Migren, yalnızca baş ağrısıyla sınırlı kalmayıp bulantı, ışık ve ses hassasiyeti gibi belirtilerle günlük yaşamı da etkileyebiliyor. Bazı kişilerde atak öncesinde farklı belirtiler görülebilirken, baş ağrısının türünü doğru belirlemek ve tedaviyi kişiye özel planlamak önem taşıyor.

Migren atağından saatler, bazen günler önce yorgunluk, sık esneme, dikkat dağınıklığı, ruh hli değişiklikleri ve boyun tutulması gibi belirtiler görülebileceğini dile getiren Medical Park Bahçelievler Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Ersel Dağ, 'Bu öncü belirtiler herkeste görülmez ve tek başına migren tanısı koydurmaz. Bazı kişilerde ışık çakmaları ve uyuşma gibi aura belirtileri de yaşanabilir. Kişinin bu belirtileri tanıması, ataklarını yönetmesine yardımcı olabilir' diye konuştu.

Baş ağrısının farklı nedenlerden kaynaklanabileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Dağ, 'Migren genellikle orta veya şiddetli, zonklayıcı ve sıklıkla başın bir tarafında hissedilen bir ağrıyla seyreder. Bulantı, kusma, ışık ve ses hassasiyeti eşlik edebilir; yürüme gibi olağan fiziksel hareketler ağrıyı artırabilir. Gerilim tipi baş ağrısı ise çoğunlukla başın iki tarafında baskı veya sıkışma şeklinde hissedilir. Baş ağrısının türünü belirlemek için hastanın öyküsü, ağrının özellikleri ve nörolojik muayene birlikte değerlendirilir. Her hastada görüntüleme yapılması gerekmeyebilir' ifadelerini kullandı.

Migren ataklarını tetikleyen etkenlerin kişiden kişiye değişebildiğini belirten Doç. Dr. Dağ, 'Yetersiz uyku, uyku saatlerinin değişmesi, uzun süre aç kalmak, susuzluk, stres ve stres sonrasındaki gevşeme bazı kişilerde migren atağını tetikleyebilir. Hormonal dalgalanmalar ve hava değişimleri de etkili olabilir. Ancak tetikleyiciler kişiye özeldir; bu nedenle belirli yiyecekleri herkese yasaklamak doğru değildir. Baş ağrısı günlüğü tutarak ağrı günlerini, uyku düzenini, öğünleri ve kullanılan ilaçları kaydetmek, kişiye özgü tetikleyicileri belirlemeye yardımcı olabilir' dedi.

Baş ağrılarının sıklığının ve günlük yaşama etkisinin dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Dağ, 'Kronik migren, genellikle üç aydan uzun süre boyunca ayda en az 15 gün baş ağrısı yaşanması ve bu günlerin en az 8'inde migren özelliklerinin bulunması durumunda düşünülmelidir. Baş ağrıları sıklaşıyor, iş ve aile yaşamını aksatıyor veya ilaç ihtiyacı giderek artıyorsa nöroloji uzmanına başvurulmalıdır. Baş ağrısı günlüğü, tanı sürecinde ve tedavinin etkinliğini değerlendirmede önemli bir yardımcıdır' şeklinde konuştu.

Ağrı kesicilerin sık kullanımının baş ağrılarını artırabileceğini kaydeden Doç. Dr. Dağ, 'Basit ağrı kesicilerin ayda 15 gün veya daha fazla, triptanların ya da bazı kombine ilaçların ise ayda 10 gün veya daha fazla kullanılması risk oluşturabilir. Bu durumun üç aydan uzun sürmesi, ilaç aşırı kullanımına bağlı baş ağrısına yol açabilir. İlaç kullanımını kendi kendine artırmak yerine hekime danışmak ve gerektiğinde koruyucu tedavileri değerlendirmek önemlidir' dedi.

Migren tedavisinde klasik ilaçların yanı sıra hastalığın biyolojik mekanizmasını hedefleyen yeni nesil seçeneklerin de bulunduğunu söyleyen Doç. Dr. Dağ, 'CGRP (Kalsitonin Gen İlişkili Peptit) yolunu hedefleyen tedaviler, migren ataklarını önlemek amacıyla kullanılabilen koruyucu tedavi seçenekleri arasındadır. Özellikle sık atak yaşayan, yaşam kalitesi belirgin şekilde etkilenen veya klasik koruyucu tedavilerden yeterli yarar görmeyen uygun hastalarda değerlendirilebilir. Atak tedavisi ağrı başladığında belirtileri azaltmayı amaçlarken koruyucu tedavi atakların sıklığını ve şiddetini düşürmeyi hedefler. Tedavi seçimi hastanın sağlık durumu, atak sıklığı ve önceki tedavilere yanıtına göre kişiselleştirilmelidir' dedi.

Bazı baş ağrılarının acil değerlendirme gerektiren sağlık sorunlarının belirtisi olabileceğini belirten Doç. Dr. Dağ, 'Saniyeler veya dakikalar içinde en şiddetli düzeye ulaşan, kişinin alışık olduğu ağrılardan belirgin şekilde farklı olan baş ağrıları acil olarak değerlendirilmelidir. Baş ağrısına güç kaybı, yüzde kayma, konuşma bozukluğu, bilinç değişikliği, nöbet, ateş ve ense sertliği ya da görme kaybı eşlik etmesi de önemli uyarı işaretleridir. Bu tür belirtilerde yalnızca ağrı kesici almak yerine acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır' açıklamasında bulundu.

Migren yönetiminde sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarının önem taşıdığını vurgulayan Doç. Dr. Dağ, 'Her gün benzer saatlerde yatıp kalkmak, düzenli beslenmek, yeterli su içmek ve kişiye uygun fiziksel aktivite yapmak migren ataklarının yönetilmesine yardımcı olabilir. Kafein tüketiminde aşırıya kaçmamak, stres yönetimine zaman ayırmak ve baş ağrısı günlüğü tutmak da yararlı olabilir. Bu kayıtlar hem olası tetikleyicileri fark etmeye hem de tedavinin işe yarayıp yaramadığını değerlendirmeye yardımcı olur' ifadelerini kullandı.

HER ŞEKER TÜKETİMİNDE DİŞLER YENİDEN ASİTLE KARŞILAŞIYOR

Ağız içerisinde bulunan bakteriler, tüketilen şekerlerden yararlanarak asit üretiyor. Ortaya çıkan bu asitler, diş minesindeki minerallerin kaybına neden olabiliyor.

Tükürük ise ağız ortamındaki asitlerin etkisini azaltarak diş minesinin yeniden mineral kazanmasına yardımcı oluyor. Ancak çocukların gün içerisinde sık sık şekerli besin tüketmesi, bu doğal koruma sürecine yeterince zaman bırakmayabiliyor.

AZ ŞEKER TÜKETMEK HER ZAMAN DAHA AZ RİSK ANLAMINA GELMİYOR

Örneğin öğle yemeğinin ardından bir porsiyon tatlı yiyen çocukla gün boyunca küçük miktarlarda şekerleme tüketen çocuğun dişleri aynı koşullara maruz kalmıyor.

Gün boyunca sık aralıklarla şekerli besin tüketen çocuk, toplamda daha az şeker alsa bile dişlerini daha fazla asit saldırısına maruz bırakabiliyor.

Bu nedenle diş çürüklerini önlemek için hem toplam şeker tüketiminin azaltılması hem de şekerli atıştırmalıkların gün içerisine yayılmaması önem taşıyor.

Özellikle yapışkan şekerlemeler, karamelli ürünler ve uzun süre yudumlanarak tüketilen şekerli içecekler, diş sağlığı açısından dikkat edilmesi gereken ürünler arasında yer alıyor.

ÇOCUKLARIN DİŞLERİNİ KORUMAK İÇİN 6 ÖNEMLİ ÖNERİ

Diş hekimi Alanur Kurşun, Çocuklarda diş çürüğü riskinin azaltılması için ailelerin şu alışkanlıklara dikkat etmesini öneriyor:

ÖNEMLİ OLAN SAĞLIKLI ALIŞKANLIKLAR KAZANDIRMAK

Çocukların diş sağlığını korumada amaç, yalnızca şekerli yiyecekleri kısıtlamak değil, sürdürülebilir ve dengeli beslenme alışkanlıkları kazandırmak. Şeker tüketiminin miktarının ve sıklığının kontrol altında tutulması, düzenli diş fırçalama ve koruyucu diş hekimliği uygulamalarıyla birlikte çocukların ağız ve diş sağlığının korunmasına önemli katkı sağlayabiliyor.

Manuel terapinin halk arasında bilinen masaj ya da geleneksel kırık-çıkık müdahaleleriyle karıştırılmaması gerektiğine vurgu yapan Uzm. Dr. Büşra Yeşil, yöntemin tamamen hekim muayenesine dayanan tıbbi bir süreç olduğunu belirtti. Yeşil, 'Manuel terapi, alanında özel eğitim almış hekim ve fizyoterapistler tarafından herhangi bir cihaz kullanılmadan, yalnızca ellerle uygulanan özel bir tedavi yöntemidir. Mobilizasyon, manipülasyon ve yumuşak doku teknikleriyle eklem, kas ve sinir dokularındaki kısıtlılıkları gidermeyi ve vücudun doğal hareket kabiliyetini yeniden kazandırmayı amaçlıyoruz' dedi.

Yöntemin kullanım alanlarına ilişkin bilgi veren Yeşil; bel ve boyun fıtıkları, duruş bozukluğuna bağlı ağrılar, boyun kaynaklı baş ağrıları, donuk omuz ve spor yaralanmaları gibi pek çok rahatsızlıkta manuel terapiden faydalanıldığını ifade etti.

Kalıcı başarı için bütüncül bir yaklaşımın şart olduğunu aktaran Yeşil, 'Ağrıyı azaltmak ve eklem hareket açıklığını artırmak ilk hedefimiz. Ancak bu uygulamanın kalıcı olması için hastalarımıza kişiye özel egzersiz programları hazırlıyoruz. Günlük yaşamda doğru duruş ve ergonomik alışkanlıkların kazanılması, ağrıların tekrarlamaması açısından büyük önem taşıyor' diye konuştu.

Manuel terapinin her hasta için uygun olmayabileceği uyarısında bulunan Uzm. Dr. Büşra Yeşil, işlem öncesinde ayrıntılı bir hekim değerlendirmesinin şart olduğunu söyledi.

Terapinin uygulanamayacağı durumları sıralayan Yeşil, 'Kırık, ileri derecede kemik erimesi ve aktif iltihaplı romatizmal hastalıklar gibi durumlarda manuel terapi uygulanamayabilir ya da sınırlandırılabilir. Bu nedenle süreç mutlaka uzman hekim denetiminde yürütülmelidir' ifadelerini kullandı. Yeşil, kliniğinde uygulamaların uzman hekim takibinde ve sertifikalı fizyoterapistler eşliğinde güvenle gerçekleştirildiğini sözlerine ekledi.

En sık omurgada, kalçada ve el bileğinde kırıklar görüldüğünü belirten Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, bu kırıkların bel ile sırt ağrıları, boyda kısalma ve duruş bozukluğuna sebep olduğunu belirtti. Medicana Konya Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, 50 yaş üstü ve menopoz sonrası dönemde olan kadınların en yüksek risk grubunda olduğunun da altını çizdi.

Hormonal değişimlerin kadınlarda birçok değişikliğe sebep olduğunu ifade eden Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, 'Menopozla birlikte östrojen hormonu seviyesinin düşmesi kemik yıkımını hızlandırır. İlerleyen yaşla birlikte kemik yapım hızı yavaşlar, yıkım hızı artar. Beslenme eksiklikleri yani yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı kemik kalitesini olumsuz etkiler. Yaşa uygun günlük kalsiyum ve D vitamini ihtiyacının karşılanması gerekir. Yaşam tarzının hareketsiz olması, sigara ve aşırı alkol tüketimi olumsuz etkiyi artırırken ince, zayıf ve küçük kemik yapısına sahip bireylerde de kemik erimesine yatkınlık olmaktadır' dedi.

İlaç kullanımına bağlı nedenlerin kemik erimesine sebebiyet verebileceğini belirten Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, '3 aydan uzun süreli kortizon kullanımı, aşırı tiroid hormonu tedavisi, meme ve prostat kanseri tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, uzun süreli mide koruyucu ilaçlar, bazı epilepsi ilaçları ve kan sulandırıcı ilaçlar bu etkiyi artırır. Hormonal hastalıklar yani diyabet, tiroid ve paratiroid bezlerinin aşırı çalışması, cushing hastalığı, hipogonadizm açıklamak gerekirse erkeklerde testesteron, kadınlarda erken menopoza bağlı östrojen hormonunun genç yaşta yetersiz olması etkendir. Bunlara ek olarak sindirim sistemi ve beslenme bozuklukları da kemik erimesine sebep olan durumlar arasındadır. Çölyak hastalığı, crohn hastalığı ve ülseratif kolit, obezite cerrahisi mide küçültme ameliyatları sonrasında besin emiliminin azalması, kronik karaciğer hastalıkları örnek olarak verilebilir. Ayrıca kronik böbrek yetmezliğinde böbrekler D vitaminini aktifleştirme ve vücuttaki kalsiyum fosfor dengesini sağlama görevini yapamadığında kemik metabolizması ciddi şekilde bozulur. Romatoid Artrit ve Ankilozan Spondilit gibi romatizmal hastalıklar da kemik yıkımını arttırır. Multipl myelom, lösemi ve lenfoma gibi hematolojik ve onkolojik hastalıklar da kemik erimesine sebep olabilir. Hareketsizlik, felç, uzun süre yatağa bağımlılık nedeniyle kemiklere yük binmemesi kemik yapım mekanizmasını durdurarak hızlı bir erimeye yol açan etkenler arasındadır'' ifadelerini kullandı.

'Kemik erimesini önlemek, özellikle 30'lu yaşların başında ulaşılan doruk kemik kütlesini ne kadar yüksek tuttuğunuz ve sonraki yaşlarda bu kütleyi nasıl koruduğunuz ile doğrudan ilgilidir' diyen Tekkurt, şunları ekledi:

''Güçlü kemiklere sahip olmak ve ilerleyen yaşlarda kırık riskini minimuma indirmek için bütüncül bir yaşam tarzı değişikliği şarttır. Beslenme kalsiyum dengesine dikkat edilmelidir. Kemiklerin ana yapı taşı olan kalsiyumun günlük ihtiyaca uygun olarak besinlerle alınması hayati önem taşır. Süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler zengin kalsiyum kaynaklarıdır. Günlük 1000 mg ile bin 200 mg kalsiyum alımı önerilir. Buna ek olarak D vitamini ve güneş ışığı alımı bir diğer etkendir. Kalsiyumun bağırsaklardan emilebilmesi ve kemik dokusuna bağlanabilmesi için yeterli D vitamini bulunmalıdır. Günlük D vitamini ihtiyacının en doğal kaynağı güneştir. Cildin doğrudan günde 10-15 dakika güneş ışığı alması oldukça faydalıdır. Diyetle yeterli D vitamini alınamadığı durumlarda, hekim kontrolünde yılda en az bir kez D vitamini seviyelerine baktırılmalı ve gerekiyorsa takviye de kullanılmalıdır. Kemikler canlı dokulardır; üzerlerine yük bindikçe güçlenir ve kendilerini yenilerler. Yürüyüş, tempolu koşu, tenis ve dans gibi yer çekimine karşı vücut ağırlığını taşıyarak yapılan aktiviteler kemik yoğunluğunu arttırır. Haftada 3-4 gün en az 30 dakika tempolu yürüyüş başlangıç için idealdir. Hafif ağırlıklar, direnç bantları ile yapılan direnç ve güç antrenmanları kasları güçlendirirken kemik kütlesini korur. Sürekli tekrarlanan bir diğer husus ise zararlı alışkanlıklardan uzak durmaktır. Sigara ve alkol kemik erimesi üzerine olumsuz etki yapar. Aşırı kahve tüketimi kalsiyumun böbrekler yoluyla vücuttan atılmasına neden olur. Günlük kahve tüketimini sınırlamak kemik sağlığını korur. Özellikle risk altındaki bireylerin, menopoz sonrası kırık riski yüksek olan kadınların uzmanlar tarafından kemik taraması yaptırması önerilir. Sonuç olarak osteoporozdan korunmak erken yaşlarda başlayan yeterli kalsiyum ve D vitamini alımı, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının sürdürülebilir bir şekilde hayata geçirilmesi ile mümkündür.'

Diş Hekimi Alanur Kurşun, diş eti sağlığının yalnızca ağız ve dişlerle sınırlı olmadığını belirterek, bilimsel araştırmalarda diş eti hastalıkları ile kalp ve damar hastalıkları arasında dikkat çekici ilişkiler bulunduğunu ifade etti.

DİŞ ETİ KANAMASINI HAFİFE ALMAYIN!

Diş eti kanamasının çoğunlukla dişlerde biriken bakteri plağının neden olduğu iltihaplanmayla ilişkili olduğunu belirten Kurşun, bu durumun diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve kanamaya yol açabildiğini söyledi. Erken dönemde fark edilen diş eti sorunlarının doğru ağız bakımı ve diş hekimi kontrolüyle tedavi edilebildiğine dikkat çeken Dt. Alanur Kurşun, ihmal edilen hastalıkların dişleri destekleyen daha derin dokulara ilerleyebileceğini vurguladı.

DİŞ ETİ HASTALIKLARI KALBİ ETKİLER Mİ?

Diş eti hastalıkları ile kalp ve damar sağlığı arasındaki ilişkinin uzun yıllardır bilimsel araştırmalara konu olduğunu ifade eden Kurşun, özellikle periodontitis hastalarında kalp ve damar hastalıklarının daha sık görülebildiğini aktardı.

Dt. Alanur Kurşun, bu ilişkinin olası nedenlerinden birinin, iltihaplı diş eti dokularından bakterilerin ve iltihapla ilişkili maddelerin kan dolaşımına ulaşabilmesi olduğunu belirterek, önemli bir ayrıntıya dikkat çekti.

Kurşun, diş eti hastalığı ile kalp hastalığının birlikte görülmesinin, birinin doğrudan diğerine neden olduğu anlamına gelmediğini vurguladı.

Kurşun, diş eti kanaması yaşayan herkesin kalp hastası olmadığını, diş eti tedavisinin kalp krizini önlediğinin de kesin olarak kanıtlanmadığını da ifade etti.

SAĞLIKLI DİŞ ETLERİ İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Diş eti sağlığını korumak için günlük ağız bakımının büyük önem taşıdığını belirten Diş Hekimi Alanur Kurşun, dişlerin doğru teknikle fırçalanmasını, diş aralarının düzenli temizlenmesini ve diş hekimi kontrollerinin aksatılmamasını önerdi. Kurşun, sigara kullanımının bırakılması ve diyabet hastalarında kan şekeri kontrolünün sağlanmasının da ağız sağlığını korumada önemli olduğunu dile getirdi.
Diş hekimi Kurşun, Kalp ve damar sağlığı açısından ise tansiyon, kolesterol ve kan şekeri takibinin yanı sıra dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivitenin önemini hatırlattı.

'DİŞ ETİNİZ KANIYORSA DİŞ HEKİMİNE DANIŞIN'

Diş eti kanamasının yalnızca sert diş fırçasından kaynaklandığının düşünülmemesi gerektiğini belirten Kurşun, özellikle tekrarlayan kanamalarda uzman değerlendirmesinin önemine dikkat çekti.

Sağlıklı bir gülüşün yalnızca güzel görünen dişlerden ibaret olmadığını vurgulayan Kurşun, ağız sağlığının korunmasında erken farkındalık ve bilinçli alışkanlıkların belirleyici olduğunu ifade etti.

