Konyalı Avukat sosyal medyada 'müstehcen' tartışmasına açıklık getirdi

Sosyal medyada her gün milyonlarca görüntü ve video paylaşılırken, açık kıyafetler, cinsel çağrışım taşıyan danslar, çıplaklık içeren görüntüler ve kamusal alandaki cinsel nitelikli davranışlar da zaman zaman hukuki tartışmaların odağına yerleşiyor. Kamuoyunda bu tür içerikler için sıklıkla “Bu müstehcenlik değil mi?”, “Bunun cezası yok mu?” soruları gündeme gelirken, günlük hayatta kullanılan “müstehcenlik” kavramı ile Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen müstehcenlik suçunun aynı olmadığı belirtiliyor. Hakimiyet.com’a konuşan Avukat Merve Kahraman, konuya ilişkin değerlendirmesinde toplumun ahlak anlayışı ile ceza hukukundaki suç tanımının birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.Kahraman, müstehcenlik kavramının günlük hayattaki anlamıyla ceza hukukundaki karşılığının birebir örtüşmediğini belirterek, “Müstehcenlik genel anlamıyla toplumun ar ve haya duygularını inciten, cinsel dürtüleri istismar eden ve edep anlayışıyla bağdaşmadığı değerlendirilen içerikleri ifade etmek için kullanılan bir kavramdır. Ancak burada önemli bir sorun ortaya çıkar; Neye göre ve kime göre müstehcen?” dedi.Toplumların değer yargılarının değişebildiğini ve aynı toplum içerisinde insanların ahlak ve edep anlayışlarının birbirinden farklı olabileceğini ifade eden Kahraman, “Ceza hukuku ise kişiden kişiye değişen değerlendirmeler üzerinden insanları cezalandıramaz. Bu nedenle bir görüntünün toplum tarafından ‘ayıp’, ‘ahlaksız’, ‘edebe aykırı’ veya hatta ‘müstehcen’ olarak nitelendirilmesi ile TCK anlamında müstehcenlik suçunu oluşturması birbirinden farklı meselelerdir” diye konuştu. “TCK 226 GENEL BİR MÜSTEHCENLİK YASAĞI GETİRMİYOR”Türk Ceza Kanunu’nun 226’ncı maddesinin kapsamına ilişkin de bilgi veren Kahraman, kanunda her türlü müstehcen davranışın genel olarak suç sayıldığı şeklinde bir düzenleme bulunmadığını söyledi.Kahraman, “Maddeyi açıp okuduğumuzda ‘müstehcen davranışta bulunan kişi cezalandırılır’ şeklinde genel bir suç tanımıyla karşılaşmayız. Aksine kanun, müstehcen içeriklerle bağlantılı belirli davranışları tek tek düzenlemektedir” ifadelerini kullandı.Maddenin ilk fıkrasında yer alan fiillere değinen Kahraman, “Örneğin müstehcen görüntü, yazı veya sözlerin çocuklara verilmesi veya gösterilmesi; çocukların görebileceği yerlerde sergilenmesi; bunların belirli şekillerde satış veya kiraya arz edilmesi ve reklamının yapılması maddenin ilk fıkrasında düzenlenen fiiller arasındadır” dedi.TCK 226’nın ikinci fıkrasına da dikkat çeken Kahraman, “Maddenin ikinci fıkrası ise müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yoluyla yayımlayan veya yayımlanmasına aracılık eden kişiyi ayrıca cezalandırmaktadır” diye konuştu.Çocukların müstehcen ürünlerin üretiminde kullanılması halinde ise daha ağır hükümlerin bulunduğunu belirten Kahraman, “Bunun yanında çocukların müstehcen ürünlerin üretiminde kullanılması ve bu ürünlerin ülkeye sokulması, çoğaltılması, satışa arz edilmesi, satılması, nakledilmesi, depolanması, ihraç edilmesi, bulundurulması veya başkalarının kullanımına sunulması hakkında çok daha ağır hükümler bulunmaktadır” ifadelerini kullandı.Kanunda ayrıca farklı nitelikteki cinsel içeriklere ilişkin özel düzenlemelerin bulunduğunu aktaran Kahraman, “Kanun ayrıca cebir, şiddet, hayvanlarla veya ölmüş insan bedeni üzerinde gerçekleştirilen cinsel davranışları içeren ürünler hakkında da özel düzenleme getirmiştir. Yani aslında TCK 226 tek bir davranışı değil, birbirinden farklı birçok fiili düzenleyen bir hükümdür” dedi. “SOSYAL MEDYADA AÇIK VİDEO PAYLAŞMAK HER DURUMDA SUÇ DEĞİL”Sosyal medyada açık kıyafetlerle görüntü paylaşılması veya cinsel çağrışım taşıyan hareketlerin sergilenmesinin tek başına müstehcenlik suçunun oluştuğu anlamına gelmediğini belirten Kahraman, “Her durumda değil” değerlendirmesinde bulundu.Kahraman, “Bir kişinin sosyal medyada açık kıyafetlerle görüntü paylaşması, cinsel çağrışım taşıyan hareketlerde bulunması veya toplumun bir bölümünün ahlaken uygun bulmadığı bir video yayımlaması, tek başına müstehcenlik suçunun oluştuğunu söylemek için yeterli değildir” dedi.Öncelikle içeriğin ceza hukuku bakımından müstehcen nitelikte olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini ifade eden Kahraman, “Ardından çok daha önemli ikinci soru gelir: Kanunun suç olarak düzenlediği hangi fiil gerçekleştirilmiştir?” diye konuştu.Hukuki değerlendirmede yalnızca görüntüdeki çıplaklık oranına bakılmadığını vurgulayan Kahraman, “Dolayısıyla hukuki değerlendirme yalnızca görüntüde ‘ne kadar çıplaklık bulunduğuna’ bakılarak yapılamaz. İçeriğin niteliği, kimlerin yer aldığı, nasıl üretildiği, nerede ve ne şekilde yayımlandığı ve çocukların söz konusu olup olmadığı somut olay içerisinde ayrı ayrı değerlendirilir” ifadelerini kullandı. “HER ÇIPLAK GÖRÜNTÜ MÜSTEHCENLİK SUÇU DEĞİLDİR”Toplumda sık karşılaşılan bir başka yanlış değerlendirmeye de değinen Kahraman, çıplaklığın otomatik olarak müstehcenlik suçunu oluşturmadığını söyledi.“Çıplaklık varsa mutlaka müstehcenlik suçu mu vardır? Hayır. Bu da kamuoyunda sık yapılan bir başka yanlış genellemedir” diyen Kahraman, şöyle devam etti:“Çıplaklık bir içeriğin değerlendirilmesinde önemli olabilir; ancak her çıplak görüntünün otomatik olarak TCK 226 kapsamında suç oluşturduğu şeklinde bir kural yoktur.”Sanatsal, bilimsel veya edebi eserler bakımından kanunda ayrıca düzenlemeler bulunduğuna işaret eden Kahraman, “Sanatsal, bilimsel veya edebî eserler bakımından kanunun ayrıca düzenlemeler getirmiş olması dahi müstehcenlik değerlendirmesinin yalnızca ‘çıplaklık var mı, yok mu?’ sorusuyla yapılamayacağını göstermektedir. Aynı şekilde cinsel çağrışım taşıyan her görüntüyü de doğrudan müstehcenlik suçu olarak nitelendirmek mümkün değildir” dedi. “HER CİNSEL DAVRANIŞ MÜSTEHCENLİK SUÇU DEĞİLDİR”Kamusal alandaki cinsel davranışlar bakımından da TCK 225 ile TCK 226 arasındaki ayrıma dikkat çeken Kahraman, “Belki de kavram karmaşasının en fazla yaşandığı yer burası” dedi.Kahraman, “Örneğin bir kişinin kamusal alanda cinsel organını teşhir ettiğini düşünelim. Gündelik dilde insanların büyük bölümü bu davranışı hiç tereddüt etmeden ‘müstehcenlik’ olarak adlandıracaktır. Ancak ceza hukukundaki karşılığı mutlaka TCK 226 değildir” ifadelerini kullandı.Türk Ceza Kanunu’nun 225’inci maddesine dikkat çeken Kahraman, “Çünkü Türk Ceza Kanunu’nun hemen bir önceki maddesi olan TCK 225, ‘Hayasızca hareketler’ başlığını taşımaktadır ve alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişinin cezalandırılmasını düzenlemektedir” diye konuştu.Kahraman, “Toplumun ‘müstehcen davranış’ dediği her cinsel davranış, TCK 226’daki müstehcenlik suçu değildir” dedi.Somut olayın özelliklerine göre farklı suç tiplerinin de gündeme gelebileceğini belirten Kahraman, “Somut olayın özelliklerine göre başka suç tiplerinin gündeme gelmesi de mümkündür” ifadelerini kullandı. “SOSYAL MEDYA HUKUKUN DIŞINDA DEĞİL”Sosyal medya platformlarının hukukun dışında olmadığına da dikkat çeken Kahraman, özellikle TCK 226’nın ikinci fıkrasının önem taşıdığını söyledi.Kahraman, “Buraya kadar anlattıklarımızdan ‘O halde sosyal medyada her türlü cinsel içerik serbesttir’ sonucu da çıkarılmamalıdır” dedi.TCK 226’nın ikinci fıkrasına işaret eden Kahraman, “TCK 226’nın ikinci fıkrasında müstehcen görüntü, yazı veya sözlerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması veya yayımlanmasına aracılık edilmesi açıkça düzenlenmektedir. Dolayısıyla bir içeriğin sosyal medya aracılığıyla geniş bir kitleye ulaştırılması ceza hukuku açısından önem taşıyabilir” diye konuştu.Ancak temel ölçütün değişmediğini vurgulayan Kahraman, “Önce ortada ceza hukuku anlamında müstehcen bir içeriğin bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Sadece ‘Instagram’a koymuş’, ‘TikTok’ta paylaşmış’ veya ‘binlerce kişi izlemiş’ olması tek başına yeterli bir hukuki değerlendirme değildir” ifadelerini kullandı. “TCK 226 YALNIZCA ÇOCUKLARA KARŞI İŞLENEN BİR SUÇ DEĞİLDİR”Çocukların yer aldığı içeriklerde hukuki değerlendirmenin daha farklı olduğunu belirten Kahraman, kanun koyucunun bu konuda daha ağır yaptırımlar öngördüğünü söyledi.Ancak TCK 226’nın tamamının yalnızca çocukların korunmasına ilişkin bir suç tipi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Kahraman, “TCK 226 yalnızca çocuklara karşı işlenen bir suç değildir” dedi.Kahraman, “Maddenin bazı fıkralarında çocukların korunmasına ilişkin özel hükümler bulunması, müstehcenlik suçunun tamamının çocuk mağdurlara özgü olduğu anlamına gelmez. Özellikle çocuğun müstehcen ürünlerin üretiminde kullanılması söz konusu olduğunda ise kanun çok daha ağır yaptırımlar öngörmektedir” ifadelerini kullandı.Yetişkinlerin yer aldığı sosyal medya görüntüleri ile çocukların kullanıldığı cinsel içerikli materyallerin aynı hukuki kategoride değerlendirilemeyeceğini belirten Kahraman, “Bu nedenle yetişkinlerin yer aldığı bir sosyal medya görüntüsüyle çocukların kullanıldığı cinsel içerikli bir materyali aynı hukuki kategori içerisinde değerlendirmek mümkün değildir” diye konuştu. “ÖZEL MESAJ İLE HERKESE AÇIK PAYLAŞIM AYNI DEĞİL”Sosyal medya içeriklerinin özel mesaj yoluyla gönderilmesi ile herkese açık şekilde paylaşılması arasında da hukuki açıdan fark bulunduğunu belirten Kahraman, “Bir içeriğin kişinin telefonunda bulunması, başka bir yetişkine özel iletişim kapsamında gönderilmesi ve binlerce kişinin erişebileceği şekilde sosyal medyada yayımlanması hukuken aynı davranış değildir” dedi.Bununla birlikte özel mesaj yoluyla gönderilen içeriklerin hiçbir zaman suç oluşturmayacağı şeklinde bir genelleme yapılamayacağını belirten Kahraman, “Ancak burada da ‘özel mesajsa hiçbir zaman suç olmaz’ şeklinde ters bir genelleme yapılamaz” ifadelerini kullandı.Kahraman, “İçeriğin niteliğine ve gönderildiği kişiye göre müstehcenlik dışında cinsel taciz, özel hayatın gizliliğinin ihlali veya kişisel verilere ilişkin başka suçların tartışılması mümkün olabilir” diye konuştu. “HUKUKUN SORDUĞU SORU YALNIZCA ‘GÖRÜNTÜDE NE VAR?’ DEĞİL”Hukuki değerlendirmede içeriğin kendisinin yanı sıra birçok unsurun birlikte ele alınması gerektiğini belirten Kahraman, “Dolayısıyla hukukun sorduğu soru yalnızca ‘Görüntüde ne var?’ değildir” dedi.Kahraman, değerlendirmede “Kim üretti? Kim var? Kime gönderildi? Nerede gösterildi? Nasıl yayımlandı? Çocuk var mı? İçeriğin niteliği nedir?” sorularının da yanıtlanması gerektiğini ifade etti.“Her rahatsız edici görüntü suç değildir; her paylaşım da masum değildir” diyen Kahraman, sosyal medya çağında hukuki kavramlarla günlük dilde kullanılan kavramların birbirine karıştırılmasının önemli bir sorun olduğunu söyledi.Bir görüntünün ahlaken eleştirilebileceğini ancak bunun tek başına suç anlamına gelmediğini belirten Kahraman, “Bir görüntüyü ahlaken eleştirebiliriz. Rahatsız edici bulabiliriz. Çocuklarımızın görmesini istemeyebiliriz. Toplumsal değerlerimize aykırı olduğunu düşünebiliriz. Ancak bütün bunlar tek başına ‘Bu kişi TCK 226’dan suç işlemiştir’ diyebilmek için yeterli değildir” ifadelerini kullandı.Aynı şekilde sosyal medya paylaşımının küçümsenmemesi gerektiğini de vurgulayan Kahraman, “Aynı şekilde ‘Bu yalnızca sosyal medya paylaşımı’ denilerek gerçekten kanunun suç saydığı bir davranış da önemsizleştirilemez” dedi.Kahraman, sosyal medyada tartışmalı bir görüntüyle karşılaşıldığında sorulması gereken sorunun yalnızca “Bu görüntü müstehcen mi?” olmaması gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:“Hukuken doğru soru ‘Bu içeriğin niteliği ve gerçekleştirilen fiil, Türk Ceza Kanunu’nda suç olarak tanımlanan unsurları taşıyor mu?’ olmalıdır. Çünkü ahlaken yanlış bulmak başka, hukuken suç saymak başkadır. Ve belki de sosyal medya çağında en fazla ihtiyaç duyduğumuz şey, bu ikisinin arasındaki farkı bilmektir.”