Teknoloji devriminin büyük bir açıklık içerisinde yaşandığı yıllar olan 20. yy devrini geride bıraktık, ancak o yıllara ait bilimsel ve teknolojik gelişmelerin meyvalarını daha yeni toplamaya başladık. 10.03.2008 02:28:40

20. yy a ait çalışmaların büyük bir kısmını ise fizik çalışmaları oluÅŸturmuÅŸtur. Özellikle fizik biliminin elektrik ile ilgili olan bölümleri büyük bir ivme kazanmış ve netice itibari ile de iç içe geçmiÅŸ teknik kavramlar ve alt kategoriler oluÅŸmuÅŸtur.

        Öyle deÄŸil midir? Elektrik ile ilgili geliÅŸtirilen cihazların, öyle çok uzun bir geçmiÅŸleri yoktur. Konu ile ilgili okurlarım dediklerimi hemen tasdik edeceklerdir. Ama baÅŸ döndürücü çalışmaların yaÅŸandığı 20. yy ve özellikle de ikinci yarı bize insanın ne kadar çaba gösterdiÄŸini ifade etmektedir.

        Ampülün icadı ve gramofonun yapımı, ardından gelen dev komputurleri beraberinde getirmiÅŸtir. Bu çalışmaların sürekliliÄŸi sonucunda fizik bilimi yeni bir teknik boyut kazanmış ve bunun adına da elektronik denmiÅŸtir… Elektronik teknik bilimi hayatın bir çok bölümünde yerini almış ve kendi içerisinde bile yüzlerce alt kategoriye ayrılmıştır. Endüstriyel elektronik, tıp elektroniÄŸi, dijital elektronik vb bir çok alt bölüme ayrılmıştır. Öyle ki fizik bilimi içerisinde yer alan elektronik teknoloji bilimi, ayrı bir bilim dalı olarak üniversitelerde okutulmuÅŸtur.

        Peki, elektronik nedir ve hangi çalışma prensiplerini ele alır? Bu soru ise, yüzlerce kitap ile bile cevaplandırılamayacak kadar geniÅŸ bir hitabeti gerektirmektedir. Genel olarak, düÅŸük akımlar ile yüksek akım ve gerilimlerin kontrolüne dayalı bir teknik bilim dalıdır diyebiliriz. Yani bu cümledeki kasıt, küçük deÄŸerdeki akım deÄŸerleri ile çok büyük deÄŸerdeki akımların kontrolü diyebiliriz. Bu olay, televizyondan tutunda bilgisayarlara varıncaya kadar bütün elektronik cihazlarda yer edinmiÅŸtir. Akım yerine göre belli deÄŸerlerde, yerine göre belli zaman aralıklarında, yerine göre belli frekanslarda verilerek elektronik çalışma sistemleri oluÅŸturulmuÅŸtur.

        Yukarıdaki son cümlede geçen olayları basit ÅŸekillerde ifade etmek isterim… Siz bir radyoda kulaklık kullanabilirsiniz ya da radyoyu hoparlörden dinleyebilirsiniz. Bu olay, akıma belli deÄŸerler verilerek yapılmaktadır. Yani kulaklıkta farklı deÄŸer, hoparlörde ise farklı deÄŸerler kullanılmaktadır. Akımın belli zaman aralıklarında kullanılmasına vereceÄŸim örnek ise elektronik saatler olacaktır. Siz bir elektronik saati kurduÄŸunuz zaman, sizin kurduÄŸunuz vakit gelene kadar, saatin zili çalmıyacaktır. Saat çaldığı zaman, saatin elektronik aksamı, saatin zil bölümüne akım göndermiÅŸ demektir. Akımın belli frekanslarda kullanılması olayına ise televizyonlardaki kanalları örnek vermek isterim. Televizyonlardaki kanallar belli frekans deÄŸerlerinde yapılan frekans yayınları ile yayınlanmakta ve bu neden ile de bir kanalın frekansı, diÄŸer kanalın frekansı ile karışmamaktadır.

        Peki, elektronikte kullanılan elektronik devre elemanları nedir sorusunu sorabilirsiniz… Bu soru o kadar geniÅŸtir ki, konu ile ilgili binlerce kitap ve milyonlarca makale olduÄŸu halde yine de tam bir açıklama getirilememektedir. Bu devre elemanlarını kısaca adlandıracak olursak; dirençler, kondansatörler, transistorler, tristörler, triyaklar, quadraklar, kristaller, bobinler kullanılan yüksek deÄŸerdeki akım ile çalışan devre elemanları olup bunlar yanında; operasyonal entegreler, lojistik entegreler, mikroteknik ile hazırlanan entegreler, mikroprosesürler gibi daha düÅŸük akım deÄŸerlerinde çalışan devre elemanlarını da vermek mümkündür.

