Birçok kez sinirlendiğimizde veya alelade bir ruh halimizde ukalalığımız tutuverir ve hemen birilerinin haddini bildiririz. 01.01.2010 10:01:30

Sonrada dost meclislerinde şecaat arz ederiz; onun haddini bildirdim, bunun haddini fena bildirdim, şunun haddini ise fevkaladenin fevkinde bildirdim; bakın görün bir daha toplum içine çıkamaz… Herhalde şecaatin arz ederken sirkatin söylemek böyle bir şey olsa gerek. “Bir kez gönül yıktın ise bu kıldığın namaz değil, yetmiş iki millet dahi elin yüzün yumaz değil” mısraları sanki hiç söylenmemişçesine Yunus’tan, iftihar ederiz kabalığımızla. İki cümlemizin birinde muhakkak geçiyor ama hiç düşündünüz mü hadd nedir diye?   

 

Hadd sınır koymak, menetmek, vazgeçirmek, iki şeyin birbirine karışmaması için aralarına konan engel ve sınır anlamındadır. Hudud ise  "Hadd"in çoğulu olup sınırlar veya limitler anlamında kullanılır. Osmanlı döneminde uygulanan hukukta cezalar hadd, kısas ve taz’ir olmak üzere üçe ayrılırdı. Allah’ın haklarına karşı işlenen suçların cezası “hadd”dir. Bunlar, Kur’an-ı Kerim’de yer alan suçlardır. Hırsızlık, zina, zina iftirası, yol kesme, şarap içme ve dinden çıkma gibi suçlardır. Bunların çoğunun cezası da Kur’an’da belirtilmiştir. Kur’an’da yer almayanlar ise sünnet ve icma ile tespit edilmiştir. Devlet başkanlarının bile bu cezaları azaltıp çoğaltma hakkı yoktu. Şahsın hukukuna karşı işlenen suçların cezası, kısas ve diyettir. Kısas, ödeşme cezalarıdır. Kısasın istenmediği durumlarda uygulanan diyet, para veya mal olarak karşı tarafın tatmin edilmesidir. Taz’ir kelimesi ıslah etme anlamına gelir. Taz’ir cezaları ise Kadı’nın, yani hâkimin takdirine girmiş cezalardır. Kadı, suçluya öğüt de verebilir, azarlayabilir de. Falakaya da yatırabilir, sürgüne de gönderebilir veya teşhir ettirir. Hadd cezası ağır müeyyideleri ihtiva ettiğinden söz konusu suçların hâkim huzurunda ispatlanması çok güç şartlara tabi tutulmuştur. En küçük şüphe halinde hadlerin uygulanmasından vazgeçilmiştir.  

 

Hadd bildirme, dilimize Osmanlı’dan kalmış bir deyimdir. Osmanlıda “Sınırlarını bil, bak kadıya şikâyet edersem alacağın cezayı biliyorsun” anlamındayken günümüzde, “sert bir karşılıkla uslandırmak, yola getirmek, cezalandırmak” anlamına bürünmüştür. Ama hangi anlamında olursa olsun hadd bildirmek yerine gönüller kazanmak galiba en güzeli.    

Bu yazı toplam 222 kez okunmuş.

Yorumlar

BEKİR CEVİZCİ - yazara ait diğer bazı yazılar :

• Yazmanın Dayanılmaz Cazibesi
• Kazan Karasını Kaderine Çalanlar
• Sır Kâtipleri
• KONYASPOR KİME HİZMET EDİYOR
• YENİ SİYASET
• Sırları Okuyan Türk
• DİKKAT DİKKAT!
• Çocuklarımızın yeni oyunu sınavlar mı?
• PİKNİK ZAMANI
• Yanağınızdaki Pembelik Yok Olmasın
• UYKUSUZLUK VE MALİYETİ
• Yedigöller
• Ağaçlandırma ve Konya Şeker
• Bu yazı bir lâle geyiğidir
• Hacı Yağı
• Zamansızlığın Yokuşlarında
• Kilimlerin Gizli Dili
• Torosların Sert Rüzgârları; Yılkı Atları
• Türkler Dedesinin Mezarını Bile Bilmez
• Tuz Gölü

BEKİR CEVİZCİ - yazara ait bütün köşe yazılarını için TIKLAYIN.