Türkler tarihte hep devletleri ile var olmuşlar. Tarih boyunca Türklerin düşünce iklimini yansıtacak yazılı eserler yok maalesef elimizde.
Müslümanlığın kabulü sonrası dine hizmet için yarışmış bu milletin, bu dönemle ilgili bile ciddi yazılı kaynaklarının; emsallerine göre az olması ve bu çalışmalarında çoğunun başkalarınca yapılmış olmaları düşündürücüdür.
İlk Müslüman Türkler, zihniyet olarak halife (Sünni) ile bir bağ kurmaya özen göstermişler. Birkaç asır sonra Osmanlı’da nasıl bir algı değişimi oldu ki; Osmanlı markası hem kendi halkında hem de diğer Müslümanlarda; halife ile bağ konusunun önüne geçti.
Hilafetin Kureyşiliği ile ilgili rivayetin Osmanlı halkları arasında çok fazla zemin bulmadığını söyleyerek işten sıyrılmak kolaycılık olur. Tatmin edici bir izah ise benim yapabileceğim iş değil.
Bu milletin geçmişi ile ilgili süslü cümleler kuranlar belki zihinleri bu noktaya odaklayabilirler. Onların çoğuna göre gerçi birkaç ünlemli cümle yeterli bu iş için.
Ben böyle yapmalarını önlemek adına bazı öncüller koyayım ortaya. İlk Müslüman Türk devletlerinde Sünni halifeye bağlı olduğunu ortaya koymayanlara itibar edilmemiş. Hal böyle iken Osmanlı halkları (Müslümanlar) böyle bir beklenti içinde olmamışlar.
İslam dünyasındaki düşünce doneleri ve bunların değişimini izah etmek nasıl mümkün olacak?
***
Osmanlı birçok yönden tarihte yalnız bir devlet. Tarihte kendi kültürel birikimini kendi kullandığı dilde yaşayan dünyaya sunamama olayı da ona özgü.
Kültür mirası orijinal halde yayınlanmaz Osmanlı’nın. Hatta üzerinde -birkaç alan hariç- pek çalışmaz kendi insanları.
İki nesil sonra kendi milleti bile kendisine yabancılaşmış bir başka devlet de hatırlamıyorum. Osmanlı üzerine çalışmadan önce o bilimsel ve kültürel birikimin orijinal hali ile ortaya çıkarılması gerekiyor.
Bunu yapmak hepimizin üzerine borçtur. Bu milletin tarih sahnesi de var olmuş en büyük devleti ise ki; öyle, o zaman medeniyet yarışında da en büyük kozu odur. O birikimin kendi dilinde yayınını beklemek şimdilik hayal, ama bir gün onu biz yapmazsak birileri yapacaktır.
İslam dünyasının kültür mirasını nasıl batılılar ortaya çıkarmışsa, bir gün Osmanlı için de birileri bunu yapacaktır. Biz yapmadık diye öylece kalmayacak o koca miras.
www.hakimiyet.com