        Elektronikte kullanılan en basit devre elemanlarından birisi dirençlerdir. Dirençler
elektronik devrelerinde kullanılan ve elektroniğin olmazsa olmaz denilen devre elemanlarıdır.
         Sizler dirençleri lisede veya üniversitede basit ÅŸekilleri ile görmüÅŸsünüzdür. Seri baÄŸlamada direncin deÄŸerini yada gerilimin deÄŸerini yada akımın deÄŸerini öÄŸretmenleriniz ile beraber çözmüÅŸsünüzdür. Hakeza paralel baÄŸlama içinde aynı ÅŸeyler söylenir. ÇoÄŸunuz deneme sınavlarında,
oks sınavlarında yada üniversite sınavlarında direnç konusu ile ilgili sorular çözmüÅŸsünüzdür. Ä°ÅŸte sınavlarda basit sorularla çözmeye çalıştığınız direnç problemleri, elektronikte çok kapsamlı bir biçimde ele alınır.
        Direnç nedir? Nerede kullanılır? Kısaca bunlara deÄŸinmek istiyorum. Dirençler genel manada
karbondan yapılmış ve elektriksel gerilime karşı belli bir zorluk gösteren devre elemanlarıdır.
         Dirençlerde kullanılan ifade "ohm" dur. Basit olarak bir kaç ohmdan milyarlarca ohma kadar direnç deÄŸerleri kullanılır. Ohm deÄŸerleri hacim ölçüleri gibi biner biner büyür ve biner biner küçülürler. "Ohm, kiloohm, megaohm..."gibi
ifadeler kullanılır.
        Dirençler, belirli bir düzende kullanılırlar. Elektronikte kullanılan diÄŸer devre elemanlarına gidecek gerilimi denge altında tutmak amacı ile kullanılırlar. Sabit deÄŸerdeki dirençler olduÄŸu gibi ayarlı direnç adı verilen dirençlerde kullanılmaktadır. Bizim genellikle elektronikte düÄŸme olarak kullandığımız kısımlar birer ayarlı dirence baÄŸlıdır. Ayarlı dirençler, devrenin istenilen deÄŸerde çalışması için kullanılan birer elemandır.

        Elektronikte elektriksel akımı depo eden ve yerine göre direnç olarak kullanılan bir devre elemanı vardır. Bunlara kondansatörler adı verilmektedir.
        Kondansatörler nedir? Nerede kullanılır?  Buna benzer sorulara bu yazımda yer vermek istiyorum. Genel olarak kondansatörler iki iletkenin arasına yalıtkan bir maddenin konulması sonucu oluÅŸmuÅŸtur. Ancak bu olay basit deÄŸildir. Metal levhalar çok ince olup yalıtkan maddelerde bir o kadar incedir. Kondansatörün alacağı deÄŸer oranında yalıtkan maddenin inceliÄŸi ve türü belirlenir. Bu yalıtkan madde
kağıt ya da naylon folyo yada hava olabilir. Bu yalıtkan maddenin çeÅŸidi, kondansatörün alacağı deÄŸere göre deÄŸiÅŸmektedir.
        Peki kondansatörlerin bu deÄŸerleri nasıl simgelenir. Kondansatörlerde kullanılan birim Fahrad'dır. Kondansatörlerin deÄŸerleri,direnç deÄŸerleri gibi biner biner büyür ve biner biner küçülürler.Milifahrad, mikrofahrad, nanofahrad, pikofahrad gibi...
        Konunun başında kondansatörlerin ne iÅŸe yaradığından kısaca bahsetmiÅŸtim. Kondansatörler, doÄŸrusal akım uygulandığında birer depo aracı olarak görev yaparlar; yani uygulanan akımı depo ederler. Ancak doÄŸru akım deÄŸilde alternatif akım uygulandığında akıma karşı bir direnç gibi görev yaparlar. Bu özellikleri nedeniyle kondansatörler elektroniÄŸin vazgeçilmez elemanlarıdır.
        Makro düzeydeki devrelerden mikro elektroniÄŸe kadar birçok yerde kondansatörlerden faydalanılmaktadır. Tabii ki devre elemanları belirli bir düzen ve sistem içerisinde bir araya getirilirler. Önemli olan
kullanılan devre elemanının tam olarak ne işe yaradığını ve kullanılan değerin devreye uygun
olup olmadığını bilmektir.

        Transistörler nedir? Ne iÅŸe yararlar? Ä°sterseniz bu gibi konulara eÄŸilelim... BildiÄŸiniz üzere elektriksel iletime göre maddeler üç gruba ayrılmaktadır. Bunlar; iletkenler, yalıtkanlar ve
yarıiletkenlerdir... Her grup maddenin de elektronikte kullanım sahası vardır. Bunlardan yarıiletkenler ise transistörlerin ve entegrelerin yapısında yer almaktadır. Sadece bu yapılarda deÄŸil, diÄŸer birçok elemanda da kullanılmaktadır.
        Transistörler genel olarak akımın geçiÅŸini kontrol ederek devrenin belli bir düzende ve sistemde çalışmasını saÄŸlarlar. Yeri geldiÄŸinde küçük bir akımın büyütülmesinde ve yeri geldiÄŸinde devreye giden akımı keserek iÅŸ görür.
        Genel olarak transistörler iki yarıiletkenin biraraya getirilmesi sonucu
oluÅŸturulmuÅŸtur. Oyuklara uygun gerilim verildiÄŸi zaman ise bu yarıiletkenler birer iletken haline gelmektedir. Oyuk dediÄŸim ise iki yarıiletkenin birleÅŸtiÄŸi kısımdır. Ä°ÅŸte bu bölüm transistörde beyz adı verilen ucunu simgeler.  DÄ°ÄŸer uçlar ise emitör ve kollektördür.
        Ä°ki tip transistör vardır. NPN tipi ve PNP tipi olmak üzere iki tiptir. Bunlardan NPN 'nin beyzine artı, PNP'nin beyzine eksi geldiÄŸinde transistör iletken haline geçmektedir...

 

 

 

Bu yazı toplam 470 kez okunmuş.

Yorumlar

LÜTFİ ŞAHİN - yazara ait diğer bazı yazılar :

• Robot ElektroniÄŸi Ãœzerine
• Robot MekaniÄŸi Ãœzerine
• KiÅŸilik Böyle Olmalı
• Newton Ve Işık Hızı
• Tıbbi Biyoloji
• Elektron Tribünleri Ve Maddenin Boyutları
• Çiçekli Bitkiler Ãœzerine
• Mantıksal Zeka ve Duygusal Zeka
• Işıkla Veri Taşıma
• Hücre Ve Organik Maddeler
• Hayatımın Aynası
• Hızlı Nesneleri Görüntüleme