Konya'da bir mescidin ardına saklanan 700 yıllık ilim ve tasavvuf hikayesi
Selçuklu ve Karamanoğulları dönemlerine tanıklık eden Megaribe Mescidi, ilim ve tasavvuf dünyasında iz bırakan Abdülmümin Halife'nin adıyla Konya'nın tarihî hafızasında yaşamaya devam ediyor.
Selçuklular döneminde inşa edilen ve ilk yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen Megaribe Mescidi, Anadolu’nun önemli tarihî yapıları arasında yer alıyor. Mescit, Anadolu Selçuklu Sultanı III. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde, 674/1275 yılında, Mahmut bin Emirülhac tarafından yeniden inşa edildi. Yapının yanına hankâh, mektep ve darülfukahadan oluşan bir külliye eklenerek bölge önemli bir ilim ve irfan merkezi hâline getirildi.
Külliye, Karamanoğulları Döneminde de aktif şekilde kullanıldı. Bu dönemde külliyede görev yapan Kadirî şeyhlerinden Abdülmümin Halife, ilmi kişiliği ve sanat yönüyle öne çıktı. Güzel sesiyle tanınan ve ney üfleyen Abdülmümin Halife, dönemin kaynaklarında “Şeyhü’l-kâmil, âlimü’l-fâzıl, nâsihü’l mülûk ve’s-selâtin” gibi övgü dolu unvanlarla anıldı. Aynı zamanda İnce Minare Medresesi’nde müderrislik yapan Halife, yaşadığı dönemin en güçlü ilim otoritelerinden biri olarak kabul edildi.
Karamanoğlu İbrahim Bey, Abdülmümin Halife’ye büyük bir hürmet gösterdi. Bu saygının bir göstergesi olarak Konya’daki dervişleri her türlü divani yükümlülük ve vergilerden muaf tutan bir belge verdi. Bu ayrıcalık, Osmanlı Sultanı II. Bayezid tarafından da aynen tanındı.
Kurulduğu günden itibaren zengin vakıflara sahip olan külliyeye, Abdülmümin Halife de kendi imkânlarıyla önemli vakıflar tahsis etti. Mescidin yanındaki tekkede uzun yıllar şeyhlik yapan Halife’nin adı, bu süreçten sonra mescitle özdeşleşti ve yapı günümüze kadar Abdülmümin Halife Mescidi olarak anıldı. Ancak zamanla külliyeye ait diğer yapılar yıkılarak ortadan kayboldu.
Aslen Konyalı olan Abdülmümin Halife, 876/1472 yılı Şaban ayının 19’uncu gecesi (Cuma) vefat etti. Pir Esat Türbesi’nin kuzeyindeki kabristana defnedilen Halife’nin mezarı, Cumhuriyet döneminde kabristanın kaldırılmasıyla birlikte taşındı. Mezarın baş ve ayak taşları bugün Konya Müzesi’nde muhafaza ediliyor.
Tarihî Megaribe Mescidi ve Abdülmümin Halife’nin bıraktığı miras, Konya’nın ilim, tasavvuf ve kültür geçmişine ışık tutmaya devam ediyor.
