Kadeş Antlaşması ne zaman yapıldı? Nerede yapıldı? Kadeş Antlaşması hangi uygarlığa aittir? Maddeleri nelerdir?

Yaklaşık MÖ 1259 yılına tarihlenen antlaşma; karşılıklı saldırmazlık, askeri yardım, barış ve kaçakların iadesi gibi hükümleriyle tarihin bilinen en eski yazılı uluslararası barış antlaşmalarından biri olarak kabul ediliyor. Peki, Kadeş Antlaşması ne zaman yapıldı, nerede imzalandı, hangi uygarlığa aittir ve maddeleri nelerdir?

KADEŞ ANTLAŞMASI NE ZAMAN YAPILDI?

Kadeş Antlaşması, Mısır Firavunu II. Ramses ile Hitit Kralı III. Hattuşili arasında yaklaşık MÖ 1259 yılında imzalandı. Bazı tarihî kaynaklarda antlaşmanın tarihi MÖ 1269 olarak da belirtiliyor.

Bu Habere de Bak

Eşref Tek ne zaman başlıyor? Eşref Tek dizisi yeni sezonu ne zaman? Aybüke Pusat Eşref Tek dizisine mi geliyor?

Antlaşmanın imzalanmasına giden süreç, Mısır ve Hitit İmparatorluğu arasında yaşanan uzun süreli siyasi ve askeri mücadelelere dayanıyor. İki devlet, özellikle Suriye ve çevresindeki topraklar üzerinde hâkimiyet kurmak amacıyla karşı karşıya geldi.

Bu mücadelenin en önemli aşamalarından biri, yaklaşık MÖ 1274 yılında gerçekleşen Kadeş Savaşı oldu. Mısır ordusuna II. Ramses, Hitit ordusuna ise dönemin kralı II. Muvattalli komuta etti.

Savaşın ardından bölgedeki güç mücadelesi devam etti. II. Muvattalli'nin ölümünden sonra Hitit tahtına geçen III. Hattuşili ile II. Ramses arasında diplomatik görüşmeler yürütüldü. Bu görüşmeler sonucunda iki büyük devlet arasında barış antlaşması imzalandı.

KADEŞ ANTLAŞMASI NEREDE YAPILDI?

Kadeş Antlaşması'nın adı, Mısır ve Hitit ordularının karşı karşıya geldiği Kadeş kentinden geliyor. Ancak antlaşma, savaşın gerçekleştiği Kadeş kentinde imzalanmadı.

Kadeş Savaşı, günümüzde Suriye sınırları içerisinde bulunan ve Asi Nehri yakınındaki Kadeş antik kenti çevresinde gerçekleşti. Barış antlaşmasının diplomatik süreci ise Hitit başkenti Hattuşa ile Mısır sarayı arasında yürütüldü.

Bu Habere de Bak

Salih Karataş kimdir? Neden öldü? Salih Karataş nerelerde görev yaptı? Salih Karataş Paşa kaç yaşındaydı?

Hitit Kralı III. Hattuşili tarafından hazırlatılan antlaşma metninin gümüş tablet üzerine yazılarak Mısır'a gönderildiği biliniyor. Mısır tarafında da antlaşmanın kendi nüshası hazırlandı. Böylece iki devlet, üzerinde uzlaşılan hükümleri kendi kayıtlarına geçirdi.

Hitit başkenti Hattuşa, günümüzde Çorum'un Boğazkale ilçesinde bulunan Hattuşa Antik Kenti ile özdeşleşiyor.

KADEŞ ANTLAŞMASI HANGİ UYGARLIĞA AİTTİR?

Kadeş Antlaşması yalnızca bir uygarlığa ait değildir. Antlaşma, Eski Mısır uygarlığı ile Anadolu'da hüküm süren Hitit İmparatorluğu arasında yapılmıştır.

Antlaşmanın taraflarını Mısır Firavunu II. Ramses ve Hitit Kralı III. Hattuşili oluşturdu. Dolayısıyla belge, iki farklı devletin uluslararası ilişkilerini düzenleyen ortak bir diplomatik anlaşma niteliği taşıyor.

Antlaşmanın hazırlanmasında ve yürürlüğe girmesinde Hitit Kraliçesi Puduhepa da önemli rol oynadı. Kendi mührünü antlaşma belgesine bastıran Puduhepa, dönemin diplomatik ilişkilerinde kraliçelerin de etkili olabildiğini gösteren tarihî isimler arasında yer aldı.

KADEŞ ANTLAŞMASI'NIN MADDELERİ NELERDİR?

Kadeş Antlaşması'nın maddeleri, iki devlet arasında kalıcı barışın sağlanmasını ve karşılıklı güvenlik ilişkilerinin kurulmasını amaçlıyordu. Antlaşma, yalnızca savaşın sona erdirilmesini değil, gelecekte yaşanabilecek anlaşmazlıkların önlenmesini de hedefliyordu.

Antlaşmanın öne çıkan hükümleri arasında iki devletin birbirine saldırmaması, dışarıdan gelebilecek tehditlere karşı yardımlaşması ve kaçakların karşılıklı olarak iade edilmesi bulunuyordu.

Anlaşmanın temel hükümleri şu konuları kapsıyordu:

Karşılıklı saldırmazlık: Mısır ve Hitit devletleri birbirlerine karşı savaş açmayacak, aralarındaki barış ve dostluk ilişkisini sürdürecekti.

Askeri yardım: Taraflardan biri başka bir devletin saldırısına uğradığında diğer taraf destek sağlayacaktı. Bu hüküm, iki imparatorluk arasında ortak savunma anlayışının oluşturulmasını amaçlıyordu.

İç isyanlara karşı destek: Taraflardan birinde meydana gelebilecek ayaklanma ve taht mücadeleleri gibi gelişmelerde diğer devletin destek vermesi öngörülüyordu.

Kaçakların iadesi: Bir devletten diğerine kaçan kişilerin geri gönderilmesi konusunda karşılıklı yükümlülükler getirildi. İade edilen kişilere karşı insani davranılması da antlaşmanın hükümleri arasında yer aldı.

Barışın gelecek nesillere aktarılması: Antlaşmayla kurulan dostluk ve barış ilişkisinin yalnızca iki hükümdarın dönemiyle sınırlı kalmaması, onların çocukları ve sonraki kuşaklar tarafından da sürdürülmesi amaçlandı.

Tanrıların şahitliği: Antlaşmanın hükümlerinin korunması için Hitit ve Mısır tanrıları şahit gösterildi. Anlaşmaya bağlı kalanların kutsanması, hükümleri ihlal edenlerin ise tanrıların gazabına uğraması öngörüldü.

KADEŞ ANTLAŞMASI NEDEN ÖNEMLİDİR?

Kadeş Antlaşması, dünya diplomasi tarihinin en önemli belgelerinden biri olarak kabul ediliyor. İki büyük imparatorluk arasında eşitlik ve karşılıklı yükümlülük esasına dayalı bir barış düzeni oluşturması, antlaşmanın tarihî önemini artırıyor.

Antlaşma, tarihin günümüze ulaşan en eski yazılı uluslararası barış antlaşması olarak tanınıyor. Bu özelliğiyle modern diplomasi tarihinin gelişimini anlamak açısından da önemli bir belge niteliği taşıyor.

Antlaşmanın bir diğer önemli özelliği ise tarafların birbirlerini eşit statüde büyük krallar olarak tanımasıdır. Böylece iki devlet arasındaki ilişkiler, yalnızca askeri güç üzerinden değil, diplomatik uzlaşma ve karşılıklı güvence üzerinden şekillendirildi.

KADEŞ ANTLAŞMASI'NIN ORİJİNALİ NEREDE BULUNDU?

Antlaşmanın taraflar arasında gönderilip alınan orijinal gümüş tabletleri günümüze ulaşmadı. Ancak belgenin farklı kopyaları sayesinde antlaşmanın hükümleri ve içeriği hakkında bilgi edinilebiliyor.

Hitit başkenti Hattuşa'da yapılan arkeolojik kazılarda, antlaşmanın Akadça çivi yazısıyla hazırlanmış kil tablet kopyaları ortaya çıkarıldı. Bu tabletler, dönemin uluslararası diplomasi dili olan Akadçanın kullanılması bakımından da önem taşıyor.

Antlaşmanın Mısır nüshası ise Karnak ve Ramesseum gibi tapınakların duvarlarına hiyerogliflerle işlendi. Böylece aynı diplomatik anlaşmanın hem Hitit hem de Mısır kayıtlarında farklı biçimlerde korunan örnekleri günümüze ulaştı.

Antlaşmaya ait tablet örneklerinden biri İstanbul Arkeoloji Müzeleri koleksiyonunda bulunuyor. Belgenin büyütülmüş bir kopyası ise ABD'nin New York kentindeki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde sergileniyor.