Bölgesel asgari ücret gelirse ne olur? SGK Başuzmanı tek tek açıkladı!

Türkiye'de asgari ücret tartışmaları sürerken, son dönemde yeniden gündeme gelen bölgesel asgari ücret modeli kamuoyunda farklı görüşlerin ortaya çıkmasına neden oldu. Özellikle işveren kesiminin maliyetleri düşürmek amacıyla zaman zaman gündeme taşıdığı bu sistem, çalışan temsilcileri ve sosyal güvenlik uzmanları tarafından ise çeşitli riskler nedeniyle eleştiriliyor. SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, kaleme aldığı değerlendirmede bölgesel asgari ücret uygulamasının Türkiye'nin mevcut ekonomik ve sosyal yapısıyla uyumlu olmadığını belirterek, hayata geçirilmesi halinde birçok alanda ciddi sorunların ortaya çıkabileceğini ifade etti. "SGK SİSTEMLERİ CİDDİ ZORLUKLARLA KARŞI KARŞIYA KALABİLİR"Karakaş'a göre şehir bazlı farklı asgari ücret uygulaması, yalnızca çalışanları değil, sosyal güvenlik sistemini de doğrudan etkileyecek. Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tek merkezden yönetildiğini hatırlatan Karakaş, her il için farklı prim tabanlarının belirlenmesinin mevcut yazılım altyapısını zorlayacağını savundu. Özellikle üretim tesisleri birden fazla şehirde bulunan işletmeler açısından prim hesaplamalarının oldukça karmaşık hale gelebileceğini belirten Karakaş, bunun hem işveren hem de SGK açısından önemli idari yük oluşturacağını dile getirdi. Çok sayıda farklı prim hesabının yapılmasının muhasebe süreçlerini zorlaştırabileceğini ifade eden Karakaş, hatalı bildirimlerin artmasının da denetim süreçlerini yoğunlaştırabileceğini söyledi. "YENİ BİR İÇ GÖÇ DALGASI BAŞLAYABİLİR"İsa Karakaş'ın dikkat çektiği en önemli başlıklardan biri ise olası nüfus hareketliliği oldu. Karakaş, yüksek asgari ücret uygulanan büyükşehirlerin daha cazip hale geleceğini, düşük ücret belirlenen bölgelerde yaşayan çalışanların ise daha yüksek gelir elde edebilmek için göç etmeyi tercih edebileceğini ifade etti. Bu durumun özellikle İstanbul gibi nüfus yoğunluğu yüksek kentlerde yeni sorunları beraberinde getireceğini belirten Karakaş, konut kiralarının artabileceğini, ulaşım ve altyapı üzerindeki baskının daha da büyüyebileceğini söyledi. Diğer yandan Anadolu'daki üretim merkezlerinin nitelikli iş gücü bulmakta zorlanabileceğini vurgulayan Karakaş, özellikle sanayi tesislerinde kalifiye çalışan sıkıntısının derinleşebileceği görüşünü paylaştı. CEZALARDA EŞİTSİZLİK ENDİŞESİKarakaş, bölgesel ücret sisteminin hukuki açıdan da çeşitli tartışmaları beraberinde getirebileceğini dile getirdi. Aynı sosyal güvenlik ihlalini yapan iki işverenin yalnızca farklı şehirlerde faaliyet göstermeleri nedeniyle farklı tutarlarda idari para cezasıyla karşılaşmasının eşitlik ilkesini zedeleyebileceğini ifade eden Karakaş, bunun anayasal açıdan da tartışmalara yol açabileceğini savundu. Bu durumun çalışma hayatında adalet duygusunu olumsuz etkileyebileceğini belirten Karakaş, uygulamanın hukuki boyutunun da dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. KAYIT DIŞI İSTİHDAM RİSKİNE DİKKAT ÇEKTİBölgesel asgari ücret uygulamasının ekonomik sonuçlarına da değinen Karakaş, taşeron sisteminde yeni sorunların ortaya çıkabileceğini belirtti. Farklı ücret seviyelerinin kayıt dışı çalışmayı teşvik edebileceğini ifade eden Karakaş, muhasebe ve insan kaynakları yazılımlarında oluşabilecek karmaşanın işletmeler açısından maliyetleri artırabileceğini söyledi. Yanlış bildirimin artmasının SGK denetimlerini de yoğunlaştıracağını belirten Karakaş, çalışma hayatında belirsizliklerin çoğalmasının hem çalışanları hem de işverenleri olumsuz etkileyebileceğini değerlendirdi. TARTIŞMANIN ÜÇ FARKLI TARAFIKarakaş, bölgesel asgari ücret tartışmasında üç farklı yaklaşımın öne çıktığını belirtti. İşveren kesiminin önemli bir bölümünün bölgesel ücret modeline sıcak baktığını ifade eden Karakaş, bunun temel gerekçesinin özellikle Anadolu'daki üretim maliyetlerini düşürmek ve ihracat rekabetini artırmak olduğunu söyledi. Çalışanlar ve işçi sendikalarının ise ulusal tek asgari ücret uygulamasının korunmasını istediğini belirten Karakaş, geçmiş dönemlerde yaşanan tecrübelerin emek sömürüsü riskini artırabileceği, kazanılmış hakların gerileyebileceği ve sendikal faaliyetlerin olumsuz etkilenebileceği yönündeki endişelerin öne çıktığını aktardı. Karakaş'a göre devletin ve sosyal güvenlik sisteminin önceliği ise tarihsel deneyimler doğrultusunda çalışma hayatındaki istikrarı korumak ve yeni krizlerin önüne geçmek olmalı. Bu nedenle ulusal tek asgari ücret uygulamasının mevcut sistem açısından önemli bir güvence oluşturduğunu savundu. "ÇÖZÜM ÜCRETİ DÜŞÜRMEK DEĞİL"İsa Karakaş, Anadolu'da yatırımları artırmanın yolunun ücretleri aşağı çekmek olmadığını da vurguladı. Bunun yerine devletin elindeki farklı politika araçlarının kullanılabileceğini belirten Karakaş, yatırım yapan işletmelere daha güçlü SGK teşvikleri verilmesini, vergi ve enerji desteklerinin artırılmasını önerdi. Büyükşehirlerde yaşayan çalışanlar için uygun fiyatlı konut projeleri ve ulaşım desteklerinin hayata geçirilmesinin de yaşam maliyetlerini düşürebileceğini ifade eden Karakaş, Anadolu'daki üretimin güçlenmesi için nakliye kolaylıklarının sağlanmasının önemine dikkat çekti. Karakaş ayrıca, asgari ücret üzerinden fırsatçılık yapanlara yönelik ağır yaptırımlar uygulanmasını ve denetimlerin sıklaştırılmasını önerirken, belirlenen asgari ücretin açlık sınırının altında kalmaması gerektiğini de vurguladı. "ÇALIŞMA BARIŞININ SİGORTASI TEK ULUSAL ASGARİ ÜCRETTİR"Yazısını dikkat çekici ifadelerle tamamlayan İsa Karakaş, bölgesel asgari ücret uygulamasının ilk bakışta cazip görünse de Türkiye'nin mevcut ekonomik ve sosyal koşulları dikkate alındığında önemli riskler barındırdığını savundu. "ÇALIŞMA BARIŞININ SİGORTASI TEK ULUSAL ASGARİ ÜCRETTİR"Yazısını dikkat çekici ifadelerle tamamlayan İsa Karakaş, bölgesel asgari ücret uygulamasının ilk bakışta cazip görünse de Türkiye'nin mevcut ekonomik ve sosyal koşulları dikkate alındığında önemli riskler barındırdığını savundu. Değerlendirmesinin sonunda ise şu ifadeleri kullandı: "Tek ulusal asgari ücret, çalışma barışının sigortasıdır. Bu sigortayı attırırsanız, çalışma ve sosyal güvenlik sistemi karanlıkta kalır."