sandalyenin sayısını 32’den 29’a Müslümanların sandalye sayısını da 22 den 25’ çıkarmasını ileri sürerken İngiliz Büyükelçisi  milletvekili sayısını 54’ten 55’e, dini guruplara dağılımını ise; 30’u Hristiyanlara 25’i Müslümanlara olmasını önerdiğini söylüyordu.

1932 yılı nüfus sayımında Müslümanların yaklaşık olarak aynı nüfusa sahip olduklarını dikkate alırsak, Arap ayaklanmasının kimlerin hesabına yapıldığını anlamış oluruz. Bugün hala süre gelen kavganın temelinde geçmişteki anlaşmazlıklar yatmaktadır.  Haklı hakkını almaya çalışırken haksız gasp ettiği hakkı geriye vermeyi düşünmemektedir.

Bölgede İngiltere, Amerika ve Fransa’nın ne işi var sorusunu soranlar dünü unutmasalar iyi ederler. Ölümle misafir ansızın gelirmiş (!)..  (14)

Bir başka çalışmada görüşmek üzere Allaha menet olun.

İSTİFADE EDİLEN KAYNAKLAR

1-Elcuzur-ul tarihiy’ye lil Meseleti ettaifiyeye -Meud Zahir- İnne-el Arabi, BEYRUT

2-Muntalık’ı tarihi Lübnan-Kemal Süleyman Salibi-Menşuratı karafan, Niyork

3-Gırda İslamiye fi tarihi Lübnan vel mıntıka-Muhammet Ali Danavi-Eymen basın yayın, BEYRUT

4-Beyrur Ezme ve hulul-Hisam Filan-Afakıl Cedid-Lübnan

5-Lübnana alelmüfterık-Seli Lİmilhus-Mekez İslami, ilam ve Neşir, BEYRUT

6-Elcüzürultarihiyye Lil ezmetil lübnaniy’ye-Susin Selim, Nehzatı Şark-KAHİRE

7-Elhurub ul sırrıy ye fi Lübnan-Eni Luran, Entuvan Basbus- Demen, BEYRUT

8-Elbeyrut ve Lübnan fi Ahdi Âli Osman-Yususf Hakim-Mektebe katolikiyye, BEYRUT

9-EL-Sıratıl el lübnaniyye vel fırak-Basım Cısır-Neher, BEYRUT

10-El haraket el- vataniyye lübnaniyye-Sami Ziban- Mesine, BEYRUT

11-Lübnan fi galbi kuvveti el islamiyye-Nebil Halife-BEYRUT

12-EL- Sırat el devli fi şark ul evsat-Zeyin Nureddin zeyn-Neher, BEYRUT

13-EL- Meseleti- el lübnaniyye- Fethi Yeken- El meseleti el İslamiyye, BEYRUT

14-lübnan min fethil arap ile fethi Osmani-Neher, LÜBNAN

15-El kavmiyye-Henil Kehn-Nehz, MISIR

Bu yazı toplam 6021 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar