Araç kiralayacaklar dikkat! Yaş, kilometre ve depozitoda yeni kurallar geliyor

Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtı kiralama sektörünün daha düzenli, şeffaf ve denetlenebilir bir yapıya kavuşması amacıyla yeni kurallar getirdi. Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete'de yayımlanarak sektörde faaliyet gösteren işletmeler ile tüketiciler açısından yeni bir dönemin kapısını açtı. Düzenlemeyle birlikte yalnızca kiralama şirketlerinin faaliyet koşulları değil, kiraya verilecek araçların yaşı, kilometresi, bakım durumu, filo büyüklüğü ve çevreci araç şartları da belirli kurallara bağlandı. Tüketicileri doğrudan ilgilendiren depozito, rezervasyon iptali, sigorta ve hasar süreçlerinde de yeni uygulamalar devreye alınacak. Bakanlığın açıklamasına göre düzenlemenin temel amaçları arasında otomotiv sektöründe adil ve rekabetçi piyasa yapısının oluşturulması, kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesi, hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve tüketici memnuniyetinin artırılması bulunuyor. YETKİ BELGESİ OLMADAN ARAÇ KİRALANAMAYACAKYeni düzenlemeyle ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmeler için yetki belgesi alma zorunluluğu getirildi. Böylece sektörde faaliyet gösteren işletmelerin belirli standartları karşılaması ve Bakanlık tarafından daha etkin biçimde takip edilmesi hedefleniyor. Yetki belgesi alabilmek için işletmelerin ilgili meslek odasına kayıtlı olması ve vergi mükellefiyetinin bulunması gerekiyor. İşletmenin faaliyet gösterdiği iş yerinin de mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekiyor. Düzenlemede işletme sorumlularına ilişkin şartlar da yer alıyor. Buna göre sorumluların en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanan Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekiyor. KİRALIK ARAÇLARDA 6 YAŞ SINIRIYeni düzenlemenin tüketicileri doğrudan ilgilendiren en önemli başlıklarından biri araçların yaşına ilişkin oldu. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiraya verilmesi yasaklanacak. Böylece kiralama şirketlerinin filolarında daha yeni ve teknik açıdan daha güvenli araçların bulunması amaçlanıyor. Araçların yalnızca yaşına değil, yaptığı kilometreye de sınır getiriliyor. 180 bin kilometrenin üzerinde bulunan taşıtlar kiralanamayacak. Elektrikli araçlarda ise bu sınır 300 bin kilometre olarak uygulanacak. Bunun yanında periyodik bakımları zamanında yaptırılmayan araçların kiraya verilmesine izin verilmeyecek. Ağır hasar kaydı bulunan taşıtların da kiralama faaliyetinde kullanılması yasaklanacak. KİRALAMA ŞİRKETLERİNE FİLO ŞARTIYeni sistem yalnızca araçların niteliğini değil, işletmelerin sahip olması gereken asgari araç sayısını da düzenliyor. Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin toplamda en az 10 taşıta sahip olması gerekiyor. Bu araçların en az 5'inin işletme adına tescilli olması şartı bulunuyor. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde ise işletmelerin en az 5 araçlık filoya sahip olması gerekiyor. Bu araçlardan en az 2'sinin işletme adına kayıtlı olması şartı aranıyor. Ayrıca bu bölgelerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında, araçlardan en az birinin Türkiye'de üretilmesi şartıyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulundurması zorunlu olacak. DEPOZİTOYA ÜST SINIR GETİRİLDİYeni düzenlemenin tüketiciler açısından dikkat çeken bir diğer başlığı ise depozito uygulaması oldu. Buna göre 1 ila 6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito, en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olabilecek. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito tutarı en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırılacak. Depozitonun iadesi için de belirli bir süre getiriliyor. Araç tüketici tarafından iade edildikten sonra depozitonun 7 gün içerisinde geri ödenmesi zorunlu olacak. Ayrıca aracın olağan kullanımından kaynaklanan normal aşınma ve yıpranmalar nedeniyle tüketiciden ücret alınamayacak. Bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılmasının da önüne geçilecek. REZERVASYON İPTALİNDE TÜKETİCİYE YENİ HAKÖn ödemeli rezervasyon yapan tüketiciler için de yeni bir hak tanımlanıyor. Araç teslimine 24 saatten az süre kalması koşuluyla tüketici, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden değişiklik yapabilecek veya rezervasyonu iptal edebilecek. Bu işlem nedeniyle tüketiciden herhangi bir kesinti yapılmayacak. SİGORTA İÇİN EK ÜCRET ALINAMAYACAKYeni kurallarla kiralama sırasında sunulan sigorta güvenceleri de düzenleme altına alınıyor. Sigorta güvencelerinin kiralama bedeline dahil edilmesi gerekiyor. Kiracının sigortadan yararlanma hakkının ayrıca ücret ödenmesi ya da başka bir koşulun yerine getirilmesi şartına bağlanması yasaklanacak. Ayrıca işletme ile kiracı arasında özel bir anlaşma bulunmadığı durumlarda, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmadan değer kaybı gerekçesiyle tüketiciden ücret talep edilemeyecek. Mevsim koşulları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda işletmelerin kış lastiği sağlama yükümlülüğü de bulunacak. HASAR VE ARIZA DURUMUNDA 7/24 ULAŞILABİLİR İLETİŞİMAraç kiralama şirketlerine, kiracıların hasar ve arıza durumlarında ulaşabilecekleri sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturma zorunluluğu getiriliyor. Böylece kiralama sürecinde araçla ilgili problem yaşayan tüketicilerin işletmeye ulaşamaması nedeniyle yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor. İLAN PLATFORMLARINA DA YENİ SORUMLULUKDüzenleme yalnızca rent a car işletmelerini değil, araç kiralama ilanlarının yayınlandığı aracı ve ilan platformlarını da kapsıyor. Platformlar, ilan veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve kiralık araç ilanı yayımlaması engellenecek. KİRALAMA BİLGİ SİSTEMİ KURULACAKTicaret Bakanlığı tarafından Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulması da düzenlemenin önemli unsurları arasında yer alıyor. Sistemin 1 Ocak 2027'ye kadar kurulması ve kiralama faaliyetleriyle araçların takip ve kontrolünde kullanılması planlanıyor. Yetki belgesi başvuruları ile belgeye ilişkin diğer işlemler de bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek. İŞLETMELERE UYUM İÇİN SÜRE TANINDIYeni düzenlemenin sektörde bir anda uygulanması yerine işletmelere belirli bir uyum süreci de tanındı. Yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelerin yetki belgesi alabilmesi için 1 Temmuz 2027'ye, asgari taşıt sayısı ile araçların niteliklerine ilişkin şartları yerine getirebilmesi için ise 1 Ocak 2028'e kadar süre verildi.Aracı ve ilan platformları açısından da geçiş süreci öngörülüyor. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce platformlar ile kiralama işletmeleri arasında imzalanan sözleşmelerin 1 Temmuz 2027'ye kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekiyor.