1. YAZARLAR

  2. Mustafa KARGA

  3. Nizamül-Mülk, Hasan Sabbah, Ömer Hayyam
Mustafa KARGA

Mustafa KARGA

Mustafa KARGA
Yazarın Tüm Yazıları >

Nizamül-Mülk, Hasan Sabbah, Ömer Hayyam

A+A-

Bu üç ismi çoğunuz biliyorsunuzdur… Nizamül-Mülk bir devlet adamı ve siyaset bilimcisi… Devletin düzeni anlamına gelen Nizamül-Mülk, İran’ın Horasan’da Tus şehrinde 10 Nisan 1018 yılında doğmuş olan bu büyük devlet adamı ilk olarak Gazne Devleti’nin Horasan valisinin yanında çalışarak kariyerine başlamıştır. Vezirlik görevine ise 1064 yılından sonra başladı ve Selçuklu Sultanları Alp Arslan ve Melikşah’a hizmetlerde bulunmuştur. Siyasetnamesi ise hala okunuyor.
Kartal yuvasının (Alamut) şahı Hasan Sabbah ise bizim coğrafyasında ve İslam tarihinin gördüğü en farklı isimlerden biri… Doğu’ya ve Batı’ya uzun süre korku salan Sabbah yerleştiği kalesinden otuz dört yıl boyunca hiç dışarı çıkmadı. Bu süre zarfında kaledeki evinden sadece iki kez dışarı çıktı. Acımasızca azmettirdiği cinayetlerle ve kendisi ve tarikatı üzerine eklenen abartı hikaye ve efsanelerle fokur fokur kaynayan bölgede var olabilmişti. Hasan Sabbah’ın adamlarının içki ve haşhaş kullandığı anlatılan efsanelerdendir. Ancak Hasan Sabbah’ın bir imam olduğu ve kalesinde müsiki, içki içenleri en sert şekilde cezalandırdığı kaynaklarda yer alıyor. Hatta Hasan Sabbah’ın çakırkeyf gördüğü oğlunu bile idam ettirdiği anlatılıyor. 
Bu üç isimden sonuncusu Ömer Hayyam… Rubaileri yıllarca bütün dünyada okunan ünlü şair, evreni anlamak için, içinde yetiştiği İslam kültüründeki hâkim anlayıştan ayrılmış, kendi içinde yaptığı akıl yürütmeleri eşine az rastlanır bir edebi başarı ile dörtlükler halinde dışa aktarmıştır. Rubaîlerinde; dünya, var oluş, Allah, devlet ve toplumsal örgütlenme biçimleri gibi hayata ve insana ilişkin konularda özgürce ve sınır tanımaz bir şekilde akıl yürüttüğü görülmektedir.
Peki bu üç ismi bir araya getiren şey ne?
Ömer Hayyam, yaşadığı dönemin ünlü veziri Nizamül-Mülk ve Hasan Sabbah ile aynı medresede zamanın ünlü alimi Muvaffakeddin Abdüllatif ibn el Lübad'dan eğitim görmüş ve hayatı boyunca her ikisi ile de ilişkisini kesmemiştir. Bazı kaynaklar; Hasan Sabbah'ın Rey kentinden olduğu Nizamül-Mülk'ün de yaşça Ömer Hayyam ve Hasan Sabbah'tan büyük olduğunu ve böylece aynı medresede eğitim görmediklerini belirtmektedir. Yine de Ömer Hayyam, Hasan Sabbah ve Nizamül-Mülk'ün ilişki içinde olduklarını inkar etmemektedir.
İslam tarihinin en farklı 3 isminin aynı çağda, aynı topraklarda yaşamış olması tek başına çok önemlidir.
Yazıyı Ömer Hayyam’ın bir rubaisi ile tamamlayalım:
Adil davranmadıktan sonra
Hacı, hoca olmuşsun kaç para?
Hırka, tesbih, post, seccade güzel ama;
Tanrı kanar mı bunlara?

Bu yazı toplam 815 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.