Aşı karşıtlığı nedeniyle son dönemde kızamık vakalarında artış yaşandığına dikkat çeken Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Nurullah Dikmen, 'Kızamığın artması, aşılama durumunda sıkıntıların olduğunu göstermekte. Çünkü eskiden biz kızamıkta aşıları tam yaptık. Çok güzel kampanyalar yaptık ve bunun kökünün kazınabileceğini düşündük ama son zamanlarda aşı karşıtlıkları, özellikle aşı reddi dediğimiz durumlar, vatandaşların 'Biz aşı yaptırmak istemiyoruz' diyerek aşıyı reddetmesi sıkıntılara yol açmakta' dedi.

Hastalığın basit bir döküntü olarak görülmemesi ve kalıcı hasarlara yol açabileceğinin bilinmesi gerektiğinin altını çizen Uzm. Dr. Nurullah Dikmen, 'Kızamık tabii ki şu anda çok hızlı bulaşan bir enfeksiyon. Aynı anda yüzlerce kişiye yayılabilen, odaya girip çıkmayla, yanında bulunmakla hemen bulaşabilen, bulaştırıcılığı çok yüksek bir enfeksiyon. Bunun tabii ki normalde 1 yaşında ve okul zamanında olmak üzere iki kere aşılanması gerekiyor insanların ama aşı karşıtlıkları bizi bu duruma getirdi. Şu an için herkese aşı olmasını öneriyoruz ama bunların tabii sıkıntıları da var. Bu kızamık tek başına bulaşır, çabuk da geçebilen bir enfeksiyon ama tabii bunun komplikasyonları var. Bunun en korkulan komplikasyonu subakut sklerozan panensefalit (SSPE) dediğimiz tablo. Bu tabii ki çok mağduriyetlere yol açan, hastalığa yakalanıldığında oluşabilecek komplikasyonların en kötüsü. Bu, beynin işlevlerini kaybettiğini, beynin devre dışı kaldığını gösterebilen bir tablo. Çok dramatik bir tablo. Bundan en azından bunun için bile aşı olmamız lazım diye düşünüyorum. SSPE, kızamığın komplikasyonları arasında geçiyor. Beynin iltihaplanması gibi ensefalite neden oluyor. Subakut sklerozan panensefalitte beyin dokusu kötü etkileniyor ve maalesef çocuklarda normal gelişimlerinin dışında gelişme geriliği ve fiziksel gelişim geriliği görülüyor. Beyin devre dışı kalıyor' diye konuştu.

Virüsün, kızamıklı birinin odasına girip çıkmayla bile bulaşabileceğini belirten Uzm. Dr. Dikmen, 'Aşı ile birlikte SSPE'den kurtulunabilir. Bundan korunmamız lazım. Biz çok başarılara imza attık. Hastalık bir zamanlar yok denecek kadar azdı ama şu anda aşı karşıtları sayesinde maalesef kötü duruma gelebiliyoruz. Çok hızlı bulaşıyor. Çünkü kızamık dediğiniz, kızamıklı birinin yanına bir anlık girmenizle bile bulaşmaya yetebilen bir tablo. Kızamığın kötü durumlarının da farkında olmak lazım. Çocukların kızamıktan korunmak için 1 yaşında, bir de ilkokula başladığı zamanda iki kere aşı olması gerekiyor. Aşılarımızla çocuklarımızı kontrol altına almamız lazım. Ondan sonra yapılabilecek çok fazla bir şey olmuyor. Kızamık, tamam, geçirilebilir, döküntülü bir hastalıktır. Geçer gider ama komplikasyonları görülürse sıkıntı orada başlıyor. Kızamık geçiren çocukta SSPE gelişirse maalesef beklemediğimiz bir tablo oluşabiliyor. Bunun için bile çocuklarımıza aşı yapmamız lazım' şeklinde konuştu.

Yaşlanma süreci yalnızca ciltte ve saçlarda değil, ağız ve diş sağlığında da çeşitli değişikliklere yol açıyor. Diş Hekimi Alanur Kurşun, yıllar içinde çiğneme kuvvetleri, sıcak-soğuk değişimleri ve günlük alışkanlıkların dişler üzerinde etkili olduğunu belirterek önemli bilgiler paylaştı.

DİŞLER NEDEN SARARIR VE AŞINIR?

Yaş ilerledikçe dişlerin daha sarı veya koyu görünebildiğini ifade eden Kurşun, bunun nedenlerinden birinin diş minesinin zamanla aşınarak altındaki sarı renkli dentin tabakasının daha belirgin hle gelmesi olduğunu söyledi.

Çay, kahve ve tütün kullanımının da renk değişimlerini artırabildiğini belirten Diş hekimi Alanur Kurşun, diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlıklarının aşınmayı hızlandırabileceğine dikkat çekti.

Kurşun, dişlerde meydana gelen kısalma ve yüzey kayıplarının yalnızca estetik görünümü değil, çiğneme fonksiyonunu da etkileyebileceğini vurguladı.

DİŞ ETİ ÇEKİLMESİNE DİKKAT!

İlerleyen yaşlarda diş eti çekilmesinin daha sık görülebildiğini belirten Alanur Kurşun, bu durumun yalnızca yaşlanmaya bağlanmaması gerektiğini ifade etti.

Diş eti hastalıkları ve sert fırçalama gibi etkenlerin de çekilmeye neden olabildiğini aktaran Kurşun, açığa çıkan diş köklerinin çürüğe ve sıcak-soğuk hassasiyetine karşı daha savunmasız olduğunu kaydetti.

KANAL TEDAVİSİ YAŞLA BİRLİKTE ZORLAŞABİLİR

Yaşla birlikte dişin iç kısmındaki pulpa boşluğunun ve kök kanallarının daralabildiğini belirten Kurşun, bu değişimlerin dişlerin uyaranlara verdiği tepkileri etkileyebileceğini ve kanal tedavisini teknik açıdan güçleştirebileceğini söyledi.

'YAŞ ALMAK, DİŞ KAYBETMEK DEMEK DEĞİL'

Diş Hekimi Alanur Kurşun, sağlıklı dişlerin ileri yaşlarda da korunabileceğini vurgulayarak düzenli diş hekimi kontrollerinin, doğru ağız bakımının ve dengeli beslenmenin önemine dikkat çekti.

Dt. Alanur Kurşun, 'Önemli olan yalnızca dişlerimizin kaç yaşında olduğu değil, onları ne kadar sağlıklı tutabildiğimizdir. Çünkü sağlıklı bir gülüş, yaşamın her döneminde mümkündür.' ifadeleriyle sözlerini tamamladı.

X ışınları kullanılarak gerçekleştirilen ve düşük dozda radyasyon içeren bir görüntüleme yöntemi olan mamografide, tarama sırasında elde edilen görüntüler, meme dokusundaki muhtemel anormalliklerin belirlenmesini sağlıyor. Mamografinin yararları ve muhtemel risklerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Nesrin Atcı, 'Yaşa ve kişisel risk durumuna uygun aralıklarla yapılan taramalar, meme kanserinin erken evrede tespit edilmesine yardımcı olabilir. Mamografi sırasında meme dokusuna kısa süreli basınç uygulanır. Bu işlem, dokunun daha iyi görüntülenmesini ve görüntü kalitesinin artırılmasını sağlar. Bazı kişilerde geçici rahatsızlık veya ağrı hissedilebilir. Adet gören kişilerde meme hassasiyetinin daha az olduğu günlerin tercih edilmesi rahatsızlığı azaltabilir. Ayrıca çekim günü meme ve koltuk altı bölgesine deodorant, roll-on veya pudra gibi kozmetik ürünlerin uygulanmaması önerilir; bu ürünler görüntülerde kalsifikasyonlara benzeyen izler oluşturabilir. Mamografi genellikle 10-15 dakika süren bir incelemedir. Çekim sırasında her iki meme uygun pozisyonlarda görüntülenir ve elde edilen görüntüler radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir. Şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde ek mamografik görüntüler, ultrasonografi veya gerekli durumlarda biyopsi gibi ileri değerlendirmeler yapılabilir. Görüntüleme yöntemlerinin seçimi, tespit edilen bulgunun özelliklerine ve kişinin klinik durumuna göre belirlenir. Meme implantı bulunan kişilerde de gerekli durumlarda mamografi uygulanabilir. Bu kişilerde meme dokusunun daha iyi değerlendirilebilmesi için özel çekim teknikleri ve pozisyonları kullanılabilir. Erkeklerde meme kanseri kadınlara kıyasla daha nadir görülmekle birlikte, memede kitle veya meme başında değişiklik gibi şüpheli bulguların değerlendirilmesinde mamografi ve gerektiğinde diğer görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Erkeklerde rutin mamografi taraması ise genellikle uygulanmaz' dedi.

Meme kanseri farkındalık ayında, erken tanının öneminin yanı sıra görüntüleme yöntemlerinin hastalığın belirlenmesindeki rolünün de vurgulanması gerektiğini aktaran Uzm. Dr. Nesrin Atcı, 'Mamografi, henüz belirti vermeyen meme değişikliklerinin tespit edilmesine yardımcı olarak erken tanı sürecinde önemli bir yer tutar. Bununla birlikte her şüpheli bulgu kanser anlamına gelmez ve gerekli değerlendirmelerin zamanında yapılması önem taşır. Yaşa, kişisel risk durumuna ve sağlık uzmanlarının önerilerine uygun taramaların aksatılmaması, meme sağlığının korunması açısından önemli bir adımdır. Elbette ki radyoloji uzmanları, tüm hastalarına güzel haberler vermek ister. Ancak hekimler için asıl mutluluk, hastalık belirtileri ortaya çıkmadan önce şüpheli bir bulguyu fark ederek hastanın erken tanı almasına katkıda bulunmaktır. Mamografide tespit edilen her şüpheli bulgu kanser değildir. Fakat gerekli değerlendirmelerin zamanında yapılması, kanser varsa erken tanı konulması açısından büyük önem taşır. Bu nedenle hastalar yaşına, kişisel risk durumuna ve doktorunun tavsiyelerine uygun meme kanseri taramalarını ihmal etmemelidir. Korkmadan, ertelemeden ve doğru bilgiyle hareket ederek sağlık için önemli bir adım atılmalıdır' diye konuştu.

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Tıp dünyasında 'akıllı lens' şeklinde bir tanım bulunmamaktadır; bu durum tamamen toplumumuzda kullanılan ve halk arasında yerleşmiş bir benzetmeden ibarettir. Dünyada gerçekten 'akıllı' bir lensten bahsedilecekse, o da gençlik döneminde yaklaşık 40-45 yaşlarımıza kadar gözümüzün içinde doğuştan var olan kendi doğal lensimizdir. Biyolojik lensimiz mükemmel bir dinamizme sahiptir; bakılmak istenen nesneyi anında netlemekiçin şeklini değiştirir, kırıcılığını, kırma gücünü ve kalınlığını ayarlar. İster ufuktaki bir dağa ister eldeki kitabın küçücük bir harfine bakılsın, göz saniyenin kesirlerinde uyum yaparak objenin net bir şekilde görülmesini sağlar'dedi.

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Katarakt ya da şeffaf lens cerrahisinde göz içine yerleştirilen mercekler, tıbbi adıyla 'Premium Lensler' yani 'Özellikli Lensler'dir. Geleneksel katarakt cerrahisinde kullanılan standart, tek odaklı (monofokal) lensler hastanın yalnızca uzağı net görmesini sağlamakta; hasta yakın ve orta mesafeler için ömür boyu gözlük kullanmaya devam etmektedir. Özellikli mercekler ise hastanın uzak, orta ve yakın mesafeyi, hatta bu mesafeler arasındaki geçişleri kesintisiz olarak görmesini amaçlar. Günümüz sınıflamasında göz içi lenslerinin 6 farklı çeşidi bulunmakla birlikte, özellikle iki tanesi hastaları günlük hayatta gözlük bağımlılığından büyük oranda kurtarır.

Trifokal Lensler (Üç Odaklı): Uzak, orta (bilgisayar mesafesi) ve yakın (okuma mesafesi) olmak üzere üç temel odağı hedefler.

EDOF Lensler (Odak Derinliği Artırılmış Mercekler): Özellikle uzak ve orta mesafede kesintisiz, akıcı bir görüş sunar; fonksiyonel bir yakın görüş sağlar.
Bu merceklerin torik modelleri sayesinde hastada mevcut olan astigmatizma kusurunu da aynı cerrahi seansta başarıyla düzeltmek mümkündür' dedi.

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle bu cerrahinin gerçekleştirebilmesi ve lenslerin göz içine güvenle yerleştirebilmesi için belirli kriterleri sıraladı.
'Yaş ve Görme İhtiyacı: Hastada katarakt yoksa; 45 yaş üzerinde hem uzak hem de yakın görüşte belirgin gözlük ihtiyacı olan ve artık doğal lensinin esnekliğini yitirdiği (presbiyopi) hasta grubunda değerlendirilir.

Göz Dokularının Sağlığı: Lens dışında kalan tüm göz dokularının özellikle kornea tabakasının ve retinanın (sarı nokta ve sinir tabakası) bu merceklerin optik yapısına engel teşkil edecek herhangi bir hastalığa sahip olmaması gerekir.
Katarakt Hastaları: Zaten katarakt ameliyatı olması gereken ve ameliyat sonrasında hayatına gözlüksüz devam etmek isteyen uygun adaylarda bu mercekler başarıyla tercih edilir.

45 yaşından sonra gözlük bağımlılığından kurtulmak isteyen ya da kataraktı gelişmiş, göz dokuları sağlıklı olan seçilmiş hastalara bu mercekler uygulanabilmektedir' şeklinde konuştu.

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Doğal lens esneyerek, hareket ederek ve kalınlığını değiştirerek netleme yaparken; göz içine yerleştirilen yapay lenslerin böyle biyomekanik bir hareket kabiliyeti yoktur, şekil veya form değiştiremezler. Bu lensler netliği sağlamak için yüzeylerinde bulunan özel optik halkalardan, kırıcı basamaklardan ve mikro yapılardan yararlanırlar. Göze gelen ışığı belirli oranlarda bölerler; ışığın bir kısmı uzağa, bir kısmı orta mesafeye, bir kısmı ise yakın mesafeye yönlendirilir. Bu çalışma prensibi bazı optik özellikleri beraberinde getirir:
Kontrast Değişimi: Toplam ışık yüzdeler halinde farklı odaklara paylaştırıldığı için, tek odaklı bir lense kıyasla özellikle loş ışıkta uzağa bakarken hafif bir kontrast (canlılık/keskinlik) kaybı yaşanabilir.

Işık Fenomenleri (Halo, Glare, Starburst): Lens yüzeyindeki kırıcı halkalar, özellikle karanlık ortamlarda ışığın bir kısmının dağılmasına yol açabilir. Bu durum geceleri araba kullanırken karşıdan gelen farların etrafında hareler (halo), parlama ve ışık saçılmaları (starburst) şeklinde algılanabilir' dedi.

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Hastaların neredeyse tamamında bu optik fenomenler geçicidir. Göz bu ışıkları lense bağlı olarak saçılmış halde alsa da insan beyni filtreleme ve öğrenme kapasitesine sahiptir; bu durum tıpta 'Nöroadaptasyon' (zihinsel uyum) olarak adlandırılır. Sabah giyilen bir çorabın tenle temasının gün içinde beyin tarafından önemsiz kabul edilerek unutulması gibi; ilk aylarda gece farlarında fark edilen saçılma veya hareler de ortalama 3 ila 6 ay içerisinde beyin tarafından normalize edilir, görüntü ayıklanır ve hastaların çoğunluğunda kalıcı bir rahatsızlık oluşturmaz' dedi.

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Uygulamanın temel amacı hastanın yaşam kalitesini ve konforunu artırmaktır. Hastanın cerrahi öncesindeki görme kalitesi ve yaşam konforu bu lenslerle sunulacak seviyenin gerisindeyse, yapılan işlem fonksiyonel olarak doğru bir adımdır. Doğru planlama ile yapılan bu cerrahi uygulamalar sayesinde hasta sabah uyandığında saate bakabilmekte, telefondaki mesajı gözlüksüz okuyabilmekte, arabasını kullanıp bilgisayarda çalışırken hayatını çerçeveye bağlı kalmadan sürdürebilmektedir' şeklinde konuştu.

Görüşmenin öne çıkan başlıklarından biri, talasemi hastalarının günlük yaşamlarında ve tedavi süreçlerinde karşılaştıkları sorunlar oldu. Hastaların sağlık hizmetlerinden daha kolay yararlanabilmesi ve tedavi süreçlerinin daha verimli yürütülebilmesi için atılabilecek adımlar değerlendirildi. Hastaların yaşam kalitesinin artırılması amacıyla yürütülebilecek çalışmaların da gündeme geldiği görüşmede, mevcut ihtiyaçların doğru belirlenmesi ve çözüm sürecinde kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi. Talasemi hastalarının düzenli sağlık hizmetlerine duyduğu ihtiyaç göz önünde bulundurularak, hizmet kalitesinin geliştirilmesine yönelik ortak çalışmaların önem taşıdığı vurgulandı.

Ziyaretin sonunda değerlendirmelerde bulunan Talasemi Yaşam Derneği temsilcileri, hastaların ve ailelerinin karşılaştığı sorunların giderilmesi için üzerlerine düşen sorumlulukları yerine getirmeye hazır olduklarını belirtti. Dernek temsilcileri, talasemi hastalarının yaşam koşullarının iyileştirilmesine katkı sağlayacak çalışmalarda yer almaya ve ilgili kurumlarla iş birliği yapmaya açık olduklarını ifade etti. Talasemi Yaşam Derneği yönetimi, görüşme sırasında gösterdiği ilgi ve misafirperverlik dolayısıyla Konya İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Yusuf Yavuz'a teşekkür etti. Ziyaret, talasemi hastalarının ihtiyaçlarına yönelik çözüm arayışları ve ortak çalışma olanaklarının değerlendirilmesi açısından önem taşıdı.

Sistemin işleyişine ilişkin bilgi veren Beyşehir Devlet Hastanesi Başhekimi Kutay Güven, mahalle muhtarlarının ihtiyaç sahibi hastalara ulaşılmasında aktif rol üstleneceğini belirtti. Bir mahallede psikiyatri uzmanının değerlendirmesine ihtiyaç duyan bir hasta için muhtarın hastanın evine gitmesi, hastanın da hastanede oluşturulan Uzaktan Hasta Değerlendirme Sistemi üzerinden hekimle görüntülü görüşmesinin sağlanması öngörülüyor. Bu görüşmeler sonucunda hastanın ihtiyacının değerlendirilmesi, gerekli durumlarda rapor ve tedavi süreçlerinin yürütülmesi amaçlanıyor. Tıbbi kararlar ise hekimler tarafından verilecek.

Beyşehir Devlet Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Sorumlu Hekimi Uzm. Dr. İbrahim Fuat Kayıhan Kaya, yaklaşık dört yıldır bu görevde bulunduğunu belirterek evde sağlık hizmetleri kapsamında yaklaşık 750 hastaya ulaştıklarını ifade etti. Beyşehir'in 68 mahallesinin bulunması ve bazı yerleşim yerlerinin hastaneye uzak olması nedeniyle hastaların ihtiyaçlarına her zaman istenen hızda cevap vermenin güçleşebildiğini aktaran Kaya, Uzaktan Hasta Değerlendirme Sistemi aracılığıyla muhtarların desteğinden yararlanılacağını söyledi.

Konuşmaların ardından proje mahalle muhtarlarına tanıtılırken, uzaktan hasta değerlendirme sisteminin nasıl işleyeceğine dair bilgiler aktarıldı.
Programın sonunda Başhekim Dr. Kutay Güven ile Beyşehir Birlik Muhtarlar Derneği Başkanı Ahmet Erol arasında projeye ilişkin protokol imzalandı.

Sosyal medyada sıklıkla karşılaşılan kusursuz gülüşler, estetik diş tedavilerine ilgiyi artırıyor. Özellikle dişlerinin renginden, şeklinden veya aralarındaki boşluklardan memnun olmayan kişiler, daha doğal ve estetik bir görünüm elde etmek için lamine veneer tedavisine yöneliyor.

Diş Hekimi Alanur Kurşun, dişlerin ön yüzeyine uygulanan ince restorasyonlar olarak bilinen lamine veneerlerin her hasta için uygun olmayabileceğine dikkat çekti.

LAMİNE VENEER NEDİR, NASIL UYGULANIR?

Lamine veneerler, dişlerin ön yüzeylerine uygulanan ince restorasyonlarla diş rengini ve şeklini iyileştirmeyi amaçlayan estetik diş hekimliği uygulamaları arasında yer alıyor.

Tedavi öncesinde hastanın diş ve diş eti sağlığı, kapanış ilişkisi ve estetik beklentileri ayrıntılı şekilde değerlendiriliyor. Fotoğraflar ve ölçüler yardımıyla dijital planlama yapılabiliyor.

Uygun hastalarda diş dokusunu korumak amacıyla minimal aşındırmalı veya aşındırmasız yöntemler tercih edilebiliyor. Ancak bu seçeneklerin her hasta için uygun olmadığı belirtiliyor.

DİŞ SIKMA ALIŞKANLIĞI OLANLAR DİKKAT!

Diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlıkları, lamine veneerlerin kırılması veya diş yüzeyinden ayrılması riskini artırabiliyor. Bu nedenle tedavi öncesinde söz konusu alışkanlıkların değerlendirilmesi ve gerekli koruyucu önlemlerin alınması önem taşıyor. Diş Hekimi Alanur Kurşun, özellikle ileri derecede diş çapraşıklığı, ciddi kapanış bozuklukları ve yoğun diş sıkma alışkanlığı bulunan kişilerde farklı tedavi yöntemlerinin değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

LAMİNE VENEERLER ÖMÜR BOYU KULLANILABİLİR Mİ?

Porselen lamine veneerler dayanıklı restorasyonlar arasında yer alsa da ömür boyu sorunsuz kullanılacakları garanti edilemiyor.

Restorasyonların kullanım süresi; ağız hijyeni, diş sıkma alışkanlıkları, kapanış ilişkisi, uygulamanın niteliği ve düzenli diş hekimi kontrollerine bağlı olarak değişebiliyor. Ayrıca tırnak yemek, kalem ısırmak veya dişlerle sert cisimleri kırmaya çalışmak gibi alışkanlıklar, restorasyonlarda çatlama ve kırılmalara neden olabiliyor.

ESTETİK GÖRÜNÜM AĞIZ SAĞLIĞININ ÖNÜNE GEÇMEMELİ

Diş Hekimi Alanur Kurşun, lamine veneer yaptırma kararının yalnızca sosyal medyada görülen fotoğraflara bakılarak verilmemesi gerektiğine dikkat çekti. Tedavinin bazı durumlarda sağlıklı diş dokusunda geri dönüşü olmayan değişiklikler gerektirebileceğini hatırlatan Kurşun, hastaların beklentilerine ve ağız sağlığına uygun tedavi planının belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Bazı kişilerde lamine veneer yerine ortodontik tedavi, diş beyazlatma veya farklı restoratif yöntemler daha uygun bir seçenek olabiliyor.

Kurşun, güzel bir gülüş elde etmek kadar onu korumanın da önemli olduğunu belirterek sağlıklı dişler, düzenli ağız bakımı ve kişiye özel tedavi planlamasının uzun vadeli memnuniyet açısından önem taşıdığını vurguladı.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, düzenlemeye ilişkin açıklamasında, ilaç raporunun geçerliliği devam ettiği ve tedavide değişiklik olmadığı sürece hastaların yeniden reçete yazdırmak için doktora gitmesine gerek kalmamasının amaçlandığını belirtti.

Planlanan uygulamada, doktor tarafından düzenlenen ilaç raporu belirli bir süre boyunca geçerli olacak. Örneğin altı aylık ilaç raporu bulunan bir hasta, tedavisinde veya kullanılan ilaçta değişiklik olmadığı sürece her ay yeniden reçete yazdırmak için doktora başvurmak zorunda kalmadan ilacını eczaneden temin edebilecek.

Memişoğlu, ilaç raporunun geçerli olduğu dönem boyunca aylık dozların eczanelerden alınabilmesini sağlayacak sistem üzerinde çalışıldığını ve düzenlemenin yakın zamanda vatandaşların hizmetine sunulmasının hedeflendiğini ifade etti.

Düzenlemenin özellikle uzun süreli tedavi gören, birden fazla raporlu ilaç kullanan ve ilaçlarını farklı zamanlarda reçete ettirmek durumunda kalan hastaların işlerini kolaylaştırması bekleniyor.

Sağlık Bakanı Memişoğlu, sağlık hizmetlerini vatandaşların ayağına götürmeyi amaçladıklarını belirterek özellikle yaşlıların hastaneye gitmek zorunda kalmadan sağlık hizmetlerine erişebilmesi için çalışmalar yürüttüklerini vurguladı.

Yeni sistemin hayata geçirilmesiyle birlikte raporlu ilaç kullanan hastaların hastane ziyaretlerinin ve reçete işlemleri için harcadıkları zamanın azaltılması amaçlanıyor. Ancak uygulamanın kesin başlangıç tarihi ve kapsamına ilişkin ayrıntılar henüz netleşmedi.

Sigaranın zararları denildiğinde çoğunlukla akciğer sağlığı akla gelse de sigara dumanının ilk temas ettiği bölgelerden biri ağız oluyor. Dişler, diş etleri, dil ve ağız içerisindeki diğer dokular, sigara dumanındaki çok sayıda kimyasal maddeye doğrudan maruz kalıyor.

Diş Hekimi Alanur Kurşun, sigaranın ağız ve diş sağlığı üzerindeki etkilerinin yalnızca estetik sorunlarla sınırlı olmadığını belirterek, düzenli ağız bakımına rağmen sigara kullanımının önemli bir risk faktörü olmaya devam ettiğine dikkat çekti.

SİGARA DİŞLERDE SARARMAYA NEDEN OLUYOR

Sigara kullananlarda en kolay fark edilen değişikliklerden biri dişlerde meydana gelen renklenmeler. Sigara dumanındaki katran ve diğer maddeler diş yüzeylerinde birikerek zaman içerisinde sarı ve kahverengi lekelenmelere yol açabiliyor. Bu renklenmeler diş taşıyla birleştiğinde daha belirgin hale gelebiliyor. Bu nedenle bazı kişiler düzenli olarak diş taşı temizliği yaptırsa bile sigara kullanmaya devam ettiği sürece kısa süre içerisinde yeniden renklenme yaşayabiliyor.

DİŞ ETİ KANAMASI YOKSA SAĞLIKLI OLDUĞU DÜŞÜNÜLMEMELİ

Sigara kullanımının periodontal hastalıkların gelişimi ve ilerlemesi açısından önemli bir risk faktörü olduğunu belirten diş hekimi Alanur Kurşun, sigaranın diş etlerinin kanlanmasını ve dokuların savunma mekanizmalarını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Alanur Kurşun, önemli bir yanılgıya da dikkat çekerek sigara kullanan kişilerde diş eti kanamasının daha az görülebileceğini belirtti.

Bunun her zaman diş etlerinin sağlıklı olduğu anlamına gelmediğini ifade eden Kurşun, sigaranın damarlar üzerindeki etkisinin kanama bulgusunu maskeleyebileceğini vurguladı.
Diş hekimi Kurşun, bu nedenle sigara kullanan kişilerin diş eti sağlığının yalnızca 'Diş etlerim kanamıyor' şeklindeki bir değerlendirmeyle belirlenmemesi gerekiyor diye konuştu.

SİGARA İMPLANT TEDAVİSİNİ DE ETKİLEYEBİLİR

Sigara kullanımının implant çevresindeki dokuların iyileşmesini olumsuz etkileyebileceğini ve implant çevresinde hastalık gelişmesi açısından riski artırabileceğini belirten Kurşun, hastanın sigara kullanımının tedavi planlamasında mutlaka dikkate alınması gerektiğini ifade etti.

Bu nedenle diş hekiminin hastaya 'Günde kaç tane sigara içiyorsunuz?' sorusunun yalnızca alışkanlık sorgulaması olmadığına dikkat çeken Kurşun, bu bilginin uygulanacak tedavinin planlanması açısından da önem taşıdığını söyledi.

AĞIZ KOKUSUNUN NEDENLERİNDEN BİRİ DE SİGARA

Sigara, ağız kokusunun önemli nedenleri arasında da yer alıyor. Sigara dumanının ağızda hoş olmayan bir koku bırakmasının yanı sıra, ağız kuruluğu ve ağız içerisindeki bakteri dengesindeki değişiklikler de kokunun kalıcı hale gelmesine katkıda bulunabiliyor. Bu nedenle ağız kokusu yaşayan kişilerin yalnızca ağız bakım ürünlerine yönelmek yerine, kokunun altında diş ve diş eti hastalığı gibi başka bir problemin bulunup bulunmadığını da değerlendirmesi önem taşıyor.

Dişleri düzenli fırçalamak, diş aralarını temizlemek ve diş hekimi kontrollerini aksatmamak ağız sağlığının temelini oluşturuyor. Ancak sigara kullanımı devam ettiği sürece ağız ve diş sağlığı açısından önemli bir risk faktörü de varlığını sürdürüyor.

Dt. Alanur Kurşun, sigaranın bırakılmasının yalnızca dişlerin daha temiz görünmesi açısından değil, diş eti ve ağız sağlığının korunması bakımından da önemli bir kazanım olduğunu belirtti.

Kurşun, 'Gülüşümüz yalnızca estetik bir görüntü değildir; genel sağlığımızın da bir parçasıdır. Ona ne kadar erken sahip çıkarsak, gelecekte o kadar az tedaviye ihtiyaç duyarız' ifadelerini kullandı.

Programın açılış ve değerlendirme aşamasında konuşan Başkent Üniversitesi Konya Hastanesi Merkez Müdürü Doç. Dr. M. Volkan Akdoğan, uluslararası ölçekte Özbekistan özelinde yürütülen bu temasların büyük değer taşıdığını vurguladı. Türkiye'nin sağlık alanındaki yüksek standartlarını anlatmak ve karşılıklı bilgi paylaşımını artırmak amacıyla konuk ekibi konuk ettiklerini belirten Doç. Dr. Akdoğan, verimli sunumlar ve saha incelemeleri gerçekleştirdiklerini dile getirdi. Ülkenin ve Konya'nın küresel sağlık alanındaki potansiyelini daha ileriye taşımak için kurumsal düzeyde çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüklerini kaydetti.

Ziyaretçiler adına söz alan Taşkent Sağlık Personeli Mesleki Gelişim Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Miralimov Mir Muhiddin Mir Tursunovich, iki ülke arasında uzun yıllara dayanan mesleki dayanışmanın önemine dikkat çekti. Türkiye'den gelen uzmanların ve gerçekleştirilen ortak projelerin Özbekistan'daki tıp uygulamalarının gelişmesinde kritik bir rol oynadığını ifade eden Tursunovich, hastanedeki teknolojik donanımdan ve uzman kadronun yaklaşımından son derece memnun kaldıklarını aktardı. Gelecekte bu tür tecrübe paylaşımlarını artırarak karşılıklı başarıları çoğaltmayı hedeflediklerini belirten Tursunovich, iş birliği bağlarının büyüyerek devam edeceğini vurguladı.

Organizasyonun arka planındaki süreçlere değinen Başkent Üniversitesi Konya Hastanesi Müdür Yardımcısı Ercan Zeki Gedik, bu uluslararası buluşmanın arkasında beş ay süren yoğun bir hazırlık döneminin yer aldığını açıkladı. Yürüttükleri küresel tanıtım faaliyetlerinin meyvelerini verdiğini belirten Gedik, Ticaret Bakanlığı'nın sağladığı teşvik ve desteklerin yanı sıra organizasyonda emeği geçen tüm paydaşlara teşekkür etti. Farklı coğrafyalardan gelen taleplerin memnuniyet verici düzeyde olduğunu vurgulayan Gedik, yakın dönemde Mali ve Cezayir'den gelecek uluslararası sağlık temsilcilerini de Konya'da ağırlayacaklarını duyurdu.

Ziyaretin vizyoner boyutunu değerlendiren Başkent Üniversitesi Konya Hastanesi Uluslararası Hasta Direktörü Roa'a Sa'ad Aldin de bu tür heyet kabullerinin arkasında insan ve bilim odaklı hizmet anlayışının bulunduğunu belirtti. Sağlık hizmeti standartlarını uluslararası alana aktarırken aynı zamanda farklı sağlık sistemlerini tanıma olanağı yakaladıklarını ifade eden Sa'ad Aldin, gerçekleştirilen temasların tek taraflı bir tanıtım faaliyeti olmanın ötesine geçtiğini kaydetti. Süreci her iki taraf için de değer üreten ortak bir platform olarak gördüklerini söyleyen Sa'ad Aldin, küresel ölçekte tecrübe paylaşımını sürdüreceklerini ifade etti.

Özbekistan'dan gelen sağlık heyetinin Konya'daki programının ardından Ankara'da gerçekleştirilen ziyaretin ev sahipliğini, Başkent Üniversitesi Kurucusu Prof. Dr. Mehmet Haberal yaptı. Heyeti Ankara'da karşılayan Prof. Dr. Haberal, ziyaret boyunca Başkent Üniversitesi'nin farklı tesislerini yakından tanıtılması kapsamındaki programa öncülük etti. Ziyaret kapsamında Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi başta olmak üzere üniversitenin farklı birimleri ve üretim tesisleri gezilerek yürütülen çalışmalar hakkında heyete bilgi verildi. Hastanede görev yapan hekimlerle gerçekleştirilen görüşmelerde sağlık hizmetleri ve tıbbi uygulamalar üzerine karşılıklı bilgi ve deneyim paylaşımında bulunuldu. Prof. Dr. Mehmet Haberal'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantıda ise sağlık alanındaki deneyimler, akademik çalışmalar ve farklı sağlık sistemlerine ilişkin görüşler paylaşıldı. Samimi bir atmosferde gerçekleşen buluşma, karşılıklı fikir alışverişi ve bilgi paylaşımıyla tamamlandı.

Doğal ortamlarda yetişen ve yapısında zehir bulunan mantarların yenilmesi neticesinde ölümle sonuçlanabilen ciddi zehirlenmeler görülebileceğini işaret eden Dr. Yılmaz, 'Doğal ortamlarda yetişen mantarlar vatandaşlar tarafından çokça rağbet görüyor. Mantar zehirlenmeleri, özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında yağışların bol olduğu mevsimlerde görülüyor. Rengi, kokusu ve tadı ile bir mantarın zehirli olup olmadığı anlaşılamaz. Doğal alanlarda yetişen zehirli mantarların da bulunduğu unutulmamalı' ifadelerinde bulundu.

Yılmaz, mantarda bulunan zehrin 2 ile 6 saat içinde ortaya çıktığını bildirerek 'Mantarın yenmesini takiben 2 saat içinde sersemlik, uyku hali, tansiyon düşüklüğü, bulanık görme, yüzde ve boyunda kızarma, ağızda metal tat duyusu, bulantı, kusma, terleme; bazı türlerin yenmesinden 6 saat sonra ise bulantı, kusma, ishal, ateş, çarpıntı, karın ağrısı, karaciğer, böbrek fonksiyon bozuklukları ve ölümle sonuçlanan zehirlenme belirtileri görülebiliyor. Doğada yetişen mantarları kesinlikle tüketmemeli, doğal alanlarda yetişen mantarlar yerine bandrollü kültür mantarları tercih edilmelidir' ifadelerinde bulundu.

Yılmaz son olarak ise; Ulusal Zehir Danışma Merkezi zehirlenme konusunda 7/24 kesintisiz hizmet sunduğunu ihtiyaç halinde bilgi almak isteyen vatandaşların 114 numaralı Ulusal Zehir Danışma Merkezini arayabileceklerini bildirdi.

Bakanlık olarak tarama kapasitesini önemli ölçüde artırdıklarını vurgulayan Bakan Memişoğlu, 'Erken teşhis hayat kurtarır. Temmuz 2024'ten bu yana Ulusal Kanser Tarama Programımızla 17,4 milyon tarama gerçekleştirdik. Tarama merkezi sayımızı 493'e, mobil KETEM sayımızı 60'a çıkardık. Bu süreçte; 5,1 milyon vatandaşımızın meme kanseri taramasını gerçekleştirdik. 300 bin şüpheli bulguyu tespit ederek 21 bin vatandaşımızın erken evrede tanı almasına katkı sağladık' dedi.

Saha çalışmalarına ve farkındalık mesajlarına da değinen Memişoğlu, 'Mobil KETEM araçlarımızla 570 bin vatandaşımıza yerinde hizmet sunduk. 99 milyon hatırlatma SMS'i ile vatandaşlarımızı taramalara davet ettik. Sağlığınız bizim için kıymetli; en yakın Sağlıklı Hayat Merkezine, KETEM'e veya Mobil KETEM araçlarımıza başvurarak ücretsiz taramanızı yaptırmayı unutmayın' ifadelerini kullandı.

Kronik faranjitte yapılan en büyük hatalardan birinin hemen antibiyotiğe başvurmak olduğunu aktaran Op. Dr. Aynacı, 'Hastalık çoğu zaman bakteriyel bir enfeksiyona bağlı değildir. Bu nedenle antibiyotik kullanımı genellikle fayda sağlamaz. Asıl önemli olan, hastalığa neden olan faktörlerin ortadan kaldırılmasıdır' ifadelerini kullandı.

Aynacı; sigara kullanımı, hava kirliliği, mide reflüsü, alerjiler, kronik sinüzite bağlı geniz akıntısı ve ağızdan nefes alma gibi çevresel ve fiziksel etkenlerin boğazı sürekli tahriş ederek hastalığa zemin hazırladığını belirtti.

Hastalığın belirtilerine değinen Dr. Sevilay Aynacı; boğazda yanma, kuruluk, gıcık hissi ve sürekli boğaz temizleme ihtiyacının kronik faranjitin başlıca göstergeleri olduğunu kaydetti. Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurulması gerektiğini belirten Aynacı, yaşam tarzı değişiklikleri ve kaynağa yönelik tedavilerle kalıcı iyileşme sağlanabileceğini sözlerine ekledi.

Meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu ortaya çıkan hastalığın erken evrede yakalandığında tedavi başarısının son derece yüksek olduğunu belirten Dr. Fuat Şentürk, 'Meme kanseri dünyada ve ülkemizde kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Her 8 kadından biri meme kanseri riski taşımaktadır. Nadir de olsa erkekleri de etkileyebilen bu hastalıkta risk faktörlerini bilmek, erken belirtileri tanımak ve zamanında hekime başvurmak hastalığın seyrini belirleyen en temel unsurdur' dedi.

Hastalığın gelişiminde genetik, hormonal ve çevresel faktörlerin bir arada rol oynadığını ifade eden Şentürk; ileri yaş, ailede kanser öyküsü, erken adet görme, geç menopoz, hiç doğum yapmamış olmak, uzun süreli hormon tedavisi, obezite ve hareketsiz yaşamın başlıca risk faktörleri arasında yer aldığını kaydetti.

Meme kanserinin erken evrede hiçbir belirti vermeyebileceğine işaret eden Cerrahi Onkoloji Uzmanı Dr. Şentürk, hastalığın en sık görülen şikayetlerini şöyle sıraladı:

'Memede veya koltuk altında ele gelen sert, ağrısız kitle, Memenin şekil veya boyutunda meydana gelen değişiklikler, ciltte kızarıklık, çöküntü veya portakal kabuğu görünümü, meme başında içe çekilme, özellikle kanlı akıntı ve geçmeyen yaralar. Kitlelerin en sık meme dokusunun yoğun olduğu üst dış (koltuk altına yakın) bölgede görüldüğünü belirten Şentürk, 'Kitleler genellikle sert, düzensiz sınırlı ve ağrısızdır. Ancak bazı durumlarda kitle ele gelmeden yalnızca cilt veya meme başı değişiklikleriyle de hastalık kendini gösterebilir.'

Teşhis sürecinin klinik muayene, mamografi, meme ultrasonografisi, meme MR'ı ve kesin tanı için biyopsi aşamalarından oluştuğunu belirten Op. Dr. Fuat Şentürk, kendi kendine yapılan muayenenin önemine de değindi:

'Kendi kendine meme muayenesi tek başına teşhis koydurmaz ancak kişinin kendi dokusunu tanıması ve olağan dışı değişiklikleri erken fark etmesi açısından hayati bir adımdır. Ayna karşısında simetri incelemesi, sırtüstü yatarken doku ve koltuk altı kontrolü ile meme başı akıntısının değerlendirilmesi düzenli olarak yapılmalıdır.'

Meme kanseri tedavisinin evreye ve hastanın genel durumuna göre planlandığını ifade eden Op. Dr. Şentürk; cerrahi müdahale, radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi, hormon tedavisi ve hedefe yönelik akıllı ilaç uygulamalarının başarıyla yürütüldüğünü aktardı. Hastalıktan korunma ve riskleri azaltma konusunda vatandaşlara çağrıda bulunan Şentürk, sözlerini şöyle tamamladı:

'İdeal kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak, sebze ve lif ağırlıklı beslenmek, alkol ve tütünden uzak durmak kanser riskini önemli ölçüde azaltır. Ancak korunmada ve ertelememede en önemli unsur farkındalıktır. Aile öyküsü olanların taramalarını aksatmaması, her kadının düzenli mamografi ve hekim kontrollerini yaptırması hayat kurtarır.'

İlk sistemin hizmete girmesinden bu yana 300'den fazla ameliyatın başarıyla gerçekleştirildiği hastanede, ikinci robotik cerrahi sisteminin devreye alınmasıyla operasyon kapasitesi daha da güçlendirildi.

Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, bünyesinde iki ayrı robotik cerrahi sistemine sahip Türkiye'deki iki üniversite hastanesinden biri konumunda bulunuyor.

Robotik cerrahi sistemi; genel cerrahi, üroloji, göğüs cerrahisi ile kadın hastalıkları ve doğum branşlarında kullanılabiliyor. Sistem sayesinde operasyonların yüksek doğrulukla gerçekleştirilmesine imkan sağlanıyor.

Küçük kesilerle yapılabilen ameliyatlar ise hastalara daha az ağrı ve daha hızlı iyileşme imkanı sunuyor.

Selçuk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hüseyin Yılmaz, nitelikli sağlık hizmetinin fiziki altyapı, cihaz donanımı ve uzman insan gücünün oluşturduğu bütünlükle sağlandığını belirtti.

Üniversite olarak tıp dünyasındaki yenilikleri yakından takip ettiklerini ifade eden Yılmaz, hastalara en iyi sağlık hizmetini sunabilmek amacıyla teknolojik altyapıyı sürekli geliştirdiklerini söyledi.

Sağlıkta fırsat eşitliğini önceleyen bir kamu hastanesi misyonuyla hareket ettiklerinin altını çizen Yılmaz, robotik cerrahi gibi üst düzey ve maliyetli bir tedavide, ameliyatın alanı ne olursa olsun hastalardan ücret farkı alınmadığını belirtti.

Yılmaz, amaçlarının dünya standartlarındaki bu sağlık hizmetini hastalar için ulaşılabilir kılmak olduğunu ifade etti.

Diş Hekimi Alanur Kurşun, gece diş ağrısının tek bir nedeni olmadığını belirterek, ağrının şekli ve ortaya çıkış zamanının teşhis açısından önemli ipuçları verdiğini ifade etti.

Derin çürüklerin gece ağrısının önemli nedenlerinden biri olduğunu belirten Kurşun, ancak her gece ağrıyan dişin çürük olmayabileceğini söyledi.

Diş çatlakları, eski dolguların altında gelişen problemler, diş kökü çevresindeki enfeksiyonlar ve diş eti hastalıkları da ağrıya neden olabildiğini belirten Kurşun, 'Bunun yanında gece diş sıkma veya gıcırdatma alışkanlığı da özellikle gece ve sabah saatlerinde ağrıya yol açabiliyor. Sabahları çene kaslarında yorgunluk, çene ekleminde rahatsızlık veya baş ağrısı hissedilmesinin de diş sıkma açısından değerlendirilmesi gerekir' dedi.

AĞRININ ŞEKLİ ÖNEMLİ İPUÇLARI VERİYOR

Kısa süreli ve yalnızca soğukla ortaya çıkan hassasiyet ile kendiliğinden başlayan, uzun süren ve zonklayıcı ağrının aynı anlama gelmeyebileceğini belirten Dt. Alanur Kurşun, sıcakla artan, gece uykudan uyandıran ve kendiliğinden başlayan ağrıların dişin iç dokularının ileri düzeyde etkilenmiş olabileceğini düşündürebileceğini ifade etti.

Çiğneme sırasında ortaya çıkan ağrıların ise dişin kendisinin veya çevresindeki dokuların değerlendirilmesini gerektirebileceğini belirten Kurşun, hastaların ağrının özelliklerini diş hekimine ayrıntılı şekilde anlatmasının önem taşıdığını söyledi.

DİŞ AĞRISINDA YANLIŞ UYGULAMALARDAN KAÇININ

Gece diş ağrısı yaşayanların öncelikle ağrıyan bölgeyi tahriş edebilecek çok sıcak veya çok soğuk yiyecek ve içeceklerden kaçınması gerekiyor.

Ağız hijyeninin ihmal edilmemesi ve dişlerin nazikçe fırçalanması da önem taşıyor. Dişin üzerine aspirin, alkol veya çeşitli kimyasal maddelerin doğrudan uygulanması ise önerilmiyor.

Bu tür uygulamalar diş eti ve ağız dokularında tahriş veya yanıklara neden olabilir. Gece diş ağrısına yüz veya diş eti şişliği, ateş, ağız açmada güçlük ya da yutma problemi eşlik ediyorsa profesyonel değerlendirme geciktirilmemeli.

Özellikle yüzde hızla artan şişlik veya nefes alma ve yutma güçlüğü gibi belirtilerin acil değerlendirme gerektirebileceğine dikkat çeken Alanur Kurşun, bu tür durumlarda beklemenin doğru olmadığını vurguladı.

AĞRIYI DEĞİL, NEDENİNİ TEDAVİ ETMEK GEREKİYOR

Diş ağrısının tamamen ortadan kaldırılması için öncelikle ağrının kaynağının belirlenmesi gerektiğini belirten Dt. Alanur Kurşun, bazen birkaç saat süren bir ağrının uzun süredir ilerleyen bir problemin ilk belirgin işareti olabileceğini söyledi.

Kurşun, 'Gece dişiniz ağrıyorsa, bedeninizin sesini duyun. Ağrıyı susturmak yerine nedenini bulmak, dişinizi korumanın en önemli adımlarından biridir.' ifadelerini kullandı.

Uzun süre oturmanın kilo artışı, insülin direnci, yüksek tansiyon ve kolesterol gibi kalp-damar hastalıkları açısından önemli risk faktörleriyle ilişkili olabileceğini ifade eden Prof. Dr. Abacı, 'Günün büyük bölümünü hareketsiz geçirmek metabolik sağlığı olumsuz etkileyebilir. Bu tablo zaman içerisinde kalp ve damar hastalıkları açısından riski artırabilir' dedi.

Kalp krizi riskinin tek bir nedene bağlı olmadığını aktaran Abacı, sigara kullanımı, hipertansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, fazla kilo, aile öyküsü ve hareketsiz yaşamın birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Özellikle masa başında çalışanların saatlerce aynı pozisyonda kalmaması gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Abacı, 'Çalışma sırasında belirli aralıklarla ayağa kalkmak, birkaç dakika yürümek, merdiven kullanmak veya telefon görüşmelerini ayakta yapmak gibi küçük değişiklikler bile gün içerisinde hareket miktarını artırabilir. Önemli olan uzun süre kesintisiz oturmamaktır' ifadelerini kullandı.

Düzenli egzersiz yapan kişilerin de günün geri kalanında hareketsiz kalmamaya dikkat etmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Abacı, 'Haftada birkaç gün spor yapmak çok değerli ancak günün geri kalanında saatlerce oturmak doğru bir yaklaşım değil. Kalp sağlığı için hareketi günlük yaşamın tamamına yaymak gerekiyor' diye konuştu.

Kalp ve damar hastalıklarından korunmada yaşam tarzı değişikliklerinin önemli olduğuna dikkati çeken Abacı, sözlerini şöyle tamamladı:

'Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, sigaradan uzak durma, tansiyon, kan şekeri ve kolesterol değerlerinin kontrol altında tutulması kalp sağlığının temel unsurlarıdır. Özellikle masa başında çalışan kişiler, uzun süreli hareketsizliği günlük yaşamın doğal bir parçası olarak görmemeli. Küçük ama düzenli hareket alışkanlıkları kalp sağlığını korumaya katkı sağlayabilir.'

İdrar sisteminin içindeki sorunları küçük aletlerle tedavi eden bir ürolojik yan dal olan endoürolojide, büyük bir cerrahi kesim yapmak yerine, genellikle ince bir kamera ve minyatür aletler üretradan (idrarın vücudu terk ettiği doğal kanal) veya ciltteki küçük bir açıklıktan geçiriliyor. Ciltte çok az veya hiç kesik olmadığı için, birçok hasta açık cerrahiden sonra olacağından daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış süresi ve daha hızlı bir iyileşme süreci yaşıyor. Medicana Konya Hastanesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, endoürolojik tedavideki yeniliklerin hastalarda hızlı iyileşme, düşük risk ve estetik görünüm açısından da birçok fayda sağladığının altını çizdi.

En önemli değişikliklerden birinin kamerayı taşıyan dar tüp olan endoskopun geliştirilmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, 'Modern esnek endoskoplar daha incedir, yönlendirilmesi daha kolaydır ve böbreğin derinliklerine ulaşabilmektedir. Hastalar için dijital kameralar daha keskin görüntüler sağlamakla birlikte cerrahın küçük taşları veya anormal dokuları daha doğru bir şekilde tanımlamasına da yardımcı olmaktadır. Genelde tek kullanımlık endoskoplar kullanılsa da çok kullanımlı (re-use) endoskoplarla da aynı işlemler başarıyla yapılabilmektedir. Bu ilerlemeler, bir endoskopun mesane (idrar torbası) ve üreterden (böbrek ile idrar torbası arasındaki yol) böbreğe geçtiği üreteroskopi sırasında özellikle faydalıdır. Daha iyi hareket ve görüş, doktorun bir taşı kesi yapmadan tedavi etmesine imkan tanır. Hastalar için bu, genelde aynı gün eve dönmek anlamına gelir, ancak bazen stent adı verilen geçici bir iç drenaj tüpü gerekebilir ve bu gibi durumlarda yatış süresi 1-2 gün uzayabilir. Buna ek olarak da daha hassas çalışan lazerlerin tedavi sürecini olumlu yönde değiştirdiğini de söylemeliyiz. Lazerler, idrar taşlarının tedavisini radikal bir şekilde değiştirmiştir. İnce bir lazer fiberi bir endoskop aracılığıyla geçirilip doğrudan bir taşın üzerine yerleştirilebilir. Lazer daha sonra taşı çıkarılabilir parçalara ayırır veya idrarda doğal olarak geçebilecek toz benzeri parçacıklara dönüştürür. Bu lazerlerden en başarılı olan holmium lazer uzun yıllardır yaygın olarak kullanılmaktadır, ancak daha yeni sistemler bu enerjiyi daha kontrollü darbeler halinde iletebilir. Çok küçük lifler aracılığıyla ve yüksek frekansta (atış hızı) çalışabilir, bu da cerrahların ince taş tozu oluşturmasına ve bazı ortamlarda istenmeyen taş hareketini azaltmasına imkan tanır. Araştırmacılar lazer sistemlerini karşılaştırmaya devam ediyor, çünkü en iyi seçim taşın boyutuna, konumuna, sertliğine ve tedavi merkezindeki ekipman ve deneyime bağlı' dedi.

Çok büyük veya karmaşık böbrek taşlarının, sırtın küçük bir kanalı aracılığıyla gerçekleştirilen perkütan nefrolitotomi (PNL) gerektirebileceğini, yeni 'mini' versiyonların, geleneksel yaklaşımlardan daha dar aletler kullandığını ifade eden Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, sözlerine şöyle devam etti:

'Cerrahlar ayrıca taşlar kırıldıkça parçaları çıkaran emme destekli tüpler kullanır. Amaç, böbrek içindeki basıncı sınırlarken daha fazla materyali verimli bir şekilde temizlemektir. Basınç önemlidir çünkü sıvı, cerrahın görüşünü net tutmak için kullanılır. Eğer basınç çok yüksek olursa, enfekte sıvı veya bakteriler kan dolaşımına itilebilir. Sıvıyı daha güvenli seviyelerde tutmak için yeni basınç izleme ve emme sistemlerinin tasarlandığını da biliyoruz. Ultrason rehberliği, doktorların seçilen vakalarda X ışınlarının kullanımını azaltırken veya önlerken böbreğe ulaşmalarına da yardımcı olabilir. Erken araştırmalar umut verici, ancak her teknik her hastanede mevcut değil, bu nedenle tedavi merkezi özenle seçilmeli ve her hasta için en güvenli yaklaşım ona göre planlanmalıdır.'

Endoürolojik yeniliklerin böbrek taşlarıyla sınırlı olmadığını belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, 'Holmiyum lazer prostat enükleasyonu, yaygın olarak HoLEP olarak adlandırılır. İdrar akışını engelleyen kanserli olmayan büyümüş prostatı tedavi eder. Cerrah, aleti üretradan geçirir ve idrar akışını engelleyen prostat dokusunu ayırmak için bir lazer kullanır. Doku daha sonra aynı doğal geçiş yoluyla çıkarılır. HoLEP, birçok boyuttaki prostatları tedavi edebilir ve genellikle az bir süre hastanede kalmayı gerektirir. Daha invaziv cerrahilerle karşılaştırıldığında, genellikle daha az kanama ve daha hızlı bir iyileşme süreci vardır. Ancak, bu hala bir ameliyat ve bu konu uzmanlık gerektirmektedir. HoLEP sonrasında geçici olarak idrar yaparken yanma, kanama veya idrar kaçırma görülebilir. Ayrıca meninin dışarı çıkmak yerine mesaneye geri gitmesiyle oluşan 'kuru boşalma' (retrograd ejakülasyon) sık karşılaşılan bir durumdur' dedi.

Yakın zamanda robotik yardım ve yapay zekanın endoüroloji alanında da kullanılmaya başladığını, robotik sistemlerin, uzun veya teknik açıdan zor prosedürler sırasında esnek aletlerin stabilize edilmesine ve yönlendirilmesine önemli katkı sağladığını belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, 'Yapay zeka; doktorların taramaları değerlendirmesine, bir taşa hangi yöntemle müdahale edileceğinin belirlenmesine, tedavinin başarılı olup olmayacağının öngörülmesine ve ameliyat sırasında anatomik yapıların tanınmasına yardımcı olabilecek bir sistem. Bu gelişmeler heyecan verici. Ancak yapay zeka araçlarının çoğu hala araştırma veya erken klinik kullanım aşamasında. Buradaki amaç, eğitimli bir cerrahın yargısını ve becerisini desteklemek, ancak onun yerini almak değil. Endoürolojinin bu konuda yeniliklere açık olması hem hastaların tedavilerini hem de hekimlerin işlerini kolaylaştırıyor. Daha küçük aletler, daha iyi görüntüler, daha hassas enerji kullanımı ve bireye özel tedavi imknları sunuluyor. Bunun sonucunda daha güvenli işlemler ve normal yaşama daha hızlı dönüş mümkün olabilir. Ancak yeni olan, her kişi için otomatik olarak daha iyi anlamına gelmez. Doğru tedavi; hastalığın durumuna, taşın boyutuna ve konumuna, hastanın genel sağlık durumuna ve tıbbi ekibin deneyimine bağlıdır' diye konuştu.

Çocukluk döneminde düşme ve çarpmalar nedeniyle yaşanan diş travmaları, ebeveynlerin karşılaştığı önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor. Yürümeyi yeni öğrenen çocuklardan okul çağındaki hareketli çocuklara kadar her yaş grubunda görülebilen bu durumlarda, ilk dakikalarda atılan doğru adımlar dişin geleceğini etkileyebiliyor.

Diş Hekimi Alanur Kurşun, çocuklarda diş travması sonrasında ebeveynlerin panikle yanlış müdahalede bulunmasının veya durumu önemsiz görerek diş hekimi kontrolünü ertelemesinin istenmeyen sonuçlara yol açabileceğini belirtti.

Kurşun, travmanın türüne göre doğru ilk yardım uygulamalarının bilinmesi gerektiğini vurguladı.

SALLANAN VEYA KIRILAN DİŞE MÜDAHALE EDERKEN DİKKAT!

Dişin kırılması halinde ise kırılan parçanın bulunabiliyorsa saklanması öneriliyor. Diş hekimi, kırığın derinliğini ve dişin canlı dokusunun etkilenip etkilenmediğini değerlendirerek uygun tedaviyi planlıyor.

Travma sonrasında dişin sallanması durumunda dişi sürekli kontrol etmenin, parmakla oynatmanın veya çocuğa sert yiyecekler çiğnetmenin doğru olmadığını belirten diş hekimi Alanur Kurşun, dişin durumunun diş hekimi tarafından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

YERİNDEN ÇIKAN DİŞTE SÜT DİŞİ VE KALICI DİŞ AYRIMI ÖNEMLİ

Çocuklarda diş travmalarında en kritik durumlardan biri, dişin tamamen yerinden çıkması olarak öne çıkıyor.

Dt. Alanur Kurşun, bu durumda öncelikle dişin süt dişi mi yoksa kalıcı diş mi olduğunun belirlenmesi gerektiğine dikkat çekti.

Kurşun, 'Yerinden çıkan süt dişleri kesinlikle yeniden yerine yerleştirilmemeli. Kalıcı dişin tamamen yerinden çıkması durumunda ise hızlı hareket edilmesi gerekiyor. Dişin görünen kron kısmından tutulması, kök yüzeyine mümkün olduğunca dokunulmaması ve diş hekimine ulaştırılana kadar uygun koşullarda korunması önem taşıyor' dedi.

KANAMA VE ŞİŞLİKTE DOĞRU İLK YARDIM

Diş travması sonrasında kanama meydana gelirse temiz bir gazlı bezle bölgeye hafif basınç uygulanabiliyor. Şişlik oluşması durumunda ise yüzün dış kısmına soğuk uygulama yapılabiliyor. Ancak kanamanın durmaması, travmanın ciddi görünmesi veya çocuğun durumunda endişe verici belirtilerin bulunması halinde profesyonel değerlendirme geciktirilmemeli.

Diş travmalarında sorunların her zaman olayın hemen ardından ortaya çıkmadığını belirten Alanur Kurşun, bazı komplikasyonların ilerleyen günlerde veya daha sonraki dönemlerde fark edilebileceğini ifade etti.

Kurşun, 'Travma sonrasında dişte renk değişikliği, artan hareketlilik, ağrı, şişlik veya diş etinde farklılık görülmesi halinde yeniden diş hekimi değerlendirmesi gerekebiliyor. Bu nedenle travma sonrasında önerilen takip randevularının aksatılmaması önem taşıyor' diye konuştu.

'CİDDİ GÖRÜNMEYEN TRAVMALAR DA DEĞERLENDİRİLMELİ'

Çocuğun dişine gelen her darbenin ciddi hasar oluşturmayabileceğini ancak dışarıdan önemsiz görünen travmaların da değerlendirilmesi gerekebileceğini belirten Dt. Alanur Kurşun, ebeveynlerin sakin kalarak doğru ilk adımları atmasının önemine dikkat çekti.

Dt. Kurşun, çocuklarda diş travmalarında amacın yalnızca o anki ağrıyı gidermek olmadığını, gelecekte oluşabilecek sorunların da önlenmesi gerektiğini vurguladı.

Diş hekimi Alanur Kurşun, 'Çocuklarda diş travması yaşandığında doğru ilk yardım, zamanında diş hekimi değerlendirmesi ve düzenli takip, diş sağlığının korunmasında önemli rol oynuyor' dedi.

Trabzonspor ile Galatasaray, bugüne kadar Süper Lig, Türkiye Kupası, Cumhurbaşkanlığı Kupası, Başbakanlık Kupası, TSYD Kupası ve özel müsabakalar olmak üzere toplam 143 kez karşı karşıya geldi. Söz konusu maçlarda sarı-kırmızılılar 66, bordo-mavililer ise 45 defa rakibini mağlup etti. 32 maçta ise taraflar birbirine üstünlük sağlayamadı. Bu mücadelelerde Aslan 197, Karadeniz ekibi ise 159 kez rakip fileleri havalandırdı.

Galatasaray ile Trabzonspor, Süper Lig'de 106 defa rakip oldu. Bu müsabakaların 47'sini sarı-kırmızılılar kazanırken, 33'ünde de bordo-mavililer galip ayrıldı. 26 mücadele de berabere sonuçlandı. Lig karşılaşmalarında Galatasaray 143, Trabzonspor ise 121 gol attı.
İki takım, 2025-2026 sezonunda Süper Lig'de 2 ve Turkcell Süper Kupa'da da 1 kez olmak üzere toplam 3 defa oynadı. Ligde İstanbul'daki müsabaka 0-0 berabere sona ererken, Trabzonspor evinde rakibini 2-1 mağlup etti. Gaziantep'te oynanan Süper Kupa yarı finalini ise Galatasaray, 4-1'lik skorla kazandı.

Trabzonspor ile Galatasaray arasında oynanan son 10 mücadelede sarı-kırmızılıların üstünlüğü bulunuyor. Ligde 8, Türkiye Kupası ve TFF Süper Kupa'da da 1'er olmak üzere oynanan son 10 maçta sarı-kırmızılılar 7, Trabzon da 1 kez kazandı. 2 karşılaşma ise berabere tamamlandı.

Galatasaray Teknik Direktörü Okan Buruk ile Trabzonspor Teknik Direktörü Thomas Reis, resmi maçlarda 3 kez rakip oldu. Bu müsabakalarda Buruk, Galatasaray'ı çalıştırırken, Reis de Samsunspor'un başındaydı. Geride kalan 3 karşılaşmayı da Okan Buruk'un ekibi kazandı.

Trabzonspor ile Galatasaray arasında oynanacak karşılaşmayı hakem Batuhan Kolak yönetecek. Kolak'ın yardımcılıklarını İbrahim Çağlar Uyarcan ile Candaş Elbil yapacak. Maçın dördündü hakemi ise Gürcan Hasova olacak.

Sonbahar aylarında özellikle kronik hastalığı bulunan kişilerin influenza aşılarını yaptırmalarının önemli olduğunu belirten Doç. Dr. Çokiçli, bağışıklığın güçlü tutulması için beslenme ve yaşam alışkanlıklarının da önem taşıdığını söyledi. Doç. Dr. Çokiçli, 'Özellikle sonbahara girdiğimiz bu günlerde mutlaka kronik hastalarımızın influenza dediğimiz grip aşılarını olmalarını istiyoruz' dedi.

D vitamininin bağışıklık sistemi açısından önemli bir role sahip olduğunu belirten Doç. Dr. Çokiçli, 'D vitamini eksikliğimiz varsa tedavi dozumuz daha yüksek olmalı. D vitamini eksikliğimiz yoksa da takviye edici dozda kullanmayı önerebiliyoruz' dedi. C vitamininin vücutta depolanmadığını belirten Doç. Dr. Çokiçli, çinko ve C vitamini gibi takviyelerin özellikle kişinin kendisini halsiz, yorgun ve kırgın hissettiği dönemlerde gündeme gelebileceğini söyledi. Doç. Dr. Çokiçli, 'Böyle zamanlarda mukozal bağışıklık dediğimiz ağız ve burun mukozasındaki hücrelerin bağışıklığını arttırabilmek amaçlı C vitamini ve çinko takviyeleri almanızı öneriyorum' diye konuştu.

'TAKVİYELERDE GÜVENİLİR ÜRÜN SEÇİMİ ÖNEMLİ'

Multivitaminlerin içeriğinde farklı vitamin ve minerallerin düşük miktarlarda bulunabildiğini belirten Doç. Dr. Çokiçli, yüksek doz vitamin ve mineral kullanımının ise kişinin kan değerleri ve sağlık durumuna göre değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Takviyelerin güvenilir kaynaklardan temin edilmesinin önemine dikkat çeken Doç. Dr. Çokiçli, 'Biz fiyattan ziyade güvenilir markalardan almanızı öneriyoruz. Özellikle internet satışlarını kesinlikle önermiyoruz. Çünkü internet satışlarında ürünün güvenliğinden emin olamıyoruz' dedi. Takviyelerin eczanelerden ve güvenilir markalardan temin edilmesini öneren Doç. Dr. Çokiçli, ürünlerin içeriklerinin güvenilir olması gerektiğini belirtti.

Bağışıklığın desteklenmesinde vitamin takviyelerinin tek başına yeterli olmadığını belirten Doç. Dr. Çokiçli, sağlıklı beslenme, kaliteli uyku, dinlenme ve yeterli su tüketiminin de önemli olduğunu söyledi. Özellikle yoğun çalışma, stres ve uykusuzluk dönemlerinde bağışıklığın olumsuz etkilenebildiğini belirten Doç. Dr.Çokiçli, 'Güzel beslenmek bizim için çok önemli, elzem. Biz tabii ki sağlıklı besleneceğiz ama buna rağmen hastalanabiliriz. Günde en az 2-2,5 litre su içmeyi öneriyoruz. Bunların hepsi hekim önerisinde olmalı. Kronik hastalığı olanlarda durum farklıdır. Eğer siz böyle bir takviye almayı planlıyorsanız mutlaka hekiminize danışmalısınız' diye konuştu.

Showa Eczacılık Üniversitesi'nden bilim insanlarının çalışmasında, 20 ila 29 yaş arasındaki gönüllülerin kahve içmeden sadece ortamdaki kahve aromasına maruz kaldıkları anlardaki beyin aktivitesi, kalp ritmi ve psikolojik durumları izlendi.

Analizlerde, taze kahve kokusu eşliğinde geçirilen beş dakikanın ardından katılımcıların kaygı, yorgunluk, kafa karışıklığı ve moral bozukluğu puanlarında belirgin bir düşüş saptandı. Araştırmacılar, aromanın kişide ani bir enerji patlaması yaratmaktan ziyade, biriken negatif ruh halini ve stres seviyesini hızla aşağı çektiğini belirledi.

Taşınabilir cihazlarla yapılan ölçümlerde, kahve kokusunun beyin dalgalarındaki rahatlama endeksini yukarı taşıdığı; buna karşın katılımcıların kalp atış hızında veya nabız değişkenliğinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı tespit edildi.

Uzmanlar, bu tablonun fiziksel bir kafein uyarımından çok, koku duyusunun hafıza ve duygu merkezleriyle kurduğu güçlü bağdan kaynaklanabileceğini vurguladı. Kahve kokusunun zihinde dinlenme, sabah rutini ve mola hissi gibi olumlu çağrışımları tetikleyerek psikolojik bir rahatlama sağladığı kaydedildi.

Çocukluk çağında okul başarısını etkileyebilecek en önemli KBB problemlerinden birinin işitme kaybı olduğunu belirten Op. Dr. Muhammed Zeki Yalçın, 'İşitme kaybının her zaman ileri derecede olması gerekmez. Hafif düzeyde veya tek taraflı bir işitme kaybı bile özellikle gürültülü sınıf ortamında çocukların, öğretmenin söylediklerini takip etmekte zorlanmasına sebep olabilir. Çocuk öğretmenin anlattıklarının bir bölümünü kaçırabilir, söylenenleri tekrar ettirebilir veya sınıfta dikkati çabuk dağılıyormuş gibi görünebilir. Bu durum bazen aile veya öğretmen tarafından dersleri dinlemiyor, dikkatini vermiyor ya da söylediğimizi duyduğu halde yapmıyor şeklinde yorumlanabilir. Oysa altta yatan nedenlerden biri işitme problemi olabilir. Özellikle sık orta kulak enfeksiyonu geçiren veya orta kulakta sıvı birikimi bulunan çocuklarda bu konu daha da önem kazanmaktadır'' dedi.

Çocukluk çağında sık karşılaştıkları sorunlardan birinin efüzyonlu otitis media, yani halk arasında bilinen şekliyle orta kulakta sıvı birikmesi olduğunu ifade eden Op. Dr. Yalçın, 'Bu durumda çocukta kulak ağrısı veya ateş görülmez. Bu nedenle aile tarafından uzun süre fark edilmez. Çocuk televizyonun sesini yükseltmeye başlayabilir, konuşulanları tekrar ettirebilir, öğretmenini daha iyi duymak için ön sıralarda oturma ihtiyacı hissedebilir veya özellikle kalabalık ortamlarda konuşmaları anlamakta zorlanabilir. Öğrenmenin büyük ölçüde dinleme ve sözel iletişim üzerinden gerçekleştiği okul döneminde uzun süren işitme azalması çocuğun eğitim sürecini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle öğretmenlerin de çocuklardaki muhtemel işitme sorunlarının fark edilmesinde önemli bir rolü vardır'' şeklinde konuştu.

Op. Dr. Muhammed Zeki Yalçın, okul başarısını etkileyebilecek diğer önemli KBB sorunlarının geniz eti büyüklüğü ve bademcik enfeksiyon sıklığı ve büyüklüğü olduğunu söyledi. Op. Dr. Yalçın şöyle devam etti:

'Bu çocuklarda burundan nefes almakta güçlük, ağız açık uyuma, horlama ve huzursuz uyku görülebilir. Burada özellikle üzerinde durulması gereken konu uykunun kalitesidir. Çocuk yeterli süre uyusa bile gece boyunca rahat nefes alamıyorsa dinlendirici bir uyku uyuyamayabilir. Bazı çocuklarda uyku sırasında nefesin kısa sürelerle durduğu obstrüktif uyku apnesi de gelişebilir. Kalitesiz uyku sonrasında çocuk sabahları zor uyanabilir, gün içerisinde yorgunluk yaşayabilir ve derslere odaklanmakta güçlük çekebilir. Çocuklarda erişkinlerden farklı olarak uyku bozuklukları her zaman yalnızca gündüz uykululuğuyla kendini göstermez. Bazı çocuklarda hareketlilik, huzursuzluk, dikkat sorunları ve davranış değişiklikleri de görülebilir. Bu nedenle özellikle her gece horlayan, ağzı açık uyuyan, uykuda nefesinin durduğu fark edilen veya çok huzursuz uyuyan çocukların değerlendirilmesi önemlidir. Sürekli burun tıkanıklığı da göz ardı edilmemelidir. Alerjik rinit, geniz eti büyüklüğü veya burundaki diğer sorunlara bağlı kronik burun tıkanıklığı da çocukların yaşam kalitesini etkileyebilir. Sürekli burun tıkanıklığı yaşayan çocuklarda ağızdan nefes alma, uyku kalitesinde bozulma ve gün içerisinde yorgunluk görülebilir. Özellikle mevsimsel veya yıl boyunca devam eden burun tıkanıklığına hapşırma, burun kaşıntısı ve akıntı eşlik ediyorsa alerjik hastalıklar açısından değerlendirme gerekebilir.''

Op. Dr. Yalçın, 'Ailelerin ve öğretmenlerin dikkat etmesi gereken en önemli noktalardan biri, çocuğun okul performansındaki değişiklikleri yalnızca isteksizlik veya çalışma alışkanlığı üzerinden değerlendirmemektir. Çocukta son dönemde televizyonun sesini yükseltme, sık sık 'ne' diye sorma, öğretmenini duymakta zorlanma, kulak enfeksiyonlarının tekrarlaması, sürekli burun tıkanıklığı, ağızdan nefes alma, horlama, huzursuz uyku, sabah yorgun uyanma veya ders sırasında dikkatini sürdürmekte zorlanma gibi belirtiler bulunuyorsa altta yatan bir KBB problemi olup olmadığı araştırılmalıdır. Buradaki amaç her okul başarısızlığını bir KBB hastalığına bağlamak değildir. Okul performansı; çocuğun gelişimsel özelliklerinden psikososyal şartlara, uyku düzeninden öğrenme güçlüklerine kadar çok sayıda faktörden etkilenebilir. İşitme ve uyku ile ilişkili sorunlar, değerlendirmenin gözden kaçırılmaması gereken parçalarıdır. Çocukların öğrenebilmesi için yalnızca iyi bir eğitim ortamına değil, öğretmenini net duyabilmeye, rahat nefes alabilmeye ve kaliteli uyuyabilmeye de ihtiyacı vardır. Erken fark edilen ve uygun şekilde tedavi edilen KBB hastalıkları, çocuğun yalnızca fiziksel sağlığına değil; günlük yaşamına, sınıf içindeki katılımına ve eğitim sürecine de olumlu katkı sağlayabilir'' diye konuştu.

Araştırmada obezite ile bunama arasındaki ilişkinin yaşa bağlı olarak farklılık gösterdiği tespit edildi. 65 yaş altındaki orta yaşlı obez bireylerde bunama riskinin yüzde 9 oranında arttığı belirlenirken, 65 yaş ve üzerindeki obez kişilerde ise bu riskin yüzde 17 daha düşük olduğu aktarıldı. Ancak araştırmacılar, bu bulgunun kilo almanın bir fayda sağladığı şeklinde yorumlanmaması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

Curtin Üniversitesi'nden Prof. Mario Siervo, vücut ağırlığı, yaşlanma ve bunama arasında karmaşık bir ilişki bulunduğunu belirterek, düşük kas kütlesi ile fazla vücut yağının birlikte bunama riskini artırıp artırmadığını anlamak için daha uzun vadeli çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Tayland Burapha Üniversitesi'nden araştırmacı Uraiporn Booranasuksakul ise tek başına vücut ağırlığının bunama riskini tam olarak yansıtmadığını, yaşlandıkça kas gücü ve işlevinin de büyük önem taşıdığını vurguladı.

Avustralya, İngiltere, Kanada, Tayland ve İtalya'dan bilim insanlarının katılımıyla gerçekleştirilen çalışmada, yaş ilerledikçe kas gücü ile işlevinin korunmasını da içeren yaşam boyu sağlıklı bir vücut yapısının sürdürülmesinin önemine dikkat çekildi.

Ancak bu şikyetin altında yalnızca basit bir hassasiyet bulunmayabileceğine dikkat çeken Diş Hekimi Alanur Kurşun, dişlerde meydana gelen sızlamaların nedeninin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

DİŞ HASSASİYETİNİN BİRÇOK NEDENİ OLABİLİR

Diş hassasiyetinin tek bir nedene bağlı olmadığını belirten Dt. Kurşun, diş eti çekilmesi, diş minesindeki aşınmalar, yanlış diş fırçalama alışkanlıkları ve asitli beslenmenin hassasiyete yol açabileceğini söyledi.

Özellikle diş eti çekilmesi sonucunda dişlerin kök yüzeylerinin açığa çıkmasının hassasiyeti artırabileceğini belirten Kurşun, kök yüzeylerinin dış etkilere karşı daha duyarlı olması nedeniyle sıcak ve soğuk tüketiminde sızlama meydana gelebileceğini ifade etti.

HER DİŞ AĞRISI 'HASSASİYET' OLMAYABİLİR

Diş hassasiyetinin yanı sıra çürükler ve diş çatlakları da sıcak ve soğuk uyaranlara karşı ağrıya neden olabiliyor. Bu nedenle 'Dişlerim zaten hassas' diyerek ortaya çıkan her ağrının aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini belirten diş hekimi Alanur Kurşun, ağrının süresi, şiddeti ve hangi dişte ortaya çıktığının önemli ipuçları verdiğini vurguladı.

Kurşun, birkaç dişte genel olarak hissedilen ve uyaran ortadan kalktıktan kısa süre sonra geçen hassasiyet ile yalnızca tek bir dişte ortaya çıkan, şiddetli veya uzun süren ağrının aynı olmayabileceğine dikkat çekti.

SOĞUK VEYA SICAK SONRASI AĞRI DEVAM EDİYORSA DİKKAT

Özellikle sıcak veya soğuk uyaran ortadan kalktıktan sonra ağrının devam etmesi, gece kendiliğinden başlayan ağrıların görülmesi ya da ağrının giderek şiddetlenmesi durumunda diş hekimi muayenesinin geciktirilmemesi gerekiyor.

Bu tür belirtilerin altında farklı diş ve ağız sağlığı problemleri bulunabileceğini belirten Alanur Kurşun, doğru tedavinin uygulanabilmesi için öncelikle ağrının nedeninin belirlenmesi gerektiğini söyledi.

HASSAS DİŞLER NASIL KORUNMALI?

Diş hassasiyeti yaşayan kişilerin daha güçlü ve sert şekilde dişlerini fırçalamasının doğru olmadığına dikkat çeken Dt. Alanur Kurşun, doğru diş fırçalama tekniğinin önemine vurgu yaptı.

Sert kıllı diş fırçalarının ve aşırı basınç uygulanmasının diş yüzeylerinde aşınmaya ve diş eti çekilmesine katkıda bulunabileceğini belirten Kurşun, hassasiyet yaşayan kişilere uygun diş macunlarının önerilebileceğini ifade etti. Ancak yalnızca hassasiyeti azaltmanın yeterli olmadığını vurgulayan Alanur Kurşun, asıl önemli olanın hassasiyete neden olan faktörün belirlenerek ortadan kaldırılması olduğunu söyledi.

ASİTLİ YİYECEK VE İÇECEKLERİN TÜKETİMİNE DİKKAT

Diş hassasiyetinin önlenmesinde günlük beslenme alışkanlıklarının da önemli olduğunu belirten diş hekimi Alanur Kurşun, asitli yiyecek ve içeceklerin sık tüketilmesinin sınırlandırılmasını önerdi.

Diş hekimi Kurşun, düzenli ağız bakımının sürdürülmesi ve rutin diş hekimi kontrollerinin ihmal edilmemesinin de diş sağlığının korunmasında önemli rol oynadığına dikkat çekti.

