Emekli maaşı yüksek olsun isteyenler dikkat! Bu ayrıntı prim gününden daha önemli

Emeklilik döneminde alınacak aylığı belirleyen unsurların başında prime esas kazanç (PEK) geliyor. Çalışanın SGK'ya hangi kazanç üzerinden bildirildiği, çalışma süresi boyunca biriken primlerle birlikte emekli aylığının hesaplanmasında dikkate alınıyor. Bu nedenle yalnızca prim gün sayısına odaklanmak yerine bordroda yer alan kazançların ve SGK'ya yapılan bildirimlerin de düzenli şekilde kontrol edilmesi önem taşıyor. SGK mevzuatına göre 4/a kapsamındaki çalışanların prime esas kazanç hesabında hak edilen ücretlerin yanı sıra prim, ikramiye ve bu nitelikteki çeşitli ödemeler de belirli şartlar çerçevesinde dikkate alınıyor. EMEKLİ AYLIĞINDA PRİM GÜNÜ KADAR KAZANÇ DA ÖNEMLİEmekli aylığının belirlenmesinde çalışma süresince bildirilen kazançların önemli bir yeri bulunuyor. Özellikle uzun yıllar boyunca düşük prime esas kazanç üzerinden bildirim yapılması, emeklilik hesabına giren kazançların daha düşük kalmasına yol açabiliyor. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, emekli aylığını yükseltmek isteyen çalışanların SGK'ya bildirilen kazançlarını takip etmesi gerektiğine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:"Çalışma hayatında dökülen her damla alın teri kutsaldır. Ancak SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışan binlerce sigortalının karşılaştığı acı bir gerçek vardır: Asgari ücret veya düşük matrah üzerinden bildirilen çalışmalar, gün sayısı arttıkça gelecekteki emekli aylığını artırmak yerine düşürmektedir" Karakaş yazısında ayrıca 2008 yılındaki sosyal güvenlik düzenlemelerine ve Aylık Bağlama Oranı (ABO) sistemine dikkat çekerek düşük prime esas kazanç üzerinden yapılan bildirimlerin emeklilik hesabındaki etkisini gündeme getirdi. SGK'YA HANGİ ÖDEMELER BİLDİRİLİYOR?SGK'nın 5510 sayılı Kanun kapsamında yaptığı açıklamaya göre 4/a sigortalılarının prime esas kazanç hesabında hak edilen ücretler, prim ve ikramiyeler ile ücret niteliğindeki bazı ödemelerin brüt toplamı esas alınıyor. Bunun yanında bazı ödemeler kanunda belirtilen şartlar ve istisnalar kapsamında prime tabi tutulmuyor. Bu nedenle çalışanın eline geçen toplam ücret ile SGK'ya bildirilen prime esas kazanç tutarı her zaman aynı olmayabiliyor. Bordroda yer alan ödemelerin hangi bölümünün prime tabi olduğu, ödemenin niteliğine ve ilgili mevzuattaki istisnalara göre değişiyor. Özellikle fazla çalışma ücretleri, primler ve ikramiyeler açısından SGK bildirimlerinin kontrol edilmesi önem taşıyor. Prime tabi bir ödemenin SGK'ya bildirilmemesi, o dönemin prime esas kazancının eksik görünmesine neden olabilir. FAZLA MESAİ ÜCRETİ NASIL HESAPLANIYOR?4857 sayılı İş Kanunu kapsamında genel haftalık çalışma süresi 45 saat olarak uygulanıyor. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma kabul ediliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da fazla çalışma karşılığında normal saatlik ücretin yüzde 50 artırılması gerektiğini belirtiyor. Örneğin saatlik normal ücreti 500 TL olan bir çalışanın, haftalık 45 saatin üzerinde yaptığı fazla çalışmanın bir saatlik karşılığı 750 TL üzerinden hesaplanıyor. Üç saatlik fazla çalışma yapılması halinde brüt fazla çalışma ücreti 2.250 TL oluyor. Fazla çalışma karşılığında ücret yerine serbest zaman kullanılması da belirli şartlarla mümkün. Bakanlığın açıklamasına göre işçi, fazla çalıştığı her bir saat karşılığında 1 saat 30 dakikayı serbest zaman olarak kullanabiliyor. Fazla çalışma süresinin de bir yıl içerisinde 270 saati aşmaması gerekiyor. BAYRAM VE GENEL TATİL ÇALIŞMALARINDA ÜCRET DETAYIUlusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilerin ücretleri de ayrıca değerlendiriliyor. Genel tatil gününde çalışılması halinde, işçinin o gün için ayrıca bir günlük ücret hakkı bulunuyor. Ancak genel tatil gününde yapılan her çalışma otomatik olarak fazla çalışma sayılmıyor. Fazla çalışma ücretinin doğması açısından haftalık çalışma süresi ve işyerindeki çalışma düzeninin ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor. Bu nedenle bordroda genel tatil çalışması ile fazla çalışma kalemlerinin birbirinden ayrılması önem taşıyor. BORDRONUZU İMZALAMADAN ÖNCE KONTROL EDİNÇalışanların her ay aldıkları ücret bordrolarını incelemesi, ücret ve çalışma bilgilerinin doğru şekilde gösterilip gösterilmediğini kontrol etmesi açısından önem taşıyor. Özellikle fazla mesai, prim, ikramiye ve diğer prime tabi ödemelerin bordroda yer alıp almadığı kontrol edilmeli. Bordro ile SGK hizmet dökümündeki prime esas kazanç bilgilerinin de karşılaştırılması, kayıtların takip edilmesini kolaylaştırıyor. Bordroda fazla çalışma ücretinin ödendiğinin gösterilmesi halinde, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda bordronun içeriği önem taşıyor. Bu nedenle çalışanın bordroyu imzalamadan önce ücret kalemlerini ve çalışma sürelerini dikkatle incelemesi gerekiyor. 2026'DA SGK PRIME ESAS KAZANÇ SINIRI NE KADAR?SGK'nın 2026 yılı için açıkladığı rakamlara göre özel sektörde 4/a kapsamında çalışanlar bakımından 1 Ocak 2026-31 Aralık 2026 döneminde prime esas kazanç alt sınırı aylık 33.030 TL, günlük alt sınır ise 1.101 TL olarak uygulanıyor. Prime esas kazancın üst sınırı ise günlük kazanç alt sınırının 9 katı üzerinden hesaplanıyor ve aylık üst sınır 297.270 TL olarak uygulanıyor. SGK HİZMET DÖKÜMÜNDEN KONTROL EDİLEBİLİRÇalışanlar, çalışma hayatları boyunca SGK'ya bildirilen gün ve kazanç bilgilerini e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümü aracılığıyla takip edebiliyor. Bordroda görünen ücretlerle SGK kayıtlarının karşılaştırılması, eksik bildirimlerin fark edilmesi açısından önem taşıyor. Prime tabi bir ödemenin eksik bildirilmesi veya çalışma günlerinin gerçeğe aykırı gösterilmesi halinde çalışanların ilgili idari başvuru yollarını kullanması da mümkün. Çalışma hayatına ilişkin uyuşmazlıklarda ALO 170 üzerinden bilgi ve başvuru desteği alınabiliyor.