Ölüm aylığı otomatik bağlanmıyor! İşte SGK'nın aradığı şartlar

ÖLÜM AYLIĞI OTOMATİK BAĞLANMIYORBir yakının vefatının ardından aileler hem manevi hem de ekonomik açıdan zorlu bir süreçten geçiyor. Bu dönemde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından belirli şartları taşıyan hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabiliyor. Ancak toplumda yaygın olarak bilinenin aksine bu ödeme sistemi otomatik işlemiyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, Dünya Gazetesi'ndeki köşe yazısında, birçok kişinin farkında olmadığı önemli bir ayrıntıya dikkat çekti. Erdursun'a göre ölüm aylığı alabilmek için hak sahiplerinin mutlaka başvuruda bulunması gerekiyor. Başvuru yapılmadığı sürece şartlar sağlansa bile aylık bağlanmıyor. ÖLÜM AYLIĞI İÇİN GEREKEN PRİM ŞARTLARI NELER?5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında ölüm aylığı bağlanabilmesi için, vefat eden sigortalının belirli prim ve sigortalılık şartlarını yerine getirmiş olması gerekiyor. Buna göre aşağıdaki iki şarttan en az birinin sağlanması yeterli oluyor: En az 1.800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, 4/A (SSK) kapsamında çalışanlar için en az 5 yıldır sigortalı olunması ve en az 900 gün prim ödenmiş olması. Uzmanların dikkat çektiği önemli bir ayrıntı ise ikinci seçenekte yer alıyor. 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 günlük prim hesabında, askerlik veya doğum borçlanması gibi borçlanma süreleri genel kural olarak dikkate alınmıyor. Ancak 1 Ekim 2008 tarihinden önce gerçekleşen vefatlarda farklı mevzuat hükümleri uygulanabildiği için dosyanın ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor. ÖLÜM AYLIĞI KİMLERE BAĞLANIYOR?Mevzuata göre ölüm aylığı belirli şartları taşıyan hak sahiplerine bağlanıyor. Bu kişiler üç ana grupta değerlendiriliyor.İlk sırada dul eş bulunuyor. Ölüm aylığından yararlanabilmek için vefat tarihinde evlilik birliğinin devam ediyor olması gerekiyor. Hak sahipliği oranı ise dosyanın durumuna ve diğer hak sahiplerinin varlığına göre değişebiliyor. İkinci grubu çocuklar oluşturuyor. Çocukların ölüm aylığından yararlanabilmesi; yaşlarına, eğitim durumlarına, çalışıp çalışmadıklarına ve medeni durumlarına göre farklı kriterler çerçevesinde değerlendiriliyor. Lise veya üniversite eğitimi devam eden çocuklar için mevzuatta belirlenen yaş sınırları uygulanırken, çalışma durumu da aylık hakkını etkileyebiliyor. Üçüncü grupta ise anne ve baba yer alıyor. Ancak anne ve babaya ölüm aylığı bağlanabilmesi için daha farklı şartların oluşması gerekiyor. Bunlar arasında çocuklardan artan hisse bulunması ve belirlenen gelir kriterlerinin altında kalınması gibi ilave koşullar bulunuyor. BAĞ-KUR SİGORTALILARI İÇİN KRİTİK DETAYBağ-Kur (4/B) kapsamında sigortalı olanlar açısından ölüm aylığında önemli bir ayrıntı bulunuyor. Özgür Erdursun'un aktardığı bilgiye göre, kendi adına ve hesabına çalışan Bağ-Kur sigortalısının vefatı halinde, Genel Sağlık Sigortası dahil SGK'ya olan prim borçlarının tamamen ödenmiş olması gerekiyor. Prim borcu bulunduğu sürece hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamıyor. Bu nedenle özellikle Bağ-Kur kapsamında bulunan vatandaşların prim borçlarını kontrol etmeleri ve varsa gerekli işlemleri tamamlamaları büyük önem taşıyor. EN SIK YAPILAN YANLIŞ: DEVLET KENDİLİĞİNDEN BAĞLAR DÜŞÜNCESİÖlüm aylığı konusunda vatandaşların en sık düştüğü hatalardan biri, işlemlerin otomatik olarak yapılacağını düşünmeleri oluyor. Oysa SGK sistemi, ölüm aylığını kendiliğinden başlatmıyor. Hak sahiplerinin resmi başvuruda bulunmaları gerekiyor. Başvuru yapılmadığı sürece aylık bağlanmadığı gibi süreç de başlamıyor. Bu nedenle uzmanlar, hak sahiplerinin zaman kaybetmeden başvurularını gerçekleştirmeleri gerektiğini vurguluyor. ÖLÜM AYLIĞI BAŞVURUSU NASIL YAPILIYOR?Hak sahipleri ölüm aylığı başvurularını iki farklı yöntemle gerçekleştirebiliyor. Başvurular, e-Devlet sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılabildiği gibi, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri veya Sosyal Güvenlik Merkezleri aracılığıyla şahsen de gerçekleştirilebiliyor. Başvuru sırasında SGK tarafından istenebilecek bilgi ve belgelerin eksiksiz sunulması, işlemlerin daha hızlı sonuçlanmasına katkı sağlıyor. HER DOSYA AYRI DEĞERLENDİRİLİYORUzmanlar, ölüm aylığında tek tip uygulama bulunmadığını özellikle vurguluyor. Her başvuru; vefat eden sigortalının SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı kapsamında olması, prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi ve geride kalan aile bireylerinin hukuki durumuna göre ayrı ayrı inceleniyor. Bu nedenle kulaktan dolma bilgilerle hareket etmek yerine, kişilerin kendi sigortalılık dosyalarını inceletmeleri ve gerektiğinde SGK'dan bilgi almaları öneriliyor. Özgür Erdursun da değerlendirmesinde, ölüm aylığının önemli bir sosyal güvenlik hakkı olduğunu ancak bu haktan yararlanabilmek için hem yasal şartların eksiksiz yerine getirilmesi hem de başvurunun zamanında yapılmasının büyük önem taşıdığına dikkat çekti.