Konya'da zamanın sırrını saklayan yer: 'Gizlenmez'in gizemi!
Konya sokaklarında bir köşe… Taşların arasında fısıldayan bir tarih var. 1215 yılında inşa edilen Akçe Gizlenmez Mescidi, Selçuklu ustalarının eliyle örülen taş işçiliği ve gizemli geometrik desenleriyle ziyaretçilerini adeta büyülüyor. Kim derdi ki, bu küçük mescit, Konya'nın en derin sırlarını saklıyor?
Konya’da Aksinne Mahallesi’nde, Sahip Ata Külliyesi’nin hemen yanı başında yer alan Akçe Gizlenmez Mescidi (Hacı Ferruh Mescidi / Taş Mescit), Türkiye Selçuklu döneminin en özgün taş eserlerinden biri olarak dikkat çekiyor. 1215-16 yılında Hacı Ferruh bin Abdullah tarafından inşa ettirilen yapı, Selçuklu taş işçiliğinin zarif örneklerini barındırıyor.
TARİHİN SAKLI TANIKLARI
Mescidin giriş cephesinde yer alan taçkapı üzerindeki kitabe, Selçuklu sülüsü ile yazılmış beş satırdan oluşuyor ve yapının tarihini, yaptıranını ve dönemin hükümdarı I. İzzeddin Keykavus’u açıkça belirtiyor. İç harime açılan ikinci taçkapıda ise yapının mimarı Ramazan bin Güneş ismi yer alıyor.
PLAN VE YAPISAL ÖZELLİKLER
Akçe Gizlenmez Mescidi, doğu-batı yönünde uzanan kare planlı bir ana mescit ve önünde kapalı son cemaat bölümü ile inşa edilmiş. Mescit kısmı 6,85x6,85 m boyutlarında, giriş kısmı ise 6,85x3,57 m ölçülerinde. Bu iki bölüm, Selçuklu taş işçiliğinin bütünlüğüyle uyumlu şekilde sıralanan kesme taşlarla inşa edilmiş.
KUBBE VE TAÇKAPI İŞÇİLİĞİ
Mescidin kare planlı yapısında, dört iri tromp ile kubbe kasnağına geçiş sağlanıyor. Tromplar üzerindeki sağır nişler ve mukarnas hücreleri özgün kubbe örtüsünü işaret etse de, günümüzde kubbe yıkılmış ve yerine düz ahşap örtü yapılmış. Mescidin her iki taçkapısı da geometrik taş işçiliği ve altıgen birimlerle süslenmiş, Selçuklu estetiğinin tipik örneklerini sunuyor.
KONYA’DA TEK VE ÖZGÜN
Akçe Gizlenmez Mescidi, tamamen kesme taştan inşa edilmiş olmasıyla Konya’daki diğer mescitlerden ayrılıyor. Gödene ve Gici Muhsine taşlarıyla yapılmış beden duvarları, mihrab ve taçkapılarda kullanılan oyma taş işçiliği ile bütünleşiyor. Yapının taş örgüsü, Selçuklu mimarisinin zarafeti ve sağlamlığını bir arada sunuyor.
GEOMETRİ VE BEZEMEDE SELÇUKLU ZARAFETİ
Taçkapılarda ve mihrapta kullanılan altıgen geometrik geçmeler, Kayseri Çifte Medrese ve Niğde Alâeddin Camii gibi 13. yüzyıl erken dönem Selçuklu eserleriyle benzerlik gösteriyor. Mescidin taş bezemeleri, plan tipi ve malzeme kalitesi, onu yalnızca bir mescit değil, Konya Selçuklu mimarisinin nadide bir şaheseri hâline getiriyor.