Diş hassasiyetinin çoğu zaman tedavi edilebilir bir problem olduğunu belirten Dt. Alanur Kurşun, ancak doğru tedavinin uygulanabilmesi için öncelikle doğru teşhis konulması gerektiğini vurguladı.

Kurşun, özellikle tekrarlayan veya giderek artan diş hassasiyetlerinin ihmal edilmemesi gerektiğini belirterek şu uyarıda bulundu:
'Bir sonraki soğuk su yudumunda dişiniz sızladığında kendinize 'Dişim neden hassas?' sorusunu sorun. Çünkü bazen birkaç saniyelik bir sızı, ağız ve diş sağlığımızla ilgili uzun zamandır fark etmediğimiz bir sorunun ilk işareti olabilir.'

Güneş Lab'ı kurarken temel hedefinin majistral preparatların uygun koşullarda ve modern teknolojik imkanlarla hazırlanabileceği bir çalışma ortamı oluşturmak olduğunu belirten Toptaş, şöyle konuştu:
'Eczacılığın benim için en güzel taraflarından biri, hastaya yalnızca hazır bir ürünü sunmak değil; gerektiğinde onun ihtiyacına özel bir çözüm üretebilmek. Majistral eczacılık da mesleğimizin bu çok kıymetli yönlerinden biri.'
Toptaş, Güneş Lab'ın hayata geçirilmesinde emeği bulunanlara teşekkür ederek, yeni yatırımın hastalara, eczacılık mesleğine ve Güneş Eczanesi'ne hayırlı olmasını diledi.

Majistral Eczacıları Derneği Başkanı Uzm. Ecz. Ahmet Nezihi Pekcan da açılışta yaptığı konuşmada Büşra Toptaş'ı mesleğine yaptığı yatırımdan dolayı tebrik etti. Majistral eczacılığın hastaya özel tedavi, bilimsel yaklaşım ve eczacılık mesleğinin önemli unsurlarını bir araya getirdiğini belirten Pekcan, nitelikli ve bilimsel yatırımların desteklenmeye devam edeceğini söyledi. Pekcan, Güneş Lab'ın Konya'ya kazandırılmasından dolayı Toptaş'ı kutlayarak yeni merkezin hayırlı olmasını temenni etti.

Konya İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Yusuf Yavuz ise Güneş Eczanesi'nin gerçekleştirdiği yatırımı takdir ettiğini ifade etti. Hekim ve eczacı iş birliğinin hasta sağlığı açısından önemine dikkat çeken Yavuz, eczacıların hekim ile hasta arasında önemli bir görev üstlendiğini vurguladı. Güneş Lab'ın modern yapısıyla sunacağı hizmetin değerli olduğunu belirten Yavuz, yatırım dolayısıyla Büşra Toptaş'ı tebrik etti.

Diyetisyen Aydın, düşük kalorili veya şekersiz olarak pazarlanan ürünlerin mutlaka içerik listesine bakılarak değerlendirilmesi gerektiğini aktararak 'Bir ürünün gerçekten sağlıklı olup olmadığını anlamak için paketin ön yüzüne değil, arka kısmındaki içerik listesine bakmamız gerekiyor. İçeriğin mümkün olduğunca sade olması, 5-6 maddeden fazla bileşen içermemesi önemli. İsmini bilmediğiniz, anlamını bilmediğiniz çok sayıda katkı maddesi varsa o ürünü tekrar değerlendirmek gerekir' dedi.

'Şekersiz' ibaresinin her zaman güvenli anlamına gelmediğini ifade eden Aydın, bazı ürünlerde glikoz şurubu, fruktoz şurubu, nişasta türevleri ve rafine karbonhidratların kullanılabildiğini söyledi. Aydın, 'Tamam, ürün 'şekersiz' olarak geçiyor olabilir ancak içerisine farklı şeker türevleri eklenmiş olabilir. Bu da kan şekerinde ani dalgalanmalara, insülin artışına ve hızlı acıkmaya neden olabilir. Kişi gün içinde ihtiyacından fazla ve daha sağlıksız kaynaklardan kalori almaya başlayabilir' ifadelerini kullandı.

Doğal olduğu düşünülen bazı ürünlerde bile işleme sırasında ilave şeker kullanılabildiğini belirten Aydın, 'Örneğin hurma alıyorsunuz ve sağlıklı bir tercih yaptığınızı düşünüyorsunuz. Ancak arka etiketi okuduğunuzda glikoz şurubuyla yıkandığını görebiliyorsunuz. Bu durumda ürün, faydadan çok zarar getirebilir' dedi.

Poliklinikte sık karşılaşılan bir hataya da değinen Aydın, 'Ekmek yemiyorum ama diyet ürün tüketiyorum' yaklaşımının doğru olmadığını vurguladı. Aydın, 'Diyet bir ürünü seçmek değildir. Diyet bir ölçüdür. Karbonhidrat, protein ve yağ dengesinin doğru kurulması gerekir. Sıfır kalorili ya da light olarak satılan hiçbir ürün tek başına sağlıklı anlamına gelmez' diye konuştu.

Açılışın ardından merkezde incelemelerde bulunan Konya İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Yusuf Yavuz, kanserle mücadelede erken teşhisin hayati önem taşıdığını vurguladı. Taramaların kanser kaynaklı ölümleri azaltmadaki rolüne dikkat çeken Yavuz, tüm vatandaşları düzenli tarama yaptırmaya davet etti.

Açılış programına Doç. Dr. Yusuf Yavuz'un yanı sıra Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Dr. Hasan Çiftçi, Konya Şehir Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Mustafa Cüneyt Çiçek, Karatay İlçe Sağlık Müdürü Dr. Murat Mutlu ve hastane yöneticileri katıldı.

Konya Şehir Hastanesi KETEM Temas Noktasında yürütülecek hizmetlerin detayları da paylaşıldı. Bu kapsamda; 30-65 yaş arası kadınlar için rahim ağzı kanseri (HPV) taraması, 50-70 yaş arası kadın ve erkekler için kalın bağırsak (kolon) kanseri taraması, herhangi bir ücret ödenmeden ve randevu alma zorunluluğu bulunmadan gerçekleştirilecek. Vatandaşlar doğrudan merkeze başvurarak yaş grubuna uygun taramaları yaptırabilecek.

Menisküsün diz ekleminde yük dağılımını sağlayan önemli bir yapı olduğunu belirten Doç. Dr. Erdinç Genç, 'Basitçe anlatmak gerekirse menisküs, otomobillerdeki amortisörün yaptığı görevi dizde üstleniyor. Uyluk kemiği ile kaval kemiği arasındaki basıncı dengeli şekilde dağıtarak kemiklerin birbirine temas etmesini önlüyor. Böylece hem kıkırdak dokuyu koruyor hem de dizin güvenli ve sağlıklı hareket etmesini sağlıyor' dedi.

Menisküs yırtıklarında ilk hedeflerinin doğal dokuyu korumak olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Genç, 'Şikyet oluşturan ve cerrahi gerektiren menisküs yırtıklarında öncelikle menisküsü tamir etmeye çalışıyoruz. Çünkü doğal menisküsün korunması uzun vadede eklem sağlığı açısından büyük önem taşıyor. Ancak bazı hastalarda çok parçalı ve ileri derecede hasarlı yırtıklarla karşılaşabiliyoruz. Bu gibi durumlarda menisküsün bir kısmını veya tamamını almak gerekebiliyor' diye konuştu.

Menisküsün korunamadığı durumlarda yeni nesil nakil yöntemlerinin devreye girdiğini belirten Doç. Dr. Genç, 'Günümüzde uyguladığımız yöntemlerden biri kadavradan alınan menisküs dokularının nakledilmesi. Ancak son yıllarda daha fazla ön plana çıkan yöntemlerden biri de hastanın kendi tendon dokularını kullanarak menisküs benzeri bir yapı oluşturmak. Özel tekniklerle hazırladığımız bu dokuyu hasarlı bölgeye veya menisküsün tamamına naklederek uzun dönemde kalıcı bir menisküs benzeri yapı elde etmeyi hedefliyoruz' ifadelerini kullandı.

Bu yöntemin özellikle ciddi menisküs kayıplarında ve çoklu bağ yaralanmalarında önemli avantajlar sunduğunu belirten Doç. Dr. Genç, 'Hastanın kendi dokusundan oluşturulan menisküs nakli, hem ulaşılabilirliği hem de maliyet avantajı nedeniyle giderek daha fazla tercih edilmeye başladı. Özellikle ön çapraz bağ ve diğer bağ yaralanmalarının eşlik ettiği vakalarda başarılı sonuçlar elde edebiliyoruz' dedi.

Operasyonun teknik açıdan detaylı ancak kapalı yöntemlerle gerçekleştirildiğini belirten Doç. Dr. Genç, 'Ameliyat genellikle 1,5 ila 2 saat sürüyor. Eğer eşlik eden bağ yaralanmaları veya kemik dizilim bozuklukları varsa bunların da aynı seansta düzeltilmesi gerekebiliyor. Operasyon sonrasında hastalar yaklaşık bir ay içinde rahat yürümeye başlayabiliyor. Uygun fizik tedavi programıyla 4-5 ay içinde koşuya, 9-10 ay içinde ise yoğun spor aktivitelerine dönüş mümkün olabiliyor. Buradaki en önemli nokta doğru hastaya doğru tedaviyi uygulamaktır' diye konuştu.

Diş hekimi Alanur Kurşun, özellikle sabah saatlerinde ortaya çıkan çene ve baş ağrılarının dikkate alınması gerektiğini belirterek, diş sıkmanın yalnızca dişleri değil, çene kaslarını ve çene eklemini de etkileyebileceğine dikkat çekti.

Tıp literatüründe bruksizm olarak adlandırılan bu durum, kişinin uyanıkken veya uyku sırasında dişlerini istemsiz şekilde birbirine bastırması ya da sürtmesiyle ortaya çıkabiliyor. Özellikle uyku sırasında meydana gelen bruksizm, kişi tarafından çoğu zaman fark edilmiyor.

SABAH AĞRILARI DİŞ SIKMANIN HABERCİSİ OLABİLİR

Dt. Alanur Kurşun, diş sıkmanın önemli ipuçlarından birinin şikyetlerin özellikle sabah saatlerinde belirginleşmesi olduğunu belirtti.

Diş sıkma her zaman ağrıya neden olmayabiliyor. Bazı kişilerde herhangi bir belirti bulunmazken, durum diş hekimi muayenesi sırasında ortaya çıkabiliyor. Diş yüzeylerindeki aşınmalar, küçük çatlaklar veya kırıklar, uzun süredir devam eden diş sıkma alışkanlığının ilk işaretlerinden biri olabiliyor. Bu nedenle yalnızca ağrıya odaklanmak yerine, dişlerde meydana gelen yapısal değişikliklerin de dikkate alınması gerekiyor.

DİŞ SIKMA SADECE DİŞLERİ ETKİLEMİYOR

Diş sıkmanın yalnızca dişleri ilgilendiren bir problem olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Dt. Alanur Kurşun, dişler, çiğneme kasları ve çene ekleminin bir bütün olarak çalıştığına dikkat çekti.

Kurşun, 'Dişlere uygulanan aşırı ve tekrarlayan kuvvetler zaman içerisinde diş yüzeylerinde aşınmaya ve hassasiyete yol açabilirken, bazı durumlarda çatlak ve kırıkların oluşmasına da neden olabiliyor. Aynı zamanda çiğneme kaslarının sürekli yük altında kalması, çene bölgesinde ağrı ve yorgunluk hissinin ortaya çıkmasına neden olabiliyor' dedi.

Diş hekimi Kurşun, çene ağrısı veya baş ağrısı yaşayan herkesin bu şikyetlerinin nedenini doğrudan bruksizme bağlamaması gerektiğini de vurguluyor.

Kurşun'a göre her çene ağrısının veya baş ağrısının nedeni diş sıkma olmayabilir. Ancak şikyetler tekrarlıyorsa ve buna dişlerde aşınma, çene kaslarında hassasiyet veya gece diş gıcırdatma öyküsü eşlik ediyorsa diş hekimi muayenesinin ihmal edilmemesi de önem taşıyor.

Muayene sonucunda gerekli görülmesi halinde dişleri korumaya yönelik farklı tedavi seçeneklerinin bulunduğunu ifade eden Alanur Kurşun, 'Uygun hastalarda gece plağı, dişleri sıkma ve gıcırdatmanın oluşturabileceği zararlara karşı kullanılan yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor' diye konuştu.

GÜN İÇİNDE DİŞLERİNİZİ SIKIP SIKMADIĞINIZI KONTROL EDİN

Diş sıkma yalnızca uyku sırasında gerçekleşmiyor. Gün içerisinde bilgisayar başında çalışırken, ders çalışırken veya yoğun bir işe odaklanırken kişiler farkında olmadan çenelerini sıkabiliyor. Bu nedenle gün içerisinde zaman zaman çene bölgesinin kontrol edilmesi ve dişlerin sürekli birbirine temas edip etmediğine dikkat edilmesi farkındalık açısından önem taşıyor.

Dt. Alanur Kurşun, ağız ve diş sağlığının yalnızca çürüksüz ve beyaz dişlerden ibaret olmadığını belirterek, dişlerin, çiğneme kaslarının ve çene ekleminin uyum içerisinde çalışmasının da sağlıklı bir ağız yapısının önemli bir parçası olduğunu ifade etti.

Sabahları çeneniz size 'yoruldum' diyorsa, onu dinlemenin zamanı gelmiş olabilir' mesajıyla farkındalığın önemine dikkat çeken Kurşun, tekrarlayan çene ağrısı, diş hassasiyeti ve sabah baş ağrısı gibi belirtilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.

Vücudun çoğu zaman sorunları bir anda değil, küçük sinyallerle anlattığını belirten Kurşun, bu sinyallerin erken fark edilmesinin ağız ve diş sağlığının korunması açısından önemli olduğunu kaydetti.

Halk sağlığı konusunda farkındalık oluşturulması amacıyla düzenlenen etkinliklerin, 3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası kapsamında farklı konu başlıklarıyla devam edeceği belirtildi.

Çocukların ihtiyaç duyduğu uyku süresinin yaşa göre değiştiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Genel olarak 1-2 yaşındaki çocukların günde 11-14 saat, 3-5 yaş grubunun 10-13 saat, 6-12 yaş grubunun 9-12 saat, ergenlerin ise 8-10 saat uyumasını öneriyoruz. Burada yalnızca süre değil, uykunun düzenli ve kaliteli olması da önemli' dedi.

Yeterli uykunun okul çağındaki çocukların bilişsel ve duygusal işlevleri açısından önemli olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Özellikle okul çağında yeterli uyku; dikkat, hafıza, öğrenme ve duygusal düzenleme üzerinde doğrudan etkili' ifadelerini kullandı.

Uyku düzenindeki bozulmanın çocukların okul yaşamını da etkileyebileceğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, uykunun gün içerisinde öğrenilen bilgilerin işlenmesi ve hafızanın güçlenmesi açısından önemli bir süreç olduğunu söyledi. Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Yetersiz veya düzensiz uyuyan bir çocukta dikkat süresi kısalabilir, konsantrasyon güçlüğü ve öğrenmede zorlanma görülebilir. Çocuklarda uykusuzluk her zaman erişkinlerdeki gibi uyuklama şeklinde ortaya çıkmıyor; bazı çocuklarda tam tersine hareketlilik, huzursuzluk ve dürtüsellik ön plana çıkabiliyor. Dolayısıyla yeterli uyku, okul başarısının da önemli bileşenlerinden biri' diye konuştu.

Çocukların yeni uyku düzenine geçişine okul başlamadan önce başlanmasının süreci kolaylaştırabileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Çoğu çocuk için okul başlamadan yaklaşık bir hafta önce başlamak yeterli. Ancak tatil boyunca yatış saati birkaç saat ileri kaymışsa 10 gün-2 hafta öncesinden başlamak daha rahat olabilir' dedi.

Amaç çocuğu bir anda erken yatırmak değil, uyku saatlerini küçük adımlarla değiştirmek olduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Yatış ve kalkış saatlerini mümkünse her gün küçük aralıklarla erkene çekerek okulun ilk sabahına hazır hale getirmek gerekiyor' açıklmasında bulundu.

Gece geç saatlere kadar tablet, telefon veya televizyon kullanımının çocukların uyku düzenini olumsuz etkileyebileceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, bunun iki farklı mekanizma üzerinden gerçekleşebildiğini belirtti. Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Ekran ışığının uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyen melatonin salgısını geciktirebilmesi söz konusu. Bunun yanında oyun, video ve sosyal medya gibi içerikler çocuğun zihinsel uyarılmışlığını artırabiliyor. Sonuçta çocuk yatağa daha geç gidebiliyor, uykuya dalması uzayabiliyor ve toplam uyku süresi azalabiliyor' dedi.

Çocukların uykuya hazırlanması için yatmadan önceki sürecin sakin geçirilmesinin önemine değinen Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'İdeal olan, uyku öncesindeki son bir saatin mümkün olduğunca ekransız geçirilmesi. Telefon, tablet ve televizyonu yatak odasının dışında tutmak da bu konuda ailelere yardımcı olabilir. Bu süreyi bir yasaklama dönemi gibi değil, çocuğun günün temposundan çıkıp uykuya hazırlandığı bir zaman dilimi olarak düşünmek daha doğru. Kitap okumak, sohbet etmek veya sakin bir aile rutini oluşturmak iyi alternatifler' diye konuştu.

Sabah okula kalkmakta zorlanan veya gün içerisinde sürekli uykulu olan çocuklarda öncelikle uyku süresinin değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Geç yatıp erken kalkan bir çocukta sabah uyanma güçlüğünün en sık nedeni doğal olarak uyku eksikliği. Ancak yeterli süre uyumasına rağmen sabah çok zor uyanıyor veya gün içinde belirgin uykululuk yaşıyorsa uyku kalitesini de sorgulamak gerekir. Özellikle düzenli horlama, ağızdan soluma, uykuda nefes duraklaması, çok sık uyanma veya huzursuz uyku varsa altta yatan bir uyku bozukluğu açısından değerlendirme gerekebilir' uyarısında bulundu.

Hafta içi ve hafta sonu arasındaki uyku saatlerinin belirgin şekilde farklılaşmasının çocukların uyku düzenini bozabileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, şu bilgileri paylaştı:

'Hafta içi ile hafta sonu arasında birkaç saatlik fark oluştuğunda çocuk adeta her hafta küçük bir 'jet lag' yaşayabiliyor. Pazar günü öğlene kadar uyuyan bir çocuğun pazar akşamı erken uyuması, dolayısıyla pazartesi sabahı dinlenmiş kalkması zorlaşıyor. Hafta sonlarında elbette bir miktar esneklik olabilir; ancak yatış ve kalkış saatlerinin hafta içinden çok fazla uzaklaşmaması, mümkünse farkın 1-2 saati aşmaması daha sağlıklı.'

'UYKU ÖNCESİ RUTİN HER AKŞAM BENZER ŞEKİLDE TEKRARLANMALI'

Çocukların daha kolay uykuya dalabilmesi için düzenli bir uyku rutini oluşturulmasının önemine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'İyi bir uyku rutininin karmaşık olması gerekmiyor; asıl önemli olan her akşam benzer şekilde tekrarlanması. Yatmadan 30-60 dakika önce evin temposunu azaltmak, ışıkları biraz kısmak, ardından pijama, diş fırçalama ve kitap okuma gibi sakin aktivitelerle devam etmek yeterli olabilir. Bu tekrarlar zaman içinde çocuk için 'artık uyku zamanı geliyor' mesajına dönüşüyor. Yatak odasının sessiz, karanlık ve rahat bir ortam olması da uykuya geçişi destekliyor' dedi.

Okullar açılırken ailelerin uyku düzenini yalnızca erken yatma saati üzerinden değerlendirmemesi gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Sabah kalkış saati, gün ışığı, fiziksel aktivite, akşam ekran kullanımı ve uyku öncesi rutin aslında aynı sistemin parçaları' ifadelerini kullandı.

Ebeveynlerin de uyku konusunda tutarlı davranmasının önemli olduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, 'Çocuk yatağa gönderilirken evde televizyon ve telefon kullanımının yoğun şekilde devam etmesi kurallara uyumu zorlaştırabiliyor. Okul başlamadan önce bu düzeni kademeli olarak oluşturmak, ilk haftanın hem çocuk hem de aile açısından çok daha rahat geçmesini sağlayacaktır' dedi.

Beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişinin organlarının birden fazla hastaya nakledilebildiğini ifade eden Yazar, 'Yoğun bakımda beyin ölümü gerçekleşmiş, vefat etmiş bir kişiden nakil söz konusu olduğunda kalp, akciğer, karaciğer, iki böbrek, ince bağırsak ve pankreas nakledilebiliyor. Hatta uterus yani rahim nakli bile gerçekleştirilebiliyor. Bu şekilde düşündüğümüzde yoğun bakımda vefat eden, beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişiden yaklaşık 7-8 organın 7-8 kişiye umut olması mümkün' ifadelerini kullandı.

Beyin ölümünün aileler tarafından zaman zaman yanlış anlaşılabildiğini belirten Mehmet Akif Yazar, 'Kişinin kendi organlarını bağışlamasına veya yoğun bakımda vefat eden bir kişinin, beyin ölümü gerçekleşmiş bir yakınının organlarını bağışlamasına gelindiğinde biraz daha çekinceler veya endişeler söz konusu olabiliyor. Kalbi atan ancak beyin ölümü gerçekleşmiş, tıbben ve hukuken vefat etmiş kişiler, bitkisel hayatla karıştırılabiliyor. 'Öldü mü, ölmedi mi?' düşüncesi aile bireylerinde söz konusu olabiliyor. Bu açıdan bu endişenin üzerinden gelmek veya üstesinden gelmek adına onların yeterli derecede bilgilendirilmesi, hekimler ve yoğun bakım çalışanları tarafından çok önemli. Yine en büyük endişelerden bir tanesi, yoğun bakımda cenazenin bütünlüğünün bozulması endişesi. Aileler, yoğun bakımda vefat etmiş yakınlarının cenaze bütünlüğünün bozulmasını istemedikleri için organ bağışına onay vermeyebiliyor ama oysa nakil olmuş bir cenazede, donörde, normal bir ameliyat nasıl gerçekleşiyorsa o estetik anlayışla organlar nakledildikten sonra cenaze usulüne uygun olarak hasta yakınlarına teslim ediliyor' şeklinde konuştu.

Organ bağışlarına değinen Doç. Dr. Yazar, 'Organ bağışı için düşündüğümüzde, aslında ülkemizde yılda 30 bin ile 40 bin arasında organ bağışı olduğunu görüyoruz. Bu sayı aslında azımsanacak bir sayı değil, çok iyi bir sayı. Yani ülkemizde 40 bin civarında organ nakli bekleyen kişi düşündüğümüzde, bir yılda yine 40 bine yakın organ bağışının olması çok iyi bir sayı. Ancak bunun karşılığının olup olmadığını, biz yoğun bakımda vefat eden, beyin ölümü gerçekleşmiş kişinin aile onay sayılarına göre anlıyoruz, biliyoruz. Peki bu sayılara baktığımızda sayılar nasıl, örnek veriyorum geçen yıl ülkemizde 2 bin 500 civarında beyin ölümü gerçekleşmişken bunun yaklaşık yüzde 20'si, yani 10 beyin ölümünden sadece 2'sine aileleri nakil için onay vermiş. Bu yıl da durum çok farklı değil. Türkiye ortalaması zaten yüzde 20 civarında. Dünya ülkelerine baktığımızda Amerika'da, Avrupa'da bu oranlar yüzde 70, hatta İspanya gibi ülkelerde yüzde 80'lere çıkıyor. Yani beyin ölümü gerçekleşen 10 kişiden 8'ine aileleri onay verebiliyor ama ülkemizde bu oranlar gerçek anlamda çok düşük. Türkiye'de 9 bölge koordinasyon merkezine baktığımızda beyin ölümü gerçekleşip de aileleri tarafından nakil için onay verilen oranların yüzde 40 civarında Bursa, yine yüzde 30 civarında İzmir, yüzde 25-30'lara yakın Samsun bölgesinde olduğunu görüyoruz. Yine Antalya, Türkiye ortalaması civarlarında, yüzde 17-20 civarlarında. Konya da aynı şekilde Türkiye ortalamasıyla paralel seyrediyor. Yani Konya'da beyin ölümü gerçekleşip de aile tarafından onaylanan oran yine yaklaşık 10 beyin ölümünde 2 onay şeklinde ama bu sayıların dünya ortalamasına ulaşması için daha ciddi çalışmalara ihtiyaç var' dedi.

Doç. Dr. Mehmet Akif Yazar, 'Sağlık Bakanlığımız, organ bağışının daha da kolay yapılması amacıyla e-Devlet üzerinden veya e-Nabız üzerinden organ bağışının artık kolay bir şekilde yapılmasını sağladı. Artık vatandaşlarımız e-Nabız'a girerek orada organ bağışı butonunu görüp işlemleri çok kısa bir süreç içerisinde gerçekleştirerek organ bağışında bulunabilirler. Organ bağışı, candan cana en büyük sadakadır, diyordu Diyanet İşleri Başkanımız. Gerçekten de hayattayken eğer birisine bir faydamız olacaksa, aslında en güzel sadakanın, candan cana bir bağış olan organ bağışı olduğunu buradan vatandaşlarımıza hatırlatmak istiyorum' diye konuştu.

Diş Hekimi Alanur Kurşun, 'Dişleriniz neden daha uzun görünüyor?' sorusunun altında diş eti çekilmesinin bulunabileceğini belirterek, özellikle ön dişlerde ortaya çıkan değişikliklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Diş eti çekilmesinin özellikle ön dişlerde estetik açıdan belirgin hale gelebildiğini belirten Dt. Kurşun, problemin yalnızca görünümle sınırlı olmadığını söyledi.

Alanur Kurşun, 'Diş etinin gerilemesiyle dişlerin kök yüzeyleri açığa çıkabiliyor. Kök yüzeylerinin diş minesine göre daha hassas olması nedeniyle soğuk ve sıcak hassasiyeti ortaya çıkabiliyor. Ayrıca açıkta kalan kök yüzeyleri kök çürüklerine karşı daha savunmasız hale gelebiliyor' dedi.

DİŞ ETİ ÇEKİLMESİNİN NEDENİ SADECE YANLIŞ FIRÇALAMA DEĞİL

Diş eti çekilmesinin toplumda çoğunlukla yanlış diş fırçalama ile ilişkilendirildiğini belirten Diş hekimi Alanur Kurşun, sorunun farklı nedenleri olabileceğine dikkat çekti.

Kurşun, 'Diş eti hastalıkları, plak ve diş taşı birikimi, dişlerin ağız içerisindeki konumu, travmatik alışkanlıklar ve bazı anatomik özellikler diş eti çekilmesinde rol oynayabiliyor. Bu nedenle diş eti çekilmesi fark edildiğinde yalnızca fırçalama alışkanlığını değiştirmek yeterli olmayabiliyor. Altta yatan nedenin diş hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekiyor' diye konuştu.

'FIRÇALAMAYI BIRAKIRSAM GEÇER' DÜŞÜNCESİ YANLIŞ

Diş eti çekilmesi yaşayan bazı kişilerin fırçalamayı azaltarak veya tamamen bırakarak sorunun düzeleceğini düşündüğünü belirten diş hekimi Alanur Kurşun, bunun doğru olmadığını vurguladı.

Dt. Kurşun, 'Yetersiz ağız bakımı, plak ve diş taşı birikimini artırarak diş eti hastalıklarının ilerlemesine neden olabilir. Bu nedenle diş eti çekilmesi yaşayan kişilerin ağız bakımını bırakmak yerine doğru fırçalama tekniğini öğrenmesi ve düzenli ağız bakımını sürdürmesi önem taşıyor. Ayrıca diş ipi kullanımında da aşırı kuvvetten kaçınılmalı, diş ipinin dişlerin arasına sert şekilde geçirilmesi veya diş etine kontrolsüz biçimde bastırılması dokulara zarar verebilir. Ağız bakımında önemli olan 'çok kuvvet' değil, doğru teknik ve düzenliliktir' dedi.

DİŞ ETİ ÇEKİLMESİ NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Diş eti çekilmesinde tedavinin öncelikle problemin nedeninin belirlenmesiyle başladığını belirten Dt. Alanur Kurşun, ilk aşamada diş taşı ve diş eti hastalıklarının kontrol altına alınmasının önemine dikkat çekti.

Tedavi sürecinde doğru diş fırçalama tekniğinin öğretilmesi ve ağız bakım alışkanlıklarının düzenlenmesini de önemli yer tuttuğunu ifade eden Dt. Kurşun, 'Daha ileri vakalarda ise diş eti cerrahisi ve açığa çıkan kök yüzeylerinin kapatılmasına yönelik periodontal tedaviler gündeme gelebiliyor. Uygulanacak tedavi yöntemi, diş eti çekilmesinin derecesine ve altında yatan nedene göre belirleniyor. Diş eti çekilmesi yalnızca yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görülmemeli, erken fark edilen problemlerde çekilmenin ilerlemesi kontrol altına alınabilir. Özellikle dişlerin daha uzun görünmesi, diş köklerinde hassasiyet veya diş eti seviyesinde belirgin değişiklik fark eden kişilerin diş hekimi kontrolünü ihmal etmemesi gerekir' şeklinde konuştu.

Diş ve diş eti sağlığının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Dt. Alanur Kurşun, ağız bakımında yalnızca dişlerin görünümüne odaklanılmaması gerektiğine dikkat çekerek, 'Sağlıklı diş yalnızca sağlam diş demek değildir; onu çevreleyen sağlıklı diş eti de ağız sağlığının ayrılmaz bir parçasıdır' dedi.

Bu besinlerin ilaç olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Çağlar Özmen, 'Sirke, sarımsak özü, limonlu su dengeli beslenmenin bir parçası olabilir. Ama bunların hiçbiri halk arasında söylendiği gibi kalp damarlarını açmaz, hiçbiri yüksek kolesterolü düşürmez ya da şeker ve tansiyon regülasyonunda bize herhangi bir katkı sağlamaz. Sarımsak özü ile ilgili son yıllarda Amerika'da bazı çalışmalar var. Özellikle Amerika'da tansiyon ve yüksek kolesterolün tedavisinde kullanılan ek gıdalar içerisinde yer alabiliyor. Ama bizim için bunlar besin değeri taşıyan takviye edici gıdalardır. Doktorun reçete edeceği bir ilacın yerini almaz, doktorun tedavisinin bir parçası olmaz' diye konuştu.

Kan şekerini düzenlediği, damar tıkanıklığını açtığı ve kolesterolü düşürdüğü yönünde bir inanış olan bal ve pekmezin de içeriğindeki yüksek şeker oranına dikkat çeken Doç. Dr. Özmen, 'Bal ve pekmez de hem kan şekerinin düzenlenmesi, kolesterolün düşürülmesi ve beraberinde damar tıkanıklığı için halk arasında sık kullanılan besinler haline geldi. Bal ve pekmez açısından bakacak olursak özellikle şeker hastalığı ve kilo problemi olan hastalarda damar açacak inanışıyla bu besinlerin normalden daha fazla kullanılması tam tersi bir etki yaratabiliyor. Çünkü yüksek şeker oranından dolayı diyabetik kişilerin şekeri yükseltebilir, kilo problemi olan hastalarda daha çok kilo artışına neden olabilir' dedi.

Son yıllarda çörek otunun ise kolesterolü düşürücü etkisi olduğu düşüncesiyle sık tüketilen ürünler arasında yer aldığını belirten Özmen, 'Son yıllarda bir de çörek otuyla alakalı kolesterolü düşürdüğüne dair bir inanış var. Bu da doğru değil. Ne kolesterolü düşürmesi ne de damar tıkanıklığını, damar duvarlarının içerisindeki kolesterol parçacıklarını azaltması söz konusu değildir. Ayrıca doğal denilen bir besin her zaman doğal olmuyor. Daha çok tüketilmesi amacıyla doğal denilerek biraz da tüketim kültürünün verdiği bir avantaj yerine konulmaya çalışılıyor. Bunun yanında doğal olması her zaman 'çok tüketilecek' ve 'çok tüketildiği zaman da faydalı olacak' anlamı taşımıyor' ifadelerini kullandı.

Özellikle hipertansiyon ve yüksek kolesterol hastalarının ilaçlarını bırakıp yalnızca doğal ürünlere yönelmesinin ciddi risk taşıdığının altını çizen Doç. Dr. Çağlar Özmen, şu uyarılarda bulundu:

'Aslında en büyük problem bu besinlerin ilacın yerine konulmasıdır. Bu yaklaşımla mevcut durumun daha da kötüleşmesine neden olabiliriz. Kronik hastalıkların uzun süre tedavi edilmemesi daha büyük problemleri beraberinde getiriyor. Beyne pıhtı atması, beyin kanaması, kontrolsüz hipertansiyon ya da yüksek kolesterolle ilişkili olarak kalp damar tıkanıklığı gibi durumları bu hastalarda sık görüyoruz. Biz hastalara ilaç dışında yaşam şekli değişikliği, egzersiz ve diyet önerilerimiz de oluyor. Ama bunlar yine hekim kontrolünde, ilaçla beraber ya da sık kontrol içerisinde olması gerekiyor.'

Karbonhidratların tamamen zararlı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini dile getiren Uzm. Dr. Göde, 'Sorun; beyaz ekmek, şekerli içecekler, tatlılar ve işlenmiş atıştırmalıklar gibi rafine karbonhidratların aşırı tüketimidir. Bu besinler kan şekerinin hızla yükselmesine neden olur. Ardından gelişen hızlı insülin yükselmesi ciltte yağ üretimini ve inflamasyon dediğimiz mikrobik olmayan iltihabi reaksiyonları tetikleyebilmektedir' diye konuştu.

Yüksek glisemik indeksli beslenmenin akne oluşumunu artırabilen hormonal değişikliklerle ilişkili olduğunu belirten Uzm. Dr. Göde, 'Yüksek kan şekeri seviyeleri, glikasyon adı verilen ve kandaki şeker moleküllerinin vücuttaki proteinlere, yağlara ve DNA'ya bağlanmasıyla AGEs denilen zararlı bileşiklerin oluştuğu bir süreci tetikleyebilir. Bu zararlı ürünler, kolajen ve elastin gibi cildin genç görünümünden sorumlu proteinlerde bozulmalara neden olarak cildin elastikiyetinin azalmasına ve yaşlanma belirtilerinin daha belirgin hale gelmesine katkıda bulunabilir' ifadelerini kullandı.

Montpellier Üniversitesi'nde yayımlanan güncel araştırmanın rafine karbonhidrat tüketimi ile yüz görünümü arasında dikkat çekici ilişkiler ortaya koyduğunu söyleyen Uzm. Dr. Göde, 'Yüksek glisemik indeksli besinler tüketen bireylerin yüzleri daha yorgun ve daha az canlı algılanabilir. Ancak bu sonuçları abartılı yorumlamamak gerekir. Çekicilik ve yüz görünümü yalnızca beslenmeyle değil; uyku, stres, genetik özellikler, güneş maruziyeti, sigara kullanımı ve genel sağlık durumu ile de ilişkilidir' dedi.

Karbonhidratların tamamen beslenmeden çıkarılmaması gerektiğini söyleyen Uzm. Dr. Göde, şu bilgileri paylaştı:

'Karbonhidratları hayatınızdan tamamen çıkarmayın, ancak doğru kaynakları tercih edin. Tam tahıllar, baklagiller, sebzeler ve meyveler hem düşük glisemik indeksleri hem de zengin antioksidan içerikleri sayesinde cilt sağlığını destekleyen kompleks karbonhidratlardır. Bunun yanında yeterli protein alımı, omega-3 yağ asitlerinden zengin beslenme, düzenli uyku ve fiziksel aktivite, güneş koruyucu kullanımı, sigaradan uzak durmak ve stresi doğru yönetmek de sağlıklı bir cilt için önemlidir.'

Sağlıklı yağlar ve lifli gıdaların cilt sağlığındaki rolüne de dikkat çeken Uzm. Dr. Göde, 'Sağlıklı yağlar hücre zarının yapı taşlarını oluşturarak cilt bariyerini onarır ve destekler. Lifli ve düşük glisemik indeksli gıdalar ise bağırsak mikrobiyotasını destekler, inflamasyonu azaltır, kan şekeri ve hormonal dalgalanmaları kontrol ederek cildin yapısal bütünlüğünün korunmasına yardımcı olur' ifadelerini kullandı.

Cildin kendini yenileme sürecine dikkat çeken Dr. Göde, 'Sağlıklı bir yetişkinde epidermis yaklaşık 28-40 günde kendini yeniler. Bu nedenle beslenmede yapılan değişikliklerin etkilerini değerlendirmek için en az bir cilt yenilenme döngüsünün tamamlanmasını beklemek gerekir. Genel olarak sağlıklı beslenmeye geçişten sonra aşırı yağlanmada ve cilt tonunda daha dengeli ve canlı görünüm, inflamasyona bağlı kızarıklık ve hassasiyet azalması gibi ilk olumlu etkiler 4-8 hafta içinde görülmeye başlanabilir. Cilt elastikiyetinde, kolajen yapısında ve cilt bariyerinin güçlenmesinde görülebilecek iyileşmeler ise 3-6 ayı veya daha uzun süreyi bulabilir' diye konuştu.

Cilt sağlığını tek bir besine veya ürüne bağlamanın doğru olmadığını belirten Dr. Göde, 'Bilimsel veriler bize sağlıklı bir cildin sırrının mucize gıdalarda değil; dengeli beslenme, güneşten korunma, kaliteli uyku ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının bir arada uygulanmasında olduğunu göstermektedir. Cildimiz, bedenimizin dışını kaplayan, iç ile dış dünya arasında bir köprü vazifesi gören ve vücudun genel sağlığının bir aynası olan önemli bir organımızdır. Bu bağlamda cildimizin sağlığı için sürdürülebilir ve dengeli bir yaşam tarzı, uzun vadede en etkili cilt bakım yöntemidir' dedi.

Çocuklarda diş ve çene gelişiminin sağlıklı ilerlemesi için yalnızca dişlerin görünümüne bakmak yeterli olmuyor. Bazı günlük alışkanlıklar ve davranışlar, ilerleyen dönemlerde ortodontik problemlerin habercisi olabiliyor.

Bir çocuğun ortodontik tedaviye ihtiyacı olduğunu anlamak için dişlerin belirgin şekilde eğrilmesini beklemek gerekmiyor. Çocuğun sürekli ağzı açık durması, geceleri ağızdan nefes alması, parmak emmesi veya çenesini kapatırken yana doğru kaydırması gibi belirtiler de dikkate alınması gereken işaretler arasında yer alıyor.

AĞIZDAN SOLUMA ÇENE GELİŞİMİNİ ETKİLEYEBİLİR

Diş hekimi Alanur Kurşun, Çocuklarda ağızdan solumanın farklı nedenlerinin olabileceğini ifade ederek, 'Burun tıkanıklığı, alerjik durumlar ve üst hava yoluyla ilgili bazı problemler ağızdan solumaya neden olabiliyor. Uzun süre devam eden ağız solunumu, bazı çocuklarda ağız ve çene gelişimini etkileyebilen faktörlerden biri olabiliyor. Bu nedenle yalnızca dişlerin değerlendirilmesi yerine, ağızdan solumanın altında yatan nedenin de araştırılması önem taşıyor. Gerekli durumlarda ortodontistler; çocuk doktoru, kulak burun boğaz uzmanı ve diğer ilgili uzmanlık alanlarıyla birlikte çalışarak çocuğun durumunu bütüncül şekilde değerlendirmelidir' dedi.

PARMAK EMME VE EMZİK KULLANIMINA DİKKAT

Bebeklik döneminde emme davranışının doğal bir refleks olduğunu belirten Dt. Kurşun, parmak emme gibi alışkanlıkların uzun süre devam etmesinin dişlerin ve çenelerin konumunu etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Bu noktada ebeveynlerin çocuğu yalnızca 'Bırak artık' diyerek zorlamasının doğru bir yaklaşım olmayabileceğine vurgu yapan Dt. Alanur Kurşun, 'Alışkanlığın neden devam ettiğinin anlaşılması ve uygun zamanda, uygun yöntemlerle bırakılmasının desteklenmesi daha sağlıklı bir süreç sağlayacaktır' diye konuştu.

'DİŞLER DÜZGÜNSE SORUN YOK' DÜŞÜNCESİ YANILTICI OLABİLİR

Ebeveynlerin çocuklarının ağız ve diş sağlığını değerlendirirken çoğunlukla 'Dişleri düzgün mü?' sorusuna odaklandığını belirten diş hekimi Alanur Kurşun, bunun tek başına yeterli olmadığını söyledi.

Kurşun, 'Dişlerin düzgün görünmesi, çene ilişkisinin ve kapanışın mutlaka normal olduğu anlamına gelmiyor. Üst ve alt çenenin birbiriyle ilişkisi, dişlerin temas şekli ve çocuğun ağzını kapatırken çenesini herhangi bir tarafa kaydırıp kaydırmadığı da ortodontik değerlendirmede önem taşıyor. Yanlış kapanış bazı çocuklarda çiğneme, konuşma ve çene fonksiyonları üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor' dedi.

EBEVEYNLER HANGİ BELİRTİLERE DİKKAT ETMELİ?

Diş hekimi Alanur Kurşun, Çocuğunuzda aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı bulunuyorsa ortodontik değerlendirme yararlı olabilir önerisinde bulunuyor.

Sürekli ağızdan soluma

Ağzı açık uyuma

Parmak emme alışkanlığının uzun süre devam etmesi

Dişlerin belirgin şekilde üst üste binmesi

Ön dişlerin ters kapanması

Çenenin kapanış sırasında yana kayması

Çiğnemede güçlük

Sık sık yanak veya damak ısırma

Süt dişlerinin çok erken veya çok geç kaybedilmesi

Bu belirtilerin her çocukta mutlaka ortodontik bir problem anlamına gelmediği, ancak değerlendirme gerektirebilecek işaretler olduğu unutulmamalı.

ÇOCUKLARDA ORTODONTİ HER ZAMAN TEL TEDAVİSİ ANLAMINA GELMİYOR

Çocuklarda ortodontik değerlendirme denildiğinde ebeveynlerin aklına çoğunlukla diş teli geliyor. Oysa erken yaşta yapılan değerlendirmelerin amacı her çocuğa tel takmak değil.

Bazı çocuklarda yalnızca düzenli takip yeterli olabilirken, bazı durumlarda zararlı ağız alışkanlığının ortadan kaldırılması veya süt dişlerinin korunmasına yönelik önlemler alınabiliyor.

Bazı çocuklarda ise büyüme ve gelişim döneminden yararlanılarak uygun zamanda ortodontik tedavi planlanabiliyor.

Bu nedenle erken değerlendirme, gereksiz tedaviden ziyade doğru zamanda doğru müdahalenin planlanmasına yardımcı oluyor.

ÇOCUKLARDA ORTODONTİ ERKEN FARK ETMEKLE BAŞLIYOR

Çocukların diş ve çene gelişiminde ebeveynlerin günlük gözlemleri önemli ipuçları sağlayabiliyor. Özellikle sürekli ağızdan soluma, ağzı açık uyuma, uzun süreli parmak emme ve belirgin kapanış bozuklukları göz ardı edilmemeli.

Çocuklarda ortodontik yaklaşımın temel amacı yalnızca düzgün görünen dişlere sahip olmak değil, dişlerin, çenelerin ve ağız fonksiyonlarının sağlıklı gelişimini takip etmek.

Kısacası çocuklarda ortodonti, 'Dişler ne zaman eğrilecek?' sorusundan çok, 'Gelişim doğru yönde ilerliyor mu?' sorusuyla başlıyor.

Lipödemde yağ dokusunun anormal ve simetrik birikimi ön plandayken, lenfödem lenf sıvısının dokularda birikmesiyle ortaya çıktığını, lipödemin genellikle iki bacağı benzer şekilde etkilediğini ve ayakların çoğunlukla korunurken, lenfödemde şişliğin ayaklara kadar ilerleyebildiğini ve zamanla ciltte kalınlaşma görülebildiğini söyleyen Medicana Konya Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Ahmet Nihat Baysal, bu iki hastalığın birbirinden ayrılmasının, uygulanacak tedavinin doğru belirlenmesinin de önemli olduğunun altını çizdi.

Lipödemin yağ dokusunun anormal, orantısız ve çoğunlukla simetrik birikimiyle seyreden kronik bir hastalık olduğunu kaydeden Op. Dr. Ahmet Nihat Baysal, çoğunlukla kadınlarda görüldüğünü, hastalığın genellikle ergenlik, gebelik, doğum sonrası dönem ve menopoz gibi hormonal değişimlerin yaşandığı dönemlerde ortaya çıkabildiğini veya ilerleyebildiğini ifade etti. Baysal, 'Lipödemde temel belirtiler çok önemlidir. Kalça, uyluk ve bacaklarda belirgin yağ birikimi olur. Bacaklar kalınlaşmasına rağmen ayak sırtı ve parmaklar genellikle normal görünür. Bu, lipödem açısından önemli bir klinik ipucudur. Etkilenen bölgelerdeki yağ dokusu, genel kilo kaybına göre dirençlidir. Bacaklarda ağrı, dokunmaya karşı hassasiyet, ağırlık hissi ve kolay morarma görülen diğer etkilerdir. Gün sonuna doğru dolgunluk ve rahatsızlık artabilir. Bu belirtilerin yaşanması ve sonrasındaki süreç yalnızca estetik bir kaygı değildir; hareket kabiliyetini, yaşam kalitesini ve psikolojik iyilik hlini olumsuz etkileyebilen tıbbi bir durumdur. İleri evrelerde yağ dokusundaki artış ve lenfatik sistem üzerindeki yük nedeniyle ikincil lenfatik yetmezlik gelişebilir ve lipödem ile lenfödemin birlikte görüldüğü lipolenfödem tablosu da ortaya çıkabilir' dedi.

Lenfödemde vücudun verdiği mesajların da erken dönemde fark edilmesi gereken önemli belirtiler içerdiğini belirten Op. Dr. Ahmet Nihat Baysal, lenfödemin, lenfatik dolaşım sisteminin taşıma kapasitesinin yetersiz kalması sonucu dokularda protein açısından zengin lenf sıvısının birikmesiyle ortaya çıktığını söyledi. Doğuştan gelen lenfatik bozukluklara bağlı gelişebileceği gibi; kanser cerrahisi, lenf bezlerinin alınması, radyoterapi, enfeksiyon, travma veya bazı damar hastalıkları sonrasında ikincil olarak da gelişebileceğini ifade eden Op. Dr. Ahmet Nihat Baysal, 'Lenfödemde temel belirtiler özellikle şişlik, gerginlik ve dokulardaki değişikliklerle kendini gösterebilir. Lenfödemde başlangıçta dinlenmekle azalabilen şişlik zamanla kalıcı hle gelebilir. İlerleyen dönemlerde dokuda sertleşme (fibrozis) ve ciltte kalınlaşma gelişebilir. Lipödemden farklı olarak ayak sırtı ve ayak parmakları da sıklıkla etkilenir. Lenfödem çoğu zaman tek taraflı ve asimetrik görülebilmekle birlikte, her iki bacağı da etkileyebilir. Etkilenen bölgelerde ağırlık, gerginlik ve sertlik ön planda olabilir; ağrı da görülebilir. Lipödemdeki gibi anormal yağ dokusu birikiminden farklı olarak temel sorun dokularda lenf sıvısının birikmesidir ve etkilenen bölge diyetle doğrudan küçülmez. Uzun süreli ve tedavi edilmeyen lipödem ise lenfatik sisteme ek yük oluşturarak lipolenfödem adı verilen karma bir tabloya dönüşebilir. Bu nedenle bacaklarda oluşan şişlik, gerginlik, sertleşme ve özellikle ayak ile parmakların da etkilenmesi yalnızca estetik bir sorun olarak değerlendirilmemeli; doğru tanı ve uygun tedavi açısından mutlaka dikkate alınmalıdır' ifadelerini kullandı.

Bacaklarında şişlik veya kalınlaşma fark eden kişilerin bu durumu yalnızca kilo artışına bağlayarak ihmal etmemesi gerektiğini belirten Op. Dr. Ahmet Nihat Baysal, benzer şikayetlerin farklı hastalıklardan kaynaklanabileceğine dikkat çekerek, 'Lipödem, lenfödem ve kronik venöz yetmezlik benzer şikyetlere yol açabileceği gibi aynı hastada birlikte de görülebilir. Bu nedenle bacaklarda oluşan şişlik veya kalınlaşmanın nedeninin doğru şekilde belirlenmesi büyük önem taşır. Doğru değerlendirme; ayrıntılı hasta öyküsü, fizik muayene ve gerekli görüldüğünde venöz ve lenfatik sistemin değerlendirilmesini içerir. Venöz Doppler ultrasonografi, özellikle eşlik eden toplardamar yetmezliğinin ortaya konulmasında önemli bir incelemedir. Klinik olarak gerekli görülen seçilmiş hastalarda lenfosintigrafi de lenfatik sistemin değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Yıllardır devam eden, her iki bacakta simetrik kalınlaşma, ağrı, hassasiyet ve kolay morarma şikyetleri bulunan kişilerin lipödem açısından değerlendirilmesi gerekir. Ayakları da kapsayan, zamanla sertleşen ve kalıcı hle gelen şişliklerde ise lenfödem ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır. Bacak şişliği ve kalınlaşmasının altında lipödem, lenfödem, kronik venöz yetmezlik veya bunların bir kombinasyonu bulunabilir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavinin ilk adımıdır' diye konuştu.

Denetimlerde, insan sağlığı açısından uygun olmadığı belirlenen, böceklenmiş, küflenmiş ve bozulmuş toplam 30 ton un tespit edildi. Yaklaşık 3 milyon TL piyasa değerine sahip ürünler işletmeden alınarak imha edildi. Bozuk unların ekmek ve unlu mamul üretiminde kullanılmasının önüne geçildi.

Mevzuata aykırılık tespit edilen işletme hakkında idari yaptırım uygulanırken, konuyla ilgili yasal sürecin de başlatıldığı bildirildi.

Tarsus Belediye Başkanı Ali Boltaç, gıda güvenliğinin öncelikli konular arasında yer aldığını belirterek, 'Vatandaşlarımızın güvenilir ve sağlıklı gıdaya ulaşması bizim için büyük önem taşıyor. Uygun fiyatlı üretim adı altında halkımızın sağlığını tehlikeye atan hiçbir uygulamaya geçit vermeyeceğiz. Kurallara uygun üretim yapan işletmelerimizin emeğinin yanındayız. Halk sağlığını riske atanların da karşısında olmaya devam edeceğiz' dedi.

Tarsus Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekiplerinin fırın, imalathane, market ve diğer gıda işletmelerine yönelik denetimlerini kent genelinde sürdüreceği bildirildi.

Bugün 50 yaşındaki bir kadının önünde ortalama 30 yılı aşkın bir yaşam olduğu veriler doğrultusunda öngörülürken, bu da kadınların yaşamlarının yaklaşık üçte birini menopoz sonrasında geçirdiği anlamına geliyor. Medicana Konya Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Latife Nevin Pehlivanlar Dar, artık temel soru olarak menopoza girilip girilmediği değil, bu dönemin ne kadar sağlıklı ve kaliteli geçirildiği üzerinde durulması gerektiğinin altını çizdi.

Son yıllarda menopoz polikliniklerine başvuruların artmasının, kadınların yalnızca daha uzun yaşamayı değil, daha sağlıklı ve daha kaliteli yaşamayı hedeflediğini de ortaya koyduğunu ifade eden Op. Dr. Latife Nevin Pehlivanlar Dar, 'Bu değişim, hekimlerin menopoz yönetimine bakışını da dönüştürdü. Artık yalnızca semptomları azaltmaya değil; kemik sağlığını korumaya, kalp-damar riskini değerlendirmeye, bilişsel fonksiyonları desteklemeye ve yaşam kalitesini bütüncül olarak iyileştirmeye odaklanıyoruz. Yaklaşık yirmi yıl önce menopoz hormon tedavisiyle ilgili oluşan çekinceler, birçok kadının etkili tedavilerden uzak kalmasına neden oldu. Ancak geçen sürede yayımlanan yüksek kaliteli çalışmalar ve uluslararası kılavuzlar, bu konudaki yaklaşımı önemli ölçüde değiştirdi. Bugün Kuzey Amerika Menopoz Derneği (NAMS/ The Menopause Society), Avrupa Menopoz ve Andropoz Derneği (EMAS) ve Uluslararası Menopoz Derneği (IMS) ortak bir noktada buluşuyor: Uygun hasta seçildiğinde, doğru zamanda başlanan menopoz hormon tedavisi, vazomotor semptomların tedavisinde en etkili yöntemdir ve yarar-risk dengesi birçok kadın için olumludur. Elbette her kadın için tek bir tedavi modeli yoktur. Yaş, menopoz süresi, kişisel ve ailesel sağlık öyküsü, kardiyovasküler risk, meme kanseri riski ve hastanın beklentileri birlikte değerlendirilerek kişiye özel bir tedavi planı oluşturulmalıdır' dedi.

2026 yılı itibarıyla menopoz yönetimindeki en önemli kavramın kişiselleştirilmiş tedavi olduğunu, günümüzde yalnızca hormon tedavisi seçenekleri değil, hormon kullanamayan veya kullanmak istemeyen kadınlar için geliştirilen yeni tedavilerin de dikkat çektiğini vurgulayan Op. Dr. Latife Nevin Pehlivanlar Dar, şu bilgileri verdi:

'Özellikle nörokinin-3 (NK3) reseptör antagonistleri, sıcak basmalarının oluşum mekanizmasını hedefleyen ilk nonhormonal ilaç grubu olarak menopoz tedavisinde önemli bir yenilik sunmaktadır. Bunun yanında transdermal östrojen uygulamaları ve mikronize progesteron gibi seçenekler, uygun hastalarda bireysel risk profiline göre tedaviyi daha güvenli ve daha esnek şekilde planlamamıza imkan sağlamaktadır. Artık amacımız yalnızca sıcak basmalarını azaltmak değildir; kadının uyku düzenini, iş yaşamını, ruh sağlığını, cinsel yaşamını, kemik sağlığını ve uzun dönem genel iyilik halini birlikte değerlendirmektir. Menopoz yaşamın doğal bir dönemidir; ancak yaşam kalitesini düşüren belirtilerin normal kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmez. Bugün elimizde bilimsel kanıtlarla desteklenen çok sayıda etkili tedavi seçeneği bulunmaktadır. Her kadının menopoz deneyimi farklıdır. Bu nedenle en doğru yaklaşım, hastayı yalnızca laboratuvar sonuçlarıyla değil; yaşam tarzı, beklentileri ve bireysel riskleriyle birlikte değerlendirmektir. Kadınlar artık daha uzun yaşıyor. Buradaki hedef ise sadece yaşam süresini uzatmak değil; sağlıklı, aktif ve kaliteli geçirilen yaşam yıllarını da artırmak olmalıdır. Çünkü menopoz bir son değil, yaşamın yeni ve güçlü bir başlangıcıdır.'

Diş Hekimi Alanur Kurşun, toplumda yaygın olan 'Dişleri ne kadar sert fırçalarsak o kadar iyi temizlenir' anlayışının doğru olmadığını ifade etti.

Diş fırçalamanın amacının dişleri kazımak değil, dişlerin üzerinde biriken plağı kontrollü ve nazik hareketlerle uzaklaştırmak olduğunu belirten Kurşun, aşırı baskının diş eti dokularında tahrişe ve zaman içerisinde diş eti çekilmesi ile diş yüzeylerinde aşınmaya katkıda bulunabileceğini söyledi.

FIRÇALAMA SIRASINDA BASKIYA DİKKAT

Doğru fırçalama tekniğinin ağız ve diş sağlığının korunmasında önemli bir yere sahip olduğunu belirten Dt. Kurşun, fırçanın diş eti hattına yaklaşık 45 derecelik açıyla yerleştirilmesini ve küçük, kontrollü hareketlerle kullanılmasını önerdi.

Kurşun, 'Diş fırçasının görevi dişleri kazımak değil, dişlerin üzerinde biriken plağı kontrollü ve nazik hareketlerle uzaklaştırmaktır' değerlendirmesinde bulundu.

ARKA DİŞLER VE İÇ YÜZEYLER İHMAL EDİLİYOR

Diş fırçalama sırasında yapılan bir diğer önemli hatanın ise ön dişlere yoğunlaşarak arka dişleri ve dişlerin iç yüzeylerini ihmal etmek olduğunu belirten diş hekimi Alanur Kurşun, dişlerin dış yüzeylerinin yanı sıra iç ve çiğneme yüzeylerinin de mutlaka temizlenmesi gerektiğini vurguladı.

Özellikle arka dişlerin ulaşılması daha zor bölgeler olması nedeniyle plak birikimine daha yatkın olduğuna dikkat çeken Kurşun, bu bölgelerin yeterince temizlenmemesinin ilerleyen süreçte çürük riskini artırabileceğini ifade etti.

Ağızda oluşan köpük miktarının dişlerin ne kadar iyi temizlendiğini göstermediğini de belirten Dt. Alanur Kurşun, yanlış diş fırçası seçimi, gereğinden fazla diş macunu kullanılması, diş fırçasının gereğinden fazla ıslatılması ve fırçalama sonrasında ağzın uzun süre çalkalanmasının da sık yapılan hatalar arasında yer aldığını söyledi.

DOĞRU DİŞ FIRÇALAMA NASIL OLMALI ?

Diş Hekimi Alanur Kurşun, sağlıklı bir ağız bakımı için şu noktalara dikkat edilmesi gerektiğini belirtti:

Dişler günde iki kez, yaklaşık iki dakika fırçalanmalı.

Florürlü diş macunu kullanılmalı.

Yumuşak kıllı ve ağıza uygun diş fırçası tercih edilmeli.

Dişlerin dış, iç ve çiğneme yüzeylerinin tamamı temizlenmeli.

Diş eti hattına fazla baskı uygulanmamalı.

Diş araları ayrıca temizlenmeli.

Ağız ve diş sağlığının korunmasında çok sayıda ürün kullanmaktan ziyade doğru bakım alışkanlıklarının oluşturulmasının önemli olduğunu vurgulayan Dt. Alanur Kurşun, 'Sağlıklı ağız bakımı, çok ürün kullanmaktan değil; doğru ürünü, doğru teknikle ve düzenli kullanmaktan geçer' ifadelerini kullandı.