Konya'nın saklı tarihi: Balıklı Çeşme yüzyılların izini taşıyor
Konya'nın Meram ilçesinde yer alan Balıklı Çeşme, yalnızca bir su yapısı değil, farklı medeniyetlerin inanç ve kültür izlerini günümüze taşıyan önemli bir tarihi eser olarak dikkat çekiyor. Günümüzde Şükran Mahallesi olarak bilinen, geçmişte ise İhtiyareddin Mahallesi adıyla anılan bölgede bulunan çeşme, Roma Dönemi'ne kadar uzanan köklü bir yerleşim alanının içinde yer alıyor.
Cumhuriyet Dönemi’ne kadar Rum nüfusun ağırlıklı olarak yaşadığı semtte bulunan Balıklı Çeşme, aynı adı taşıyan sokakta yer alıyor. Bölgenin tarihi dokusuyla bütünleşen yapı, Konya’nın çok kültürlü geçmişini yansıtan nadir örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
1901 YILINDA MERMERDEN İNŞA EDİLDİ
Mermerden yapılan çeşmenin ön cephesinde, sade ayaklar üzerine oturan basık kemer dikkat çekiyor. Üç kademeli saçak düzenlemesine sahip yapının orta kısmında üçgen bir alınlık, köşelerinde ise baba taşları bulunuyor. Yapının kitabesine göre çeşme 1901 yılında inşa edildi.
“APA” KELİMESİ VE SUYUN ANLAMI
Balıklı Çeşme’yi benzer dönem yapılarından ayıran en önemli detaylardan biri kitabesinde yer alan iki balık figürü ve bu figürlerin arasında bulunan “apa” kelimesi. Konya’da sıkça karşılaşılan bu kelime; Apa Köyü, Altınapa Barajı ve Apasaray gibi birçok yer adında da yer alıyor. “Apa” kelimesinin aynı zamanda su anlamına geldiği biliniyor.
KİTABEDE GİZLİ TARİH DETAYI
Kitabedeki “apa” kelimesi dikkatle incelendiğinde, “p” harfinin bir ayağının altında, diğerinin üstünde nokta bulunduğu görülüyor. Bu detayın, Rumlarda ebcet hesabına benzer bir tarih sistemiyle bağlantılı olduğu ve kelimenin 1901 yılını işaret ettiği anlaşılıyor. Aynı tarih, kitabede rakamla da belirtilmiş durumda.
SELÇUKLU’DAN KALAN BALIK FİGÜRÜ
Araştırmacı Konyalı’nın aktardığı bilgilere göre, Konya Kalesi’nden getirilen M.1220 tarihli, balık figürlü bir Selçuklu kitabesi, bir dönem Balıklı Çeşme üzerinde yer aldı. Daha sonra bu kitabe müzeye kaldırıldı. Bu durum, balık figürünün hem Müslümanlar hem de Hristiyanlar tarafından kutsal kabul edildiğini ortaya koyuyor.
BALIK SEMBOLÜNÜN İNANÇTAKİ YERİ
Çeşmenin üzerinde yer alan ve dikkatli bakıldığında görülebilen “ICQUS” kelimesi de yapının inanç tarihindeki önemini gösteriyor. Balık anlamına gelen bu kelimenin baş harflerinin, Hristiyanlıkta kutsal kabul edilen bir ifadeyi oluşturduğu belirtiliyor. Prof. Dr. Thomas Drew Bear’e göre bu harfler;
İsa,
Krist,
Tanrı’nın Oğlu,
Kurtarıcı
ifadelerinin baş harflerini temsil ediyor.
KÜLTÜRLERİN KESİŞTİĞİ BİR MİRAS
Balıklı Çeşme, mimarisi, kitabesi ve taşıdığı sembollerle Konya’nın farklı inanç ve medeniyetlerin buluşma noktası olduğunun somut bir göstergesi olarak varlığını sürdürüyor. Tarihi yapı, bugün de geçmişten bugüne uzanan çok katmanlı kültürel mirasıyla dikkat çekiyor